I SA/Bd 606/17

WyrokWSA w Bydgoszczy2017-07-25

Skład orzekający: Sędzia NSA Zdzisław Pietrasik, Sędzia WSA Mirella Łent (spr.), Sędzia WSA Jarosław Szulc

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy odmowa umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, pomimo trudnej sytuacji finansowej i zdrowotnej wnioskodawcy, narusza prawo, jeśli nie stwierdzono całkowitej nieściągalności długu, a przesłanki uzasadniające umorzenie w "uzasadnionych przypadkach" nie zostały w pełni wykazane?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organ prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu składek. Mimo trudnej sytuacji finansowej i zdrowotnej skarżącej, nie stwierdzono całkowitej nieściągalności długu, a przesłanki do umorzenia w "uzasadnionych przypadkach" (np. przewlekła choroba pozbawiająca możliwości zarobkowania) nie zostały w pełni wykazane. Organ prawidłowo ocenił, że sytuacja skarżącej, choć trudna, nie spełnia rygorystycznych kryteriów umorzenia, a decyzja mieści się w granicach uznania administracyjnego.
Stan faktyczny
Skarżąca D. G. wniosła o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Organ ZUS odmówił umorzenia, uznając, że nie wystąpiła całkowita nieściągalność długu, a przesłanki do umorzenia w uzasadnionych przypadkach (trudna sytuacja majątkowa, zdrowotna) nie zostały w pełni wykazane. Skarżąca podniosła, że jej stan zdrowia (podejrzenie schizofrenii) i brak możliwości zarobkowania uzasadniają umorzenie. ZUS argumentował, że skarżąca jest zarejestrowana jako bezrobotna, co świadczy o gotowości do podjęcia pracy, a dokumentacja medyczna nie potwierdza trwałej niezdolności do pracy ani konieczności opieki nad chorym członkiem rodziny.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Zdzisław Pietrasik Sędziowie: Sędzia WSA Mirella Łent (spr.) Sędzia WSA Jarosław Szulc Protokolant: Referent- stażysta Katarzyna Gołda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lipca 2017 r. sprawy ze skargi D. G. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek. oddala skargę I SA/Bd 606/17 UZASADNIENIE Inne Oddział w T. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23, z późn. zm.), zwanej dalej "k.p.a.", w związku z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 963, z późn. zm.), zwanej dalej "u.s.u.s.", utrzymał w mocy decyzję Inne Oddział w T. Inspektorat w B. z dnia [...] r. o odmowie umorzenia należności z tytułu składek. Inne ustalił, że w okresie od [...] do [...] r. skarżąca prowadziła działalność gospodarczą w zakresie przetwarzania danych, zarządzania stronami internetowymi (hosting) i podobnej działalności. Nie wywiązywała się z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia z tytułu prowadzonej działalności. Z danych ZUS wynika, że od [...] r. skarżąca jest zarejestrowana w Powiatowy Urzędzie Pracy w W. jako osoba bezrobotna nie pobierająca zasiłku dla bezrobotnych lub stypendium. Nie posiada żadnych nieruchomości ani ruchomości. Organ wskazał na art. 28 ust. 3 pkt 1-6 oraz § 3 u.s.u.s. i uznał sytuację skarżącej za bardzo trudną niemniej nie może tego uznać za stan długotrwały i nie rokujący poprawy z uwagi na wiek oraz fakt, że jest osobą poszukującą pracy (jest zarejestrowana w Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna). Zakład jednak widzi możliwość podjęcia próby spłaty zadłużenia w dłuższym okresie, w ratach, które nie stanowiłyby zbytniego obciążenia dla budżetu domowego. Oceniono sytuację związaną z opisanym stanem zdrowia skarżącej, jednak wskazując na to, że nie dostarczyła żadnego dokumentu, z którego wynikałaby trwała niezdolność do podjęcia zatrudnienia i zarobkowania w celu pozyskania środków na spłatę zadłużenia, także tego, że sprawuje opiekę nad przewlekle chorym członkiem rodziny, uznał, że przesłanka wskazana w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia nie ma zastosowania. Inne skorzystał z administracyjnego uznania. W skardze wskazano, że skarżąca przebywała w szpitalu z podejrzeniem schizofrenii. Podejmuje nieracjonalne decyzje, nie jest świadoma tego co robi. Nie jest w stanie podjąć pracy zarobkowej z uwagi na swój stan zdrowia. W ocenie skarżącej zachodzą okoliczności skutkujące umorzeniem przedmiotowych składek. Łączna kwota zadłużenia skarżącej wynosi co najmniej [...] zł, co wraz ze stanem zdrowia daje asumpt do konstatacji, że należności te nie zostaną nigdy uiszczone. Jednocześnie wskazano, że bez wykazania przez organ ważnego interesu, powoływanie na uznaniowy charakter decyzji, jako podstawę odmowy umorzenia należności należy uznać za obarczone dowolnością. W piśmie procesowym powtórzono, co do zasady, argumentację skargi. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016r., poz. 718, t.j.), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie prawa mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r. poz. 718 dalej jako "p.p.s.a.") lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Badając przedmiotową sprawę według przedstawionych kryteriów Sąd takiego naruszenia się nie dopatrzył. Nie ma sporu co do zastosowanych przepisów oraz ustaleń stanu faktycznego, a jedynie co do ostatecznego stanowiska organu o odmowie przyznania ulgi w spłacie zaległości. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn.: Dz.U. z 2016 r. poz. 963 ze zm.)- dalej: u.s.u.s. oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. z 2003 r. Nr 141 poz. 1365). Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s., należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4. Należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Stosownie zaś do art. 28 ust. 3 u.s.u.s., całkowita nieściągalność tych składek zachodzi, gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie, 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003r. - Prawo upadłościowe i naprawcze, 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej, 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, 4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję, 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 3a u.s.u.s.). Cytowany powyżej art. 28 ust. 1 u.s.u.s., dopuszcza zatem możliwość umorzenia w całości lub w części przez ZUS należności z tytułu składek, z uwzględnieniem ust. 2-4, gdzie wyodrębniono dwie podstawy i odpowiadające im przesłanki umorzenia. Do pierwszej zaliczono sytuacje, w których występuje całkowita nieściągalność należności (ust. 2 i ust. 3), jeżeli w wyniku egzekucji nie uzyska się efektywnych kwot, zmniejszających zobowiązanie dłużnika. W art. 28 ust. 3a u.s.u.s. odmiennie unormowano podstawę i przesłanki umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia. Należności z tytułu składek od takich osób mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. W art. 28 ust. 3b u.s.u.s. zawierającym upoważnienie do wydania przez właściwego ministra rozporządzenia do określenia szczegółowych zasad umarzania takich należności z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, sformułowano zalecenie w postaci brania pod uwagę ważnego interesu osoby zobowiązanej do opłacania należności z tytułu składek oraz stanu finansów ubezpieczeń społecznych. Szczegółowe zasady umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia zostały uregulowane w powołanym przez organ rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Zgodnie z treścią § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia, zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. W § 3 ust. 1 rozporządzenia przewidziano możliwość umarzania składek pod warunkiem wykazania przez zobowiązanego, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić należności, bo pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i rodziny, w szczególności gdy zachodzą określone w pkt 1-3 przypadki, w tym gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Tak więc uwzględniając powyższe regulacje, w orzecznictwie podkreśla się, że przewidziane w art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. uzależnienie umorzenia należności z tytułu składek od całkowitej ich nieściągalności nie dotyczy ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek. Do nich zalicza się także przedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą zobowiązanych do opłacania składek na swoje ubezpieczenie. Przy ich umarzaniu należy więc zawsze oceniać, czy w konsekwencji egzekwowania zadłużenia pojawi się niebezpieczeństwo powstania zbyt ciężkich skutków dla zobowiązanego i rodziny przy uwzględnieniu jego stanu majątkowego i sytuacji rodzinnej. Rozstrzygnięcia wydawane w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, mimo braku ich całkowitej nieściągalności podejmowane są w ramach tzw. uznania administracyjnego, o czym przesądza użyty w powołanym wyżej art. 28 ust. 3a u.s.u.s. zwrot "należności z tytułu składek (...) mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane". Oznacza to zatem, że organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, przy czym wybór ten może być swobodny, ale nie dowolny (por. wyrok NSA z dnia 29 sierpnia 2007 r., sygn. akt II GSK 141/07, Lex nr 368197, a także wyrok WSA w Łodzi z dnia 3 listopada 2009 r., sygn. akt I SA/Łd 584/09). Podkreślić przy tym również należy, że proces podejmowania decyzji w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, w tym także ubezpieczenie zdrowotne, ma charakter dwuetapowy. Najpierw organ, ustalając istotne okoliczności faktyczne sprawy związane przede wszystkim z sytuacją majątkową, osobistą i rodzinną wnioskodawcy ocenia, czy okoliczności te odpowiadają choćby jednej z przesłanek określonych w art. 28 ust. 2 i 3 "u.s.u.s." lub art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia. Z kolei drugi etap ma miejsce wówczas, gdy organ stwierdzi, że przesłanki te przemawiają za umorzeniem ww. należności. Jednak, nawet pozytywna ocena występowania tych przesłanek, nie obliguje organu do skorzystania z instytucji umorzenia należności z tytułu tych składek. Odmawiając w takiej sytuacji z umorzenia zaległości organ działa w zakresie przyznanego mu uznania administracyjnego. W kontekście przesłanek określonych w powołanym powyżej § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia, szczególne znaczenie ma wnikliwe wyjaśnienie sytuacji majątkowej i rodzinnej wnioskodawcy. A zatem to strona w treści wniesionego wniosku o umorzenie należności, a następnie w toku postępowania, powinna wskazać takie konkretne okoliczności, które będą przemawiały za zastosowaniem wobec niej instytucji umorzenia. ZUS w toku postępowania, powinien natomiast wnikliwie ustalić istnienie (lub brak) takich okoliczności, podejmując w tym zakresie, o ile jest to możliwe, także działania z urzędu, niezależnie od informacji uzyskanych od wnioskodawcy, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 k.p.a. i zasadą zupełności postępowania dowodowego, o której stanowi art. 77 § 1 k.p.a. Oczywistym jest jednak fakt, że w toku takiego postępowania to głównie na stronie spoczywa ciężar udowodnienia zaistnienia przesłanek do umorzenia, świadczy bowiem o tym użyty przez ustawodawcę w § 3 ust. 1 rozporządzenia zwrot "jeżeli zobowiązany wykaże". Wszakże to wnioskodawca, a nie organ, ma pełną wiedzę o swojej sytuacji rodzinnej, majątkowej, osobistej i o zaistniałych przeszkodach w spłacie zadłużenia. Ocena zebranego materiału dowodowego należy do organu prowadzącego postępowanie. Stosownie bowiem do treści art. 80 k.p.a., organ swobodnie ocenia dowody, ważne jest jednak, żeby stan faktyczny został oceniony na podstawie całokształtu zebranego materiału dowodowego. Swoboda w ocenie dowodów nie oznacza dowolności. Przeprowadzony przez organ sposób rozumowania związany z ustalaniem stanu faktycznego sprawy na podstawie różnych, czasem sprzecznych ze sobą, zebranych w sprawie dowodów, przedstawiony w uzasadnieniu decyzji, powinien być jasny, zrozumiały i oparty o zasady logiki. Uznaniowy charakter decyzji w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 powołanego wyżej rozporządzenia nie odnosi się do ustalania przesłanek warunkujących umorzenie należności. W tym zakresie ZUS nie działa na podstawie uznania administracyjnego. Ustalając stan faktyczny sprawy w toku postępowania dowodowego i następnie porównując ten stan do hipotezy normy zezwalającej na umorzenie tych należności organ jest związany wskazanymi powyżej zasadami określonymi w k.p.a., oraz regułami logiki. Postępowanie organu w tym zakresie podlega ocenie sądu administracyjnego, który ocenia, czy został w sprawie zebrany kompletny materiał dowodowy, czy w procesie oceny dowodów nie naruszono reguł logiki i czy zastosowano właściwe przepisy do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego. Uznanie administracyjne odnosi się natomiast do wyboru konsekwencji prawnych (umorzyć należności lub odmówić ich umorzenia) w razie prawidłowego ustalenia, że zastosowanie instytucji umorzenia jest możliwe, bowiem przemawiają za tym przesłanki wskazane w § 3 ust. 1 powołanego wyżej rozporządzenia. Wybór tej konsekwencji prawnej, to właśnie drugi etap postępowania organu w procesie wydawania decyzji w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd stwierdził, że organ orzekający w niniejszej sprawie przeprowadził postępowanie w sposób prawidłowy, dokonując wyczerpującej oceny zgromadzonego materiału dowodowego przedłożonego przez stronę. Na tej podstawie wnikliwie i rzetelnie dokonał analizy sytuacji materialnej i rodzinnej skarżącej, czym wypełnił obowiązki wynikające z art. 7 k.p.a. polegające na podejmowaniu z urzędu lub na wniosek strony wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, oraz z art. 77 § 1 k.p.a., który nakazuje organowi administracji zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego. Przed wydaniem decyzji zapewnił skarżącej, na podstawie art. 10 § 1 k.p.a., zapoznanie się i wypowiedzenie co do zebranego materiału dowodowego sprawy. Skarżąca nie posiada żadnego dochodu. Od [...] r. jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy w W. jako osoba bezrobotna i nie pobierająca zasiłku dla bezrobotnych lub stypendium. Przebywa na utrzymaniu matki - U. G., która pobiera emeryturę żadnych wydatków związanych ze stałym utrzymaniem. Ponadto, posiada zadłużenie z tytułu pożyczki zawartej w dniu [...] r. z [...] Bank S.A. na kwotę [...]zł, rata w kwocie [...]zł, termin spłaty - 03/2020r.; zadłużenie z tytułu kredytu na zakup towarów i usług zaciągniętego w [...] Bank S.A. w dniu [...] r. na kwotę [...]zł zawartego na okres 3 lat z ostatecznym terminem spłaty w dniu [...] r., według oświadczenia z dnia [...] r. pozostały do spłaty dwie raty kredytu, czyli kwota [...]zł (nie zostały spłacone); zadłużenie z tytułu kredytu zaciągniętego w [...] BANK S.A. w dniu [...] r. na kwotę [...]zł, miesięczne raty w kwocie po [...] zł, termin spłaty - 04/2019r.; zadłużenie na kwotę [...]zł z tytułu pożyczki zawartej w dniu [...] r. z [...] BP S.A.; zadłużenie na kwotę [...]zł z tytułu kredytu zaciągniętego w [...] BANK S.A. w dniu [...] r.; zadłużenie wobec G. Sp. z o.o. na kwotę [...]zł z tytułu niespłaconej pożyczki zawartej w dniu [...] r. z [...] Sp. z o.o.; zadłużenie z tytułu nieuregulowanych płatności za telefony komórkowe w sieci w T-Mobile, Plus i Orange na łączną kwotę [...]zł; zadłużenie z tytułu internetowych "chwilówek" na kwotę [...]zł. Łączna kwota zobowiązań to ok. [...] zł. Poinformowano, że zobowiązania te nie są spłacane. Bezspornie nie prowadzono postępowania upadłościowego, likwidacyjnego czy egzekucyjnego. W ocenie Sądu, odnosząc powyższe okoliczności do treści art. 28 ust. 3 u.s.u.s. należało uznać, że Inne w sposób uprawniony przyjął, że w niniejszej sprawie nie wystąpiła żadna z wymienionych w powołanym przepisie przesłanka całkowitej nieściągalności należności. Za prawidłowe w ocenie Sądu uznać również należało, odmowę umorzenia zaległości skarżącej na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 pkt 1 i pkt 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 4 marca 2014 r., I SA/Gd 119/14 stwierdził, że zadaniem w/w regulacji jest zabezpieczenie niezbędnego minimum socjalnego, które pozwoli osobie zobowiązanej funkcjonować w codziennym życiu mając gwarancję, że podstawowe potrzeby jej oraz jej rodziny będą zaspokojone. Przy badaniu wystąpienia przesłanek z art. art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 pkt 1 i pkt 3 rozporządzenia istotnym jest ocena aktualnej sytuacji majątkowej i rodzinnej zobowiązanego, a nie przyczyny powstania zaległości, zawinione, czy też subiektywnie niezawinione (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 września 2011 r., II GSK 832/10). W sprawie jednak nie wystąpiła określona w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia przesłanka wystąpienia przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiająca zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Sąd nie neguje przedstawionego stanu zdrowia skarżącej, potwierdzonego załączoną do akt sprawy, w tym akt sądowych, obszerną dokumentacją medyczną. Wskazać jednak należy, że z treści w/w przepisu przewlekła choroba zobowiązanego może stanowić podstawę ubiegania się o umorzenie należności z tytułu składek tylko wówczas, gdy pozbawia ona zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu. W niniejszej sprawie sytuacja taka nie występuje bowiem jak słusznie wskazał organ administracji z przedstawionej przez skarżącą dokumentacji medycznej nie wynika, że strona jest całkowicie lub częściowo niezdolna do podjęcia pracy zawodowej. Przeciwnie wskazać należy, że w dacie składania wniosku o umorzenie zaległych składek skarżąca oświadczyła, że jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna, co jest jednoznaczne z gotowością do podjęcia zatrudnienia. Nie przedstawiła nadto żadnego dokumentu, z którego wynikałaby konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązaną możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Bezspornym pozostaje także, że w sprawie nie wystąpiła przesłanka, o której mowa w § 3 ust. 1 pkt 2 powołanego rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą skargę, z przedstawionych przez stronę dokumentów i okoliczności wynika, że znajduje się w sytuacji finansowej, która stanowi przesłankę, o jakiej mowa w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia i tak prawidłowo ocenił ZUS. Tym samym w ocenie Sądu, nie można zatem przypisać organowi naruszenia prawa w zakresie, w jakim odmówił umorzenia należności z tytułu ubezpieczeń społecznych w oparciu o art. 28 ust. 3a u.s.u.s., pozwalający w uzasadnionych przypadkach na umorzenie należności pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Sformułowany w przepisie § 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2013 r. katalog sytuacji pozwalających na umorzenie należności w "uzasadnionych przypadkach" wskazuje, że powinno mieć ono zastosowanie w sytuacjach naprawdę skrajnych. Zgodzić się należy ze skarżącą, że nadanie treści pojęciu "uzasadnionego przypadku" w odniesieniu do konkretnej, indywidualnej sytuacji musi uwzględniać nie tylko interes zobowiązanego z tytułu składek, ale również interes publiczny. Jednakże rację należy przyznać, ZUS, że skarżąca nie wskazała na żaden fakt, który uniemożliwiałby jej podjęcie pracy, a spłata przez nią zaległości nie grozi jej, która pozostaje na utrzymaniu matki. Podejrzenie o schizofrenię, nie potwierdzone z jej własnej winy, gdyż wypisała się na własna prośbę ze szpitala, samo rozkojarzenie i marzycielstwo, nawet jeśli prowadzi do zaciągania znaczących długów, nie musi być przesłanką do umorzenia jej zobowiązań. Taka ocena w świetle tego, że chodzi o osobę młodą, na co wskazał organ, jest oceną uzasadnioną. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło