I SA/Bd 604/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Wójcik Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kleczkowski (spr.) Asesor WSA Joanna Ziołek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 26 listopada 2024 r. sprawy ze skargi A. U. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Toruniu z dnia 4 lipca 2024 r., Nr BDSPB02-197/2024 w przedmiocie odmowy przyznania pomocy 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Toruniu na rzecz A. U. kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Skarżąca wystąpiła z wnioskiem o udzielenie pomocy finansowej z tytułu szkód w uprawach rolnych spowodowanych wystąpieniem w 2023 r. suszy. Decyzją z dnia [...] maja 2024 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "ARiMR") w Nakle nad Notecią odmówił przyznania wnioskodawczyni pomocy finansowej. Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] lipca 2024 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Toruniu utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ podał, że na podstawie przedłożonej przez stronę "Kalkulacji z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym spowodowanych suszą w roku 2023" ustalono, że nie został spełniony warunek określony w przepisie § 13zze ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "rozporządzenie"). Zgodnie bowiem z pkt. 3 lit. b ww. przepisu pomoc udzielana jest producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym powstały szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2023 r. suszy w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich, które zostały obliczone za pomocą publicznej aplikacji i wynoszą powyżej 30% średniej rocznej produkcji roślinnej w gospodarstwie rolnym z ostatnich 3 lat poprzedzających rok wystąpienia suszy. W wyniku złożonego przez stronę wniosku o oszacowanie strat w uprawach rolnych spowodowanych przez suszę wygenerowana zastała kalkulacja potwierdzająca, że w wyniku wystąpienia w 2023 r. suszy, szkody w produkcji roślinnej w gospodarstwie strony stanowią 29,6 % jej średniej rocznej produkcji. Tym samym stronie nie mogła zostać przyznana pomoc finansowa dla producenta rolnego w którego gospodarstwie rolnym powstały szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2023 r. suszy. Organ podkreślił, że ocena sposobu oraz prawidłowość kalkulacji z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym spowodowanych suszą w 2023 r., dokonanej za pośrednictwem publicznej aplikacji dostępnej na stronie internetowej Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie leży w kompetencji organów ARiMR. Zadaniem organów ARiMR jest jedynie ocena, czy zostały spełnione warunki do udzielenia pomocy i na tej podstawie ewentualne wyliczenie kwoty pomocy. Agencja nie ma żadnego wpływu na dane zawarte w wygenerowanej z aplikacji publicznej kalkulacji w przedmiocie oszacowania zakresu i wysokości szkód i jest związana zawartymi w niej ustaleniami w tym zakresie. Z kalkulacji z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym spowodowanych suszą w 2023 r. złożonej wraz z wnioskiem o przyznanie pomocy finansowej wynika jednoznacznie, że szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2023 r. w gospodarstwie rolnym strony suszy wynoszą poniżej 30% średniej rocznej produkcji roślinnej w gospodarstwie rolnym z ostatnich trzech lat poprzedzających rok wystąpienia suszy, tj. 29,6%. Odnosząc się do powoływanej przez skarżącą dokumentacji złożonej przez stronę w dniu [...] kwietnia 2024 r. organ stwierdził, że ma ona dla organu charakter informacyjny, natomiast zarówno Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Nakle nad Notecią, jak również Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Toruniu związani są przepisami rozporządzenia. W skardze strona wniosła o ponowne rozpatrzenie wniosku wraz z dokumentami, które zostały złożone w toku postępowania przed organami ARiMR. Skarżąca podkreśliła, że dopełniła wszelkich starań od samego momentu wygenerowania błędnej kalkulacji strat suszowych, aby zwrócić się do wszystkich organów związanych z przedmiotowym tematem i ich o tym fakcie powiadomić. Podała, że dostarczona została korespondencja do COI Urzędu Wojewódzkiego w Bydgoszczy oraz Ministerstwa Rolnictwa Departamentu Budżetu na temat rozbieżności raportu i kalkulacji suszowej oraz także do odpowiednich biur ARIMR. Skarżąca zarzuciła, że organy nie zwróciły uwagi na ewidentne przykłady błędów w obliczeniach kalkulacji suszowej w gospodarstwie. Zdaniem strony, w ramach pełnienia obowiązków weryfikacyjnych i później płatniczych ARiMR nie może tylko i wyłącznie automatycznie przyjmować błędnych kalkulacji i zasłaniać się rozporządzeniami w tej sprawie, gdyż prowadzi to do poważnych konsekwencji finansowych dla poszkodowanego gospodarstwa, które ostatecznie zostanie pozbawione pomocy finansowej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu administracji z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024r., poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W razie zaś stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, sąd oddala skargę w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie jest związany granicami skargi, co oznacza, że skarga powinna zostać uwzględniona, jeśli tylko Sąd, niezależnie od zarzutów i wniosków w niej sformułowanych, stwierdzi istnienie któregoś z naruszeń prawa, powodujących wzruszenie zaskarżonej decyzji. Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że niniejsza skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie spawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażądała przeprowadzenia rozprawy. W niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki, o których mowa w art. 119 pkt 2 p.p.s.a, gdyż organ w odpowiedzi na skargę wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, a skarżąca poinformowana w piśmie z dnia [...] września 2024 r. o wniosku organu i możliwości rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym, nie zażądała przeprowadzenia rozprawy. Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że narusza ona prawo. Z akt sprawy wynika, że w dniu [...] marca 2024 r. do Biura Powiatowego ARiMR w Nakle n/Notecią wpłynął wniosek A. U. o udzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym powstały szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2023 r. niekorzystnych zjawisk atmosferycznych. Do wniosku została załączona m.in. kopia "Kalkulacji z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym spowodowanych suszą w 2023 r." z dnia [...] listopada 2023 r. oraz "Informacja o uprawach i szkodach w wyniku suszy" z dnia [...] listopada 2023 r. Po rozpatrzeniu tego wniosku Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Nakle n/Notecią odmówił skarżącej przyznania pomocy finansowej z tytułu szkód spowodowanych wystąpieniem niekorzystnych zjawisk atmosferycznych. Organ wskazał, że z kalkulacji z dnia [...] listopada 2023 r. wynika, że szkody w gospodarstwie A. U. wynosiły 29,6% średniej rocznej produkcji roślinnej, natomiast zgodnie z § 13zze ust. 1 pkt 3 lit b) rozporządzenia pomoc finansowa jest udziela producentowi rolnemu, gdy wskutek suszy powstała szkoda obliczona za pomocą publicznej aplikacji i wynosi ona powyżej 30% średniej rocznej produkcji roślinnej. Na tej podstawie organ stwierdził, że skarżąca nie spełnia podstawowego warunku przyznania pomocy. Po wniesieniu odwołania, decyzja organu pierwszej instancji została utrzymana w mocy przez Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w T.. Wskazać należy, że w myśl § 13zze ust. 1 rozporządzenia, w 2023 i 2024 r. Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, producentowi rolnemu: 1) któremu został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności; 2) będącemu mikroprzedsiębiorstwem, małym albo średnim przedsiębiorstwem w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia 2022/2472; 3) w którego gospodarstwie rolnym powstały szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2023 r.: a) gradu, deszczu nawalnego, ujemnych skutków przezimowania, przymrozków wiosennych, powodzi, huraganu, pioruna, obsunięcia się ziemi lub lawiny w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich, które zostały oszacowane przez komisję, o której mowa w § 5 ust. 5, i wynoszą powyżej 30% średniej rocznej produkcji roślinnej w gospodarstwie rolnym z trzech ostatnich lat poprzedzających rok, w którym wystąpiły te szkody, albo z trzech lat w okresie pięcioletnim poprzedzającym rok, w którym wystąpiły te szkody, z pominięciem roku o najwyższej i najniższej wielkości produkcji, lub b) suszy w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich, które zostały obliczone za pomocą publicznej aplikacji i wynoszą powyżej 30% średniej rocznej produkcji roślinnej w gospodarstwie rolnym z ostatnich trzech lat poprzedzających rok wystąpienia suszy. Jak stanowi § 13zze ust. 7 pkt 2 rozporządzenia do wniosku o udzielenie pomocy finansowej dołącza się uwierzytelniony przez producenta rolnego wydruk protokołu oszacowania szkód, o którym mowa w § 13zzd ust. 5, albo kalkulacji oszacowania szkód, o której mowa w § 13zzd ust. 7, które zawierają informację o powierzchni upraw rolnych, na której powstały szkody spowodowane wystąpieniem w 2023 r. suszy w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich. Protokół szacowania szkód jest generowany automatycznie za pomocą publicznej aplikacji, jeżeli szkody spowodowane wystąpieniem suszy wynoszą powyżej 30% średniej rocznej produkcji rolnej w gospodarstwie rolnym z ostatnich trzech lat poprzedzających rok, w którym wystąpiły szkody spowodowane wystąpieniem suszy, po uprzednim złożeniu przez producenta rolnego wniosku o oszacowanie tych szkód. Natomiast, gdy szkody spowodowane wystąpieniem suszy wynoszą nie więcej niż 30% średniej rocznej produkcji rolnej za pomocą publicznej aplikacji jest generowana automatycznie kalkulacja oszacowania szkód (§ 13 zzd ust. 6 i 7 rozporządzenia). Z powyższych przepisów bezsprzecznie wynika, że warunkiem udzielenia pomocy finansowej z powodu suszy jest powstanie szkód wynoszących powyżej 30% średniej rocznej produkcji roślinnej, obliczonej za pomocą publicznej aplikacji. Z załączonej przez stronę do wniosku kalkulacji wynika, że szkody w jej gospodarstwie wynosiły 29,6% średniej rocznej produkcji roślinnej, a więc poniżej wielkości uprawniającej do przyznania pomocy. Należy jednak zauważyć, że już w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji (a następnie w skardze) skarżąca wskazywała na występujące rozbieżności między raportem a kalkulacją z dnia [...] listopada 2023 r. W tym zakresie przedłożyła w toku postępowania korespondencję z Centralnym Ośrodkiem Informatyki i oraz pismo z dnia [...] lutego 2024 r. Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi – Departamentu Budżetu. W stanowisku do odwołania (pismo z dnia [...] czerwca 2024 r.) organ pierwszej instancji stwierdził, że w toku postępowania nie można było uznać raportu z szacowania strat komisji gminnej, gdyż organ zobowiązany był do uwzględnienia jedynie protokołu lub kalkulacji, o których mowa w rozporządzeniu. Z powyższego wynika, że na okoliczność szkód powstałych w gospodarstwie rolnym skarżącej została sporządzona kalkulacja z dnia [...] listopada 2023 r. oraz raport z szacowania strat, i wielkości szkód wynikające z tych dokumentów różnią się między sobą. Wskazać należy, że zgodnie z § 13zzd ust. 14 rozporządzenia (do którego odwołano się także w piśmie z dnia [...] lutego 2024 r. Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi – Departamentu Budżetu) w przypadku gdy procentowa wysokość szkód ustalona zgodnie z ust. 13 różni się od procentowej wysokości szkód oszacowanej przez komisję powołaną przez wojewodę właściwego ze względu na miejsce wystąpienia szkód spowodowanych przez suszę, do obliczenia wysokości szkody przyjmuje się: 1) wyższą wysokość szkód spowodowanych wystąpieniem suszy, jeżeli różnica wynosi nie więcej niż 30% w stosunku do niższej wysokości szkód; 2) niższą wysokość szkód powiększoną o 30%, jeżeli różnica wynosi więcej niż 30% w stosunku do niższej wysokości szkód; 3) wysokość szkód ustaloną na podstawie danych Instytutu Uprawy, Nawożenia i Gleboznawstwa - Państwowego Instytutu Badawczego, jeżeli zgodnie z ustaleniami tego instytutu wysokość szkód wynosi 0%. W myśl § 13zzd ust. 16 pkt 3 rozporządzenia komisja składa raport oszacowania szkód w danym gospodarstwie rolnym za pomocą publicznej aplikacji. Podkreślenia wymaga, że jedną z kluczowych zasad postępowania administracyjnego jest zasada przekonywania zawarta w art. 11 k.p.a., zgodnie z którą organ administracji jest zobowiązany do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania decyzji bez stosowania środków przymusu. Zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem twierdzenia strony. Wszelkie okoliczności i zarzuty strony, a zwłaszcza te, które mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, muszą być rzetelnie omówione i wnikliwie przeanalizowane przez organ rozpatrujący sprawę (por. wyrok WSA z dnia 9 grudnia 2010 r., I SA/Op 556/10). Organ administracji, który nie ustosunkowuje się do twierdzeń uważanych przez stronę za istotne dla sposobu załatwienia sprawy, uchybia obowiązkom wynikającym z art. 11 k.p.a. W wyroku z dnia 2 lipca 2007 r., VI SA/Wa 778/07 WSA w Warszawie stwierdził, że w sytuacji, w której strona postępowania przypisuje określonym zdarzeniom, faktom czy okolicznościom decydujące dla wyniku sprawy znaczenie, będzie naruszać prawo i uchybiać zasadzie przekonywania i wyjaśniania sformułowanej w art. 11 k.p.a. takie niekorzystne dla strony rozstrzygnięcie organu, które w uzasadnieniu nie będzie odnosiło się w sposób rzeczywisty do przedstawionych argumentów. Nadto, uzasadnienie decyzji, o którym mowa w art. 107 § 3 k.p.a., nie może ograniczać się tylko do przedstawienia i umotywowania własnego stanowiska organu, jeżeli w toku postępowania strona podniosła zarzuty, zapatrując się na faktyczną bądź prawną ocenę sprawy odmiennie, niż organ administracji publicznej. Innymi słowy, skoro przyjęte przez organ przesłanki faktyczne lub prawne budzą zastrzeżenia strony, w uzasadnieniu decyzji organ winien odnieść się do tych wątpliwości (por. wyrok WSA z dnia 12 maja 2009 r., II SA/Kr 340/09). Zdaniem Sądu, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR naruszył art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a., ponieważ w zaskarżonej decyzji nie odniósł się do zarzutu strony zawartego w odwołaniu (pominął go milczeniem) co do występujących rozbieżności między raportem (o którym mowa w piśmie organu pierwszej instancji z dnia [...] czerwca 2024 r.) a kalkulacją z dnia [...] listopada 2023 r. W szczególności organ powinien wyjaśnić, czy między raportem a kalkulacją faktycznie występują rozbieżności i na czym one polegają, a także czy w przedmiotowej sprawie znajduje zastosowanie wskazany § 13zzd ust. 14 rozporządzenia. Jeżeli rozbieżność te istnieją (jak twierdzi strona), lecz nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, oraz brak jest podstaw do zastosowania § 13zzd ust. 14 rozporządzenia, organ wytłumaczy dlaczego tak uważa. Bez tego elementu decyzji strona pozbawiona jest możliwości obrony swoich słusznych interesów, natomiast Sąd nie ma możliwości dokonania prawidłowej oceny legalności zaskarżonej decyzji. Do akt sprawy powinien też być załączony raport z szacowania strat, o którym mowa w stanowisku organu pierwszej instancji do odwołania. Ponownie rozpatrując sprawę organ będzie miał na uwadze wywody i wskazania Sądu zawarte w tym wyroku. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. Konsekwencją uwzględnienia skargi było orzeczenie o obowiązku zwrotu przez organ na rzecz skarżącej, na podstawie art. 200, art. 205 § 1 oraz art. 210 § 2 p.p.s.a., poniesionych przez nią kosztów postępowania sądowego, które obejmują wpis sądowy w wysokości [...] zł.