I SA/Bd 605/18

WyrokWSA w Bydgoszczy2018-11-06

Skład orzekający: sędzia WSA Leszek Kleczkowski, sędzia WSA Teresa Liwacz (spr.), sędzia WSA Urszula Wiśniewska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ rentowy prawidłowo odmówił umorzenia zaległych należności składkowych, pomimo stwierdzenia wystąpienia przesłanek całkowitej nieściągalności oraz trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej wnioskodawcy, opierając się na uznaniu administracyjnym i potencjalnej możliwości podjęcia zatrudnienia przez wnioskodawcę?
Ratio decidendi
Organ rentowy przekroczył granice uznania administracyjnego, wydając decyzję o odmowie umorzenia zaległych należności składkowych w sposób dowolny. Sąd uznał, że organ nie wykazał w sposób należyty prymatu interesu publicznego nad słusznym interesem obywatela, a jego rozważania dotyczące potencjalnej możliwości podjęcia zatrudnienia przez wnioskodawcę były hipotetyczne i niepoparte analizą dokumentacji medycznej. Odmowa umorzenia była przedwczesna.
Stan faktyczny
Skarżąca wniosła o umorzenie odsetek od zaległych należności składkowych z powodu trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej. Organ rentowy odmówił umorzenia, uznając, że choć wystąpiła przesłanka całkowitej nieściągalności (zaprzestanie działalności gospodarczej przy braku majątku) oraz przesłanka trudnej sytuacji materialnej, to jednak skarżąca ma możliwość podjęcia zatrudnienia, a postępowanie egzekucyjne jest nadal prowadzone. Sąd uchylił decyzję organu, uznając ją za dowolną i wydaną z naruszeniem przepisów postępowania.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Leszek Kleczkowski Sędziowie: sędzia WSA Teresa Liwacz (spr.) sędzia WSA Urszula Wiśniewska Protokolant: starszy sekretarz sądowy Marcin Frydrych po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 listopada 2018 r. sprawy ze skargi S. J. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek uchyla zaskarżoną decyzję 1. Pismem z dnia [...] maja 2018r., skarżąca wniosła o umorzenie odsetek od zaległych należności składkowych powołując się na trudną sytuację materialną i zdrowotną. 2. Decyzją z dnia [...] lipca 2018r. Inne Oddział w T. Inspektorat w G. odmówił skarżącej umorzenia zaległych należności z tytułu składek. W motywach rozstrzygnięcia organ przytoczył treść przepisu art. 28 ust 3 ustawy dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tj. Dz. U. z 2017r., poz. 1778 - dalej zwana "u.s.u.s."). Dalej organ wskazał, że w sprawie skarżącej została spełniona przesłanka określona w art. 3 pkt 3 u.s.u.s., albowiem skarżąca nie prowadzi działalności gospodarczej , co nastąpiło przy jednoczesnym braku majątku z którego można egzekwować należności. Pozostałe przesłanki wskazane w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. w ocenie organu w przedmiotowej sprawie nie wystąpiły. Zatem w przypadku skarżącej zachodzi stan całkowitej nieściągalności. Organ rozpoznał również wniosek skarżącej o umorzenie zaległości składkowych w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz wydanego na tej podstawie rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365 - zwane dalej "rozporządzeniem"). Organ przytoczył treść przepisu § 3 ust. 1 rozporządzenia wskazując jednocześnie, że przesłanki wskazane w § 3 ust. 1 pkt 2 i 3 rozporządzenia nie mają w stosunku do skarżącej zastosowania albowiem skarżąca nie prowadzi już działalności gospodarczej jak również we wniosku skarżąca nie wskazała, że przewlekła choroba lub konieczność sprawowania opieki na chorym członkiem rodziny pozbawia ją możliwości pozyskania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Dokonując oceny sytuacji skarżącej w oparciu o przesłankę określoną w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia organ wskazał, że skarżąca jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Korzysta z pomocy społecznej. Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z [...]-letnim synem. Z oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym zobowiązanej wynika, że skarżąca ponosi wydatki związane z utrzymaniem z tytułu miesięcznych opłat w wysokości [...] zł, opłat eksploatacyjnych w wysokości [...] zł oraz kosztów związanych z leczeniem w wysokości [...] zł miesięcznie. Posiada zadłużenie wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz liczne zobowiązania pieniężne. Strona nie wskazała czy zobowiązania są spłacane. Nie posiada wierzytelności. Mając na uwadze powyższe ustalenia organ stwierdził, że spełniona został również przesłanka określona w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Pomimo wystąpienia przesłanek określonych w art. 28 ust. 3 pkt 3 i § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia organ korzystając z uznania administracyjnego odmówił umorzenia zaległych należności składkowych. Uzasadniając swoje stanowisko organ wskazał, że skarżąca ma możliwość podjęcia zatrudnienia uwzględniając jej problemy zdrowotne. Ponadto skarżąca jest zgłoszona od dnia [...] lipca 2017r. jako osoba bezrobotna niepobierająca zasiłku dla bezrobotnych, a wiec wykazuje chęć podjęcia pracy. Trudna sytuacja materialna w jakiej obecnie skarżąca się znalazła wynika przede wszystkim z braku stałego źródła dochodu. Obecnie strona utrzymuje się z zasiłków przyznanych przez MOPS w B. w wysokości [...] zł miesięcznie. Podjęcie pracy zarobkowej z całą pewnością znacznie poprawiłoby jej sytuację materialną i pozwoliło na spłatę zadłużenia choćby w formie układu ratalnego. Spłata taka nie musi bowiem nastąpić jednorazowo, ale może być rozłożona na raty, dostosowana do możliwości płatniczych zobowiązanej. Nie bez znaczenia dla przyjętego rozstrzygnięcia zdaniem organu pozostaje również fakt, że obecnie nadal prowadzone jest postępowanie egzekucyjne. Wobec powyższego odstąpienie przez Zakład od dochodzenia należności z tytułu składek byłoby nieuzasadnione, ponieważ nie można wykluczyć możliwości pozyskania w ramach egzekucji środków w przyszłości. W ocenie Zakładu dopiero zakończone postępowanie egzekucyjne i stwierdzenie przez Naczelnika Urzędu Skarbowego lub komornika sądowego braku majątku i trwałej nieściągalności zadłużenia daje podstawę do stwierdzenia całkowitej nieściągalności należności, a do tego czasu wydanie decyzji o umorzeniu byłoby przedwczesne. 3. W skardze do sądu skarżąca powołując się na trudną sytuację finansową i zdrowotną wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. 4. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: 5. Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018r., poz. 1302 - dalej: "p.p.s.a.") wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w tak zakreślonych granicach kognicji, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja ZUS naruszała prawo w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. 6. Zgodnie z art. 28 ust. 1 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4. Przy czym pod pojęciem składek należy rozumieć składki na ubezpieczenie społeczne, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.) oraz składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, a także na ubezpieczenie zdrowotne (art. 32 u.s.u.s.). Zgodnie z art. 28 ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Pojęcie "nieściągalności zostało sprecyzowane w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Wedle jego zapisów zachodzi ona, gdy: - dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; - sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2015 r. poz. 233, 978, 1166, 1259 i 1844 oraz z 2016 r., poz. 615); - nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; - wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; - nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym; - naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; - jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. W art. 28 ust. 3a u.s.u.s. przewidziana została dodatkowa możliwość umorzenia należności z tytułu składek. Dotyczy ona jednakże już tylko ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek, czyli tych ubezpieczonych, którzy byli zobowiązani płacić sami za siebie składki, ale tego nie czynili, doprowadzając do zaległości. Ta grupa płatników potraktowana została przez ustawodawcę łagodniej, bowiem zaległe należności składkowe mogą być umarzane w uzasadnionych przypadkach mimo braku całkowitej nieściągalności w sytuacjach określonych w powołanym rozporządzeniu z dnia 31 lipca 2003 r. Dla oceny, czy przypadek jest uzasadniony należy brać pod uwagę z jednej strony ważny interes osoby zobowiązanej, a z drugiej strony stan finansów publicznych. Wskazane zasady, wynikające z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i rozporządzenia dotyczą skarżącego jako osoby zobowiązanej z racji prowadzenia działalności gospodarczej do opłacania składek. Stosownie do § 3 ust. 1 rozporządzenia Zakład może umorzyć należności, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie ich opłacić, gdyż pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. Prawodawca wymienia przy tym przykładowo sytuacje, które mogą uzasadniać umorzenie należności tej grupy płatników. Wśród nich jest: - gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; - poniesienie strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; - przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiająca zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Należy wskazać, że decyzja w przedmiocie umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne ma charakter uznaniowy. W orzecznictwie wskazuje się, że decyzja taka podlega jednak pełnej kontroli sądowej. Ustawodawca nie pozostawił Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych całkowitej swobody, co do wyboru rozstrzygnięcia, ani też nie zezwolił na dowolność. Swoboda wyboru rozstrzygnięcia zawarta jest w granicach ściśle określonych przepisami prawa, które precyzują przesłanki umorzenia (por. wyrok NSA z 8 września 2015 r., II GSK 1807/14,). Ograniczeniami swobody uznania administracyjnego są przesłanki sformułowane w art. 28 u.s.u.s. i w § 3 rozporządzenia. Użycie w przywołanych przepisach sformułowania "składki mogą być umarzane" należy rozumieć jako sprecyzowanie uprawnienia ZUS do umorzenia składek, z którego wynika przede wszystkim, że w innych sytuacjach ZUS nie ma prawa składek umarzać (zob. wyrok NSA z 8 września 2015 r., II GSK 1807/14). Zatem jeśli ZUS ustali, że nie wystąpiła przesłanka umorzenia należności z tytułu składek określona we wskazanych przepisach, to ma obowiązek odmówić umorzenia tych należności, a taka decyzja nie jest wydawana w ramach uznania administracyjnego. Dopiero w razie stwierdzenia, że w przypadku konkretnego podmiotu ziściły się przesłanki umorzenia, ZUS wydaje decyzję w ramach uznania administracyjnego - o umorzeniu lub o odmowie umorzenia należności z tytułu składek. W orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, iż interes publiczny nie powinien być rozumiany jako sprzeczny z interesem obywatela. Sytuacja, w której zapłata zaległości powoduje konieczność sięgania przez zobowiązanego, pozbawionego możliwości zaspakajania swoich niezbędnych potrzeb materialnych, do środków pomocy państwa nie jest bowiem zgodna z interesem tego obywatela, jednocześnie nie jest również zgodna z interesem publicznym (por. wyroki NSA z 25 czerwca 2003 r., III SA 3118/01, POP 2004/4/77; z 20 marca 2007 r., II GSK 345/06; z 21 maja 2009 r., II GSK 1045/08, z 8 lipca 2015 r., II GSK 1502/14). Zadaniem regulacji zawartej w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz w § 3 ust. 1 rozporządzenia jest zabezpieczenie niezbędnego minimum socjalnego, które pozwoli osobie zobowiązanej funkcjonować w codziennym życiu, dając gwarancję, że podstawowe potrzeby jej oraz jej rodziny będą zaspokojone. Dokonując porównania sytuacji materialnej skarżącej z wysokością zaległej należności organ powinien zestawić wartość posiadanego majątku oraz wysokość dochodu uzyskiwanego przez stronę z niezbędnymi kosztami jej utrzymania, w celu ustalenia, czy jest w stanie faktycznie spłacić istniejące zadłużenie bez niedostatku (wyrok NSA z dnia 17 października 2017 r., I GSK 1498/17). Istotną dyrektywę stanowi to, że zawsze należy brać pod uwagę, z punktu widzenia omawianych przesłanek umorzenia, nie tyle przyczyny powstania zadłużenia, co sytuację finansową wnioskodawcy, a przede wszystkim jej wpływ na możliwość spłaty zadłużenia (por. wyroki NSA: z 14 maja 2014 r., II GSK 384/12; z 8 lipca 2015 r., II GSK 1502/14). 7. Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że organ dokonał analizy okoliczności sprawy pod kątem spełnienia przesłanek wymienionych w art. 28 ust. 3 pkt 1 - 6 u.s.u.s. i prawidłowo ustalił, iż w przypadku skarżącej zachodzi stan całkowitej nieściągalności albowiem została spełniona przesłanka określona a w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s., albowiem skarżąca zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej przy jednoczesnym braku majątku z którego można egzekwować należności. Ponadto organ prawidłowo stwierdził, że w sprawie wystąpiła przesłanka określona w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Pomimo wystąpienia powyższych przesłanek organ korzystając z uznania administracyjnego odmówił umorzenia zaległych należności składkowych. Uzasadniając swoje stanowisko organ wskazał, że skarżąca ma możliwość podjęcia zatrudnienia uwzględniając jej problemy zdrowotne. Ponadto skarżąca jest zgłoszona od dnia [...] lipca 2017r. jako osoba bezrobotna niepobierająca zasiłku dla bezrobotnych, a wiec wykazuje chęć podjęcia pracy. Trudna sytuacja materialna w jakiej obecnie skarżąca się znalazła wynika przede wszystkim z braku stałego źródła dochodu. Obecnie strona utrzymuje się z zasiłków przyznanych przez MOPS w B. w wysokości [...] zł miesięcznie. Podjęcie pracy zarobkowej z całą pewnością znacznie poprawiłoby jej sytuację materialną i pozwoliło na spłatę zadłużenia choćby w formie układu ratalnego. Spłata taka nie musi bowiem nastąpić jednorazowo, ale może być rozłożona na raty, dostosowana do możliwości płatniczych zobowiązanej. Nie bez znaczenia dla przyjętego rozstrzygnięcia zdaniem organu pozostaje również fakt, że obecnie nadal prowadzone jest postępowanie egzekucyjne. Wobec powyższego odstąpienie przez Zakład od dochodzenia należności z tytułu składek byłoby nieuzasadnione, ponieważ nie można wykluczyć możliwości pozyskania w ramach egzekucji środków w przyszłości. W ocenie Zakładu dopiero zakończone postępowanie egzekucyjne i stwierdzenie przez Naczelnika Urzędu Skarbowego lub komornika sądowego braku majątku i trwałej nieściągalności zadłużenia daje podstawę do stwierdzenia całkowitej nieściągalności należności, a do tego czasu wydanie decyzji o umorzeniu byłoby przedwczesne. 8. W ocenie Sądu organ przekroczył w przedmiotowej sprawie granice uznania administracyjnego. Należy w tym miejscu wyraźnie podkreślić, iż w postępowaniu administracyjnym prowadzonym w przedmiocie umorzenia należności wobec ZUS organ, ustalając sytuację majątkową dłużnika, winien m.in. porównać stwierdzoną sytuację materialną zobowiązanego z wysokością zaległej należności i wskazać jego dochody, które w ocenie organu byłyby wystarczające na pokrycie zadłużenia. Należy zestawić wysokość dochodu uzyskiwanego przez stronę z niezbędnymi kosztami jej utrzymania w celu ustalenia, czy jest ona w stanie faktycznie spłacać istniejące zadłużenie bez uszczerbku dla swojego podstawowego utrzymania. Jak wynika z akt sprawy środki, które służą skarżącej do zaspokojenia niezbędnego minimum egzystencji, otrzymywane są ze środków publicznych. W ocenie Sądu obowiązek regulowania powstałych zaległości, z funduszy przyznanych z pomocy społecznej oznaczałoby iluzoryczność tej pomocy, która sprowadzałaby się do przyznania środków na spłatę należności publicznych. Sam fakt jej przyznania świadczy już o złej sytuacji finansowej skarżącej. W przedmiotowej sprawie organ wskazał jedynie, że pomoc w formie zasiłków stanowi stały dochód skarżącej, pomijając całkowicie, że do skorzystania z pomocy społecznej doszło wtedy, gdy zobowiązana faktycznie została pozbawiona możliwości samodzielnego zaspokojenia swoich niezbędnych potrzeb materialnych. Trudno zatem przyjąć, wobec utrzymywania się skarżącej z publicznych środków pomocowych, że wyegzekwowanie zaległych należności jest realne. Pozbawione racjonalności byłoby takie działanie organów państwa, które egzekwując powstałe zadłużenie z tytułu ubezpieczenia społecznego doprowadzi do konieczności korzystania z pomocy społecznej przez dłużnika czy też zmusi do korzystania z tej pomocy w szerszym zakresie (por. wyroki WSA w Poznaniu z dnia 27 lutego 2013, sygn. akt III SA/Po 1128/12, z dnia 27 maja 2014 r., sygn. akt III SA/Po 1766/13). Nie wystarczy również, dla celów wykazania możliwości spłaty zadłużenia, stwierdzenie - jak uczynił to organ - o jedynie przejściowych kłopotach finansowych skarżącej oraz o jej potencjalnych możliwościach zarobkowych. Nie chodzi bowiem o wykazanie potencjalnej możliwości uzyskania dochodu, ale o uprawdopodobnienie, że z danego źródła, w konkretnym okresie, osoba ta uzyska realnie środki pozwalające jej na spłatę zadłużenia ( por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 1 października 2014 r. , sygn. akt III SA/Łd 708/14). W ocenie Sądu opieranie przez organ rozstrzygnięcia na niczym niepopartym, hipotetycznym twierdzeniu o tym, że obecne trudności finansowe skarżącej spowodowane są brakiem stałego źródła dochodu, które skarżąca może polepszyć poprzez znalezienie zatrudnienia uwzględniając jej stan zdrowia powoduje, że rozstrzygnięcie jest dowolne. Brak jest jakichkolwiek rozważań organu, jakie problemy zdrowotne posiada skarżąca. Stosownie zaś do treści art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego – w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Powołany przepis formułuje naczelną zasadę postępowania jaką jest zasada prawdy obiektywnej, której realizacja ma ścisły związek z zasadą praworządności oraz wywiera zasadniczy wpływ na ukształtowanie całego postępowania administracyjnego, obligując organ administracji publicznej do wyczerpującego zbadania okoliczności faktycznych związanych z daną sprawą, na podstawie wszelkich dowodów. Z zasady tej wynika między innymi rozwijany w art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego obowiązek organu administracji publicznej określenia w każdej sprawie z urzędu jakie dowody są konieczne do wyjaśnienia stanu faktycznego, ich poszukiwania oraz realizacji. Zatem skoro skarżąca powoływała się na określone problemy zdrowotne to stwierdzenie organu, że skarżąca może znaleźć zatrudnienie przy uwzględnieniu jej stanu zdrowia winno być poprzedzone wezwaniem strony skarżącej o nadesłanie określonej dokumentacji medycznej i dopiero po jej analizie wskazanie czy rzeczywiście stan aktualnego zdrowia umożliwia jej znalezienie pracy czy też nie. Ponadto niemożność uiszczenia zaległych składek, a w szczególności trudna sytuacja materialna podmiotu ubiegającego się o ich umorzenie, winna być oceniana na dzień wydania przez zakład ostatecznej w tym przedmiocie decyzji (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 8 maja 2012 r., sygn. akt I SA/Bd 220/12, LEX 1166096). Zdarzenia przyszłe i niepewne, a w szczególności przypuszczenia i twierdzenia o charakterze prognostycznym, nie mogą stanowić podstawy do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Mogą mieć oczywiście pewien wpływ, ale tylko w sytuacji ich uprawdopodobnienia zgodnie z zasadami logiki, dostępnej wiedzy i doświadczenia życiowego, czego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zabrakło. 9. Należy raz jeszcze podkreślić, że decyzja w przedmiocie umorzenia jest decyzją uznaniową, co oznacza, że także w przypadku stwierdzenia zaistnienia przesłanek umorzenia organ może, lecz nie musi umorzyć zaległości. W takiej jednak sytuacji – jak już zasygnalizowano powyżej, odmowa umorzenia należności musi być należycie uzasadniona. Nie wystarczy zatem powołanie się na uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie umorzenia. W tej sytuacji konieczne jest zestawienie indywidualnego interesu ubezpieczonego domagającego się umorzenia należności oraz interesu publicznego i wykazania w konkretnej sytuacji zaistniałej w rozpoznawanej sprawie prymatu tego drugiego interesu w stopniu uzasadniającym odstąpienie od zastosowania ulgi wobec osoby spełniającej przesłanki umorzenia, a więc znajdującej się w wyjątkowo trudnej sytuacji życiowej. Zarówno poczynione przez organ ustalenia faktyczne, jak i ich ocena z punktu widzenia przesłanek umorzenia, jak również motywy rozstrzygnięcia co do zastosowania bądź odmowy zastosowania ulgi w postaci umorzenia należności winny przy tym znaleźć pełny wyraz z uzasadnieniu decyzji. Powyższych standardów nie zachowuje zaskarżona decyzja, ma ona charakter dowolny i została wydana z naruszeniem art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że odmowa umorzenia wnioskowanych należności była co najmniej przedwczesna. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. [...]

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło