I SA/Bd 603/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Sędziowie: Sędzia WSA Mirella Łent Sędzia WSA Urszula Wiśniewska (spr.) Protokolant: Referent- stażysta Katarzyna Gołda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 października 2015 r. sprawy ze skargi E. I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku rolnego i podatku od nieruchomości na 2015r. oddala skargę Decyzją z dnia [...]. Burmistrz Sz. ustalił dla E. I., D. I., P. Ł. I. i A. K. wysokość zobowiązania w łącznym zobowiązaniu pieniężnym za 2015 rok na kwotę 816,00 zł, od gospodarstwa rolnego położonego w Ch. gmina Sz. o powierzchni 8,82 ha. Organ podatkowy nie wszczął postanowieniem postępowania w celu ustalenia wymiaru podatku od nieruchomości i podatku rolnego na 2015 rok, ponieważ uznał, że stan faktyczny sprawy nie uległ zmianie w stosunku do roku ubiegłego i nie jest w sporze z podatnikiem, co do ustalonego stanu faktycznego. Wymierzając podatek w formie łącznego zobowiązania pieniężnego organ oparł się wyłącznie na danych z ewidencji gruntów i budynków. W złożonym odwołaniu od tej decyzji podatnik zarzucił, że postępowanie było prowadzone z naruszeniem art. 165 § 5 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015r. poz. 613) – dalej jako: "O.p." oraz że organ ten prowadził postępowanie w oparciu o nieprawdziwe dowody, bowiem wymiar podatku nie został oparty o ustalenia powierzchni użytkowej budynków tylko na podstawie wewnętrznych pomiarów. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...]. uchyliło w całości zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. W ocenie organu odwoławczego, organ I instancji nie był uprawniony do zastosowania trybu z art. 165 § 5 pkt 1 O.p., albowiem w uzasadnieniu organ ten powołał się m.in. na ewidencje gruntów i budynków jako dowód, na podstawie którego ustalono wysokość podatku oraz ustalenia z przeprowadzonej w roku 2008 kontroli podatkowej, której ustalenia nie są miarodajne, ponieważ podatnik odmówił udostępnienia przedmiotu opodatkowania. Organ odwoławczy podkreślił, że jeżeli strona kwestionuje istnienie obowiązku podatkowego w podatku od nieruchomości lub rolnymi i zaskarża decyzje w sprawach zobowiązań podatkowych w tym podatku za poprzednie okresy rozliczeniowe (lata podatkowe), organ podatkowy winien przed wydaniem decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego za kolejny okres wydać postanowienie o wszczęciu postępowania podatkowego i przeprowadzić to postępowanie z udziałem strony, umożliwiając jej składanie wniosków dowodowych w sprawie oraz wypowiedzenie się co do zgromadzonego materiału dowodowego. W skardze złożonej do tut. Sądu skarżący wniósł o uchylenie decyzji wskazując, że nie mógł uczestniczyć w postępowaniu i poznać przedstawionych w nim dowodów oraz ustosunkować się do nich. Podał, że z uzasadnienia wnioskuje, iż nie w pełni odzwierciedla ono rzeczywistość W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) określanej dalej jako "p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W punkcie wyjścia należy wskazać, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie mogło samodzielnie rozstrzygnąć sprawy w sytuacji, gdy organ pierwszej instancji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego, a w wydanej decyzji oparł się jedynie na protokołach z kontroli i oględzin przeprowadzonych w 2008r. w trakcie których podatnik odmówił udostępnienia przedmiotu opodatkowania. Obowiązek uchylenia w takiej sytuacji decyzji organu pierwszej instancji wynika wprost art. 233 § 2 O.p. Zgodnie z tym przepisem "Organ odwoławczy może uchylić w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę, organ odwoławczy wskazuje okoliczności faktyczne, które należy zbadać przy ponownym rozpatrzeniu sprawy." Organ odwoławczy może zatem ponownie rozpoznać sprawę tylko wtedy, gdy organ pierwszej instancji prawidłowo wszczął postępowanie podatkowe a następnie przeprowadził postępowanie rozpoznawcze (postępowanie wyjaśniające), co będzie miało miejsce w sytuacji gdy organ pierwszej instancji zgromadzi w aktach sprawy istotne dla rozstrzygnięcia dowody, a następnie podda je rzetelnej ocenie w trybie art. 187 § 1, art. 191, art. 192 O.p. (wyrok NSA z 1 października 2013 r., II FSK 2750/11, dostępne: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/ – dalej: CBOSA). Z treści zaskarżonej decyzji wynika, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło rozstrzygnięcie organu podatkowego pierwszej instancji przede wszystkim z uwagi na brak podstaw do zastosowania w sprawie trybu z art. 165 § 5 pkt 1 O.p. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że jeżeli strona kwestionuje istnienie obowiązku podatkowego w podatku od nieruchomości i zaskarża decyzje w sprawach zobowiązań podatkowych w tym podatku za poprzednie okresy rozliczeniowe (lata podatkowe), organ podatkowy winien przed wydaniem decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego za kolejny okres wydać postanowienie o wszczęciu postępowania podatkowego i przeprowadzić to postępowanie z udziałem strony, umożliwiając jej składanie wniosków dowodowych w sprawie oraz wypowiedzenie się co do zgromadzonego materiału dowodowego. W ocenie organu odwoławczego tak też powinien był postąpić Burmistrz Sz., aby zgodnie z przepisami proceduralnymi ustalić wysokość obciążających skarżącego zobowiązania podatkowego w formie łącznego zobowiązania pieniężnego na 2015 r. Stronie należało zapewnić możliwość prezentacji stanowiska i dowodów w postępowaniu przed organem pierwszej instancji. Powyższe stanowisko zasługuje na pełną aprobatę. Podzielić także należy stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że o skutecznym wszczęciu postępowania podatkowego z urzędu (poza przypadkami przewidzianymi w art. 165 § 5 Ordynacji podatkowej) można mówić dopiero z chwilą wydania postanowienia i doręczenia go stronie. Nie może zakończyć się wydaniem decyzji postępowanie, które nie zostało wszczęte. Obowiązku wszczęcia postępowania w formie postanowienia nie stosuje się jednak do postępowania w sprawie ustalenia zobowiązań podatkowych, które zgodnie z odrębnymi przepisami ustalane są corocznie, jeżeli stan faktyczny, na podstawie którego ustalono wysokość zobowiązania podatkowego za poprzedni okres, nie uległ zmianie (art. 165 § 5 pkt 1 Ordynacji podatkowej). Jak słusznie podkreśliło Samorządowe Kolegium konstrukcja przepisu nie zawiera domniemania prawnego, co do niezmienności stanu faktycznego, na podstawie którego ustalono wysokość zobowiązania podatkowego za poprzedni okres, ale dopuszczalne jest takie przyjęcie z okoliczności niezłożenia przez podatnika informacji o zaistnieniu zmian w stanie faktycznym, które to zmiany mają znaczenie dla wymiaru podatku. Informacje dotyczące podatków lokalnych o określonej treści złożone przez stronę są dla organu podatkowego podstawą do wydania decyzji w zakresie podatków lokalnych. Organ podatkowy może powołać się zatem na art. 165 § 5 Ordynacji podatkowej, jeśli stan faktyczny wynika ze złożonej przez strony informacji albo decyzji organu ustalającego odmienny od oświadczonego przez stronę stan faktyczny za poprzedni rok podatkowy. W przedmiotowej sprawie organ pierwszej instancji powołał się jedynie na ewidencje gruntów i budynków oraz protokoły z kontroli przeprowadzonej w 2008r. z którymi skarżący nie zgada się. W tym zatem zakresie materiał dowodowy sprawy wymagał uzupełnienia. Organ drugiej instancji trafnie wskazał na konieczność wydania postanowienia o wszczęciu postępowania i ustalenia rzeczywistej powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego przy zapewnieniu stronie czynnego udziału w postępowaniu. Reasumując, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., w sposób właściwy zastosowało regulację zawartą w art. 233 § 2 O.p. i zasadnie uchyliło decyzję Burmistrza Miasta Sz, oraz przekazało sprawę do ponownego rozpoznania temu organowi. Wszystkie wymienione w uzasadnieniu decyzji Kolegium błędy organu pierwszej instancji będą usunięte w ponownym postępowaniu. Wyniki dokonanych ustaleń, podstawa prawna rozstrzygnięcia i jej wyjaśnienie będą musiały znaleźć swoje miejsce w decyzji organu pierwszej instancji, tak by wypełnione zostały standardy przewidziane w art. 122 i art. 210 § 4 O.p. Końcowo już tylko podkreślić należy, że takie rozstrzygnięcie organu odpowiada żądaniom strony w zakresie rzetelnego przeprowadzenia postępowania dowodowego. Podniesiony na rozprawie zarzut błędu zawartego w treści zawiadomienia organu odwoławczego z dnia 02 kwietnia 2015r. (wydanego w trybie art. 200 § 1 O.p.) pozostaje bez wpływu na wynik sprawy. W tym stanie sprawy skargę jako bezzasadną należało oddalić, w oparciu o art. 151 p.p.s.a. M. Łent L. Kleczkowski U. Wiśniewska