I SA/Bd 629/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Sędzia WSA Izabela Najda-Ossowska po rozpoznaniu w dniu 11 lipca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokat B. L. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w związku ze sporządzeniem opinii prawnej o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 28 listopada 2012 r., sygn. akt I SA/Bd 629/12 w sprawie ze skargi Ł. L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od września 2009 r. do grudnia 2010 r. postanawia: oddalić wniosek Wyrokiem z dnia 28 listopada 2012 r. sygn. akt I SA/Bd 629/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę Ł. L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od września 2009 r. do grudnia 2010 r. oraz zasądził od Skarbu Państwa na rzecz pełnomocnika skarżącego, adwokat B. L. kwotę 8.856 zł tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Odpis wyroku został doręczony pełnomocnikowi skarżącego w dniu 30 stycznia 2013 r. W dniu 21 lutego 2013 r. ustanowiona z urzędu pełnomocnik złożyła opinię prawną o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, jednocześnie wnosząc o zasądzenie zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. Postanowieniem z dnia 01 marca 2013 r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy oddalił wniosek pełnomocnika stwierdzając, że w rozpoznawanej sprawie adwokat B. L. wnosząc o przyznanie wynagrodzenia nie wskazała, aby sporządziła opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej i przekazała ją stronie skarżącej. Referendarz sądowy stwierdził, że za taką opinię trudno uznać lakoniczne pismo pełnomocnika z dnia 21 lutego 2013 r., w którym zawarty został wniosek o zasądzenie kosztów postępowania. W złożonym sprzeciwie pełnomocnik skarżącego zarzuciła uchybienie przepisom postępowania poprzez oddalenie wniosku o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, podczas gdy ustawodawca nie przyznał referendarzom sądowym takich uprawnień. Ponadto zarzuciła naruszenie przepisów postępowania poprzez niewezwanie do uzupełnienia braku formalnego wniosku o przyznanie kosztów pomocy prawnej. Uzasadniając sprzeciw pełnomocnik nie zgodziła się z zarzutami dotyczącymi sporządzonej opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Podniosła, że przepisy nie wskazują, jakie powinna ona zwierać elementy, z ilu stron lub słów winna się składać. W związku z tym, w jej ocenie, każdy sporządzający opinię decyduje o jej kształcie i zawartości. Biorąc pod uwagę fakt, że język prawniczy jest ścisły i precyzyjny, podniosła, że takie są też pisma. Wskazała, że w opinii zawarła wszystko, co jest istotne dla sprawy, tj. wskazała, jakie są podstawy kasacji w sprawie administracyjnej oraz, że takich uchybień w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym nie stwierdziła. Jednocześnie pełnomocnik zgodziła się, że do przedmiotowej opinii prawnej nie załączyła dowodu nadania pisma skarżącemu. W jej ocenie jednak, Sąd powinien był wezwać ją do uzupełnienia tego braku, czego nie zrobił. Do złożonego sprzeciwu pełnomocnik załączyła kserokopię księgi korespondencji wychodzącej, potwierdzającą nadanie pisma do skarżącego w dniu 21 lutego 2013 r. W trakcie prowadzonego postępowania, Sąd zwrócił się do pełnomocnika strony o złożenie wyjaśnień, czy uzgadniała ze skarżącym lub informowała go pisemnie o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 28 listopada 2012 r. Sąd jednocześnie, odrębnym pismem, wezwał skarżącego do złożenia wyjaśnienia, czy znane mu było stanowisko pełnomocnika dotyczące braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wskazanego wyroku. W odpowiedzi na powyższe, pełnomocnik strony oświadczyła, że pismem z dnia 21 lutego 2013 r. poinformowała skarżącego o tym, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw do złożenia skargi kasacyjnej. Pismo to skarżący otrzymał w dniu 25 lutego 2013 r. Pełnomocnik wskazała również, że prawdopodobnie dnia 26 lutego 2013 r. telefonicznie skontaktował się z nią skarżący prosząc o wyjaśnienie przesłanej opinii. Pełnomocnik zwięźle wskazała skarżącemu, czym jest odmowa sporządzenia skargi kasacyjnej, jakie będzie miała skutki oraz krótko wytłumaczyła, dlaczego uważa wyrok za prawidłowy. Zaproponowała także spotkanie w Kancelarii w celu szerszego omówienia sprawy. Skarżący mimo zapowiedzianego skontaktowania się w celu ustalenia terminu spotkania, nie odezwał się. Z odpowiedzi złożonej przez skarżącego wynika natomiast, że w dniu 25 lutego 2013 r. otrzymał on opinię pełnomocnika o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Ponieważ o odrzuceniu skargi dowiedział się dopiero z nadesłanego pisma pełnomocnika, wskazał, że złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej od wydanego w jego sprawie wyroku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Pismem z dnia 11 marca 2013 r. pełnomocnik skarżącego wniosła sprzeciw od postanowienia Referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 01 marca 2013 r., wydanego w przedmiocie zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, który nie został odrzucony przez Sąd, a zatem powyższe postanowienie utraciło moc. Stosownie do mającego w przedmiotowej sprawie zastosowania art. 250 p.p.s.a., wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Z przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461, dalej: "rozporządzenie") wynika, że zasądzając opłatę za czynności adwokata z tytułu zastępstwa prawnego, sąd bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy adwokata, a także charakter sprawy i wkład pracy adwokata w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. Podstawę zasądzenia opłaty, o której mowa, stanowią stawki minimalne określone w rozdziałach 3-5 tego rozporządzenia. Opłata ta nie może być wyższa niż sześciokrotna stawka minimalna ani przekraczać wartości przedmiotu sprawy. W sprawach, w których strona korzysta z pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu, opłaty, o których mowa sąd podwyższa o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług, obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach (§ 2 ust. 1-3). Przepis § 18 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia stanowi natomiast, że stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w drugiej instancji za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej - 50% stawki minimalnej określonej w § 18 pkt 1 rozporządzenia, nie mniej niż 120 zł. Z akt przedmiotowej sprawy wynika, że wyrokiem z dnia 28 listopada 2012 r. sygn. akt I SA/Bd 629/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę Ł.L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od września 2009 r. do grudnia 2010 r. oraz zasądził od Skarbu Państwa na rzecz pełnomocnika skarżącego, adwokat B. L. kwotę 8.856 zł tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Pismem z dnia 21 lutego 2013 r. ustanowiona z urzędu pełnomocnik złożyła opinię prawną o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, jednocześnie wnosząc o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. W treści przedmiotowej opinii pełnomocnik wskazała, że nie stwierdziła podstaw do wniesienia kasacji. Podała, że po dokładnym przeanalizowaniu akt sprawy nie znalazła w postępowaniu Sądu naruszenia prawa. Wskazując na treść art. 174 p.p.s.a. stwierdziła, że w przedmiotowej sprawie nie doszło do naruszeń prawa wymienionych w tym przepisie. Końcowo pełnomocnik wniosła o zasądzenie kosztów pomocy prawnej według norm przypisanych wskazując, że od skarżącego nie otrzymała wynagrodzenia w żadnej części. Na podstawie przeprowadzonego postępowania Sąd ustalił, że pełnomocnik w dniu 21 lutego 2013 r. przesłała skarżącemu wydaną opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, którą skarżący otrzymał w dniu 25 lutego 2013 r. Rozpatrując zasadność złożonego przez pełnomocnika wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, związanych ze sporządzeniem opinii prawnej o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej należy zauważyć, że w świetle art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2009 r., nr 146, poz. 1188 ze zm.) przygotowywanie opinii prawnych należy do typowych przejawów świadczonej przez adwokatów pomocy prawnej. Wprawdzie przepisy tej ustawy ani przepisy prawa stosowanego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie formułują literalnie konkretnych wymagań co do treści opinii sporządzanej przez adwokata, jednak można wyprowadzić z nich wniosek, że ustanowiony adwokat powinien wykorzystać wszelkie jurydyczne argumenty w celu przekonania strony do swojego stanowiska i uzmysłowienia jej braku perspektyw powodzenia środka zaskarżenia. Wniosek o przyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenia podlegać powinien zatem ocenie sądu także pod kątem jakości usług świadczonych w ramach pomocy prawnej. Przyznane wynagrodzenie obciąża bowiem Skarb Państwa, a sąd dysponując w tym zakresie środkami publicznymi odpowiada za "zasadność i legalność ich wydatkowania" (por. B. Dauter w: S. Babiarz i inni, "Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych", Wyd. LexisNexis 2007, s. 317). Rozważając, co należy rozumieć pod pojęciem "opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej", w postanowieniu z dnia 23 marca 2011 r., sygn. akt II OZ 106/11 Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że o opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej można mówić wówczas, jeżeli realnie występuje kwestia wniesienia albo niewniesienia skargi kasacyjnej, a adwokat zgodnie z najlepszą wiedzą dochodzi do wniosku, iż nie ma podstaw do kwestionowania orzeczenia Sądu I instancji, a więc nie ma podstaw do sporządzenia i wnoszenia skargi kasacyjnej. Taka analiza sprawy oraz przyjęte w wyniku tej analizy przez adwokata stanowisko, że nie ma podstaw do wnoszenia skargi kasacyjnej pozwala adwokatowi na uchylenie się od sporządzenia i wnoszenia skargi kasacyjnej w sytuacji, gdy w jego ocenie brak jest ku temu podstaw. Tak więc to rozwiązanie ma służyć także adwokatowi, który tą opinią przekonuje stronę, której jest pełnomocnikiem, iż wnoszenie skargi kasacyjnej nie ma podstaw (LEX nr 1080401). Zdaniem Sądu, ocena taka prowadząca do przekonania strony o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej powinna znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu sporządzonej opinii. Z treści powołanego § 18 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia można wyprowadzić wniosek, że skoro Minister Sprawiedliwości przewidział za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej identyczną stawkę minimalną wynagrodzenia adwokata - 50% stawki minimalnej określonej w § 18 pkt 1 rozporządzenia, to oba pisma powinny charakteryzować się przynajmniej podobnymi wymogami formalnymi. Opinia taka, w ocenie Sądu powinna zatem zawierać conajmniej właściwe ustalenie stanu faktycznego sprawy, ustalenie stanu prawnego, analizę prawną, ustalenie istnienia lub wykazanie nieistnienia zarzutów z uzasadnieniem oraz wnioski. Trudno przyjąć, aby skarga kasacyjna, której wymogi formalne wskazano literalnie w art. 176 p.p.s.a. była pismem procesowym wymagającym większego zaangażowania pełnomocnika przy jego sporządzeniu, niż opinia prawna o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, przy jednoczesnym określeniu wynagrodzenia pełnomocnika w identycznej wysokości. Sytuacja taka mogłaby bowiem prowadzić do stanu, w którym pełnomocnik prowadzący sprawę kierowałby się innymi przesłankami niż interes klienta, którego reprezentuje. Zdaniem Sądu, podobnie jak w przypadku skargi kasacyjnej, szczegółowe i staranne sporządzanie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej jest obowiązkiem każdego adwokata i świadczy o właściwym pojmowaniu zadania Adwokatury strzeżenia praw i wolności obywatelskich w tym prawa obywatela do sądu. W przedłożonej opinii tymczasem trudno doszukać się przekonującej argumentacji o braku podstaw zaskarżenia wydanego w sprawie wyroku. Pełnomocnik sporządzając omawianą opinię ograniczyła się wyłącznie do przytoczenia treści art. 174 p.p.s.a. i stwierdzenia, że powołane w nim przesłanki nie zachodzą. Lakoniczność opinii i brak jakichkolwiek rozważań przekonujących stronę o braku podstaw kasacyjnych skutkowały złożeniem przez skarżącego osobiście wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej. Z pism kierowanych do tut. sądu przez skarżącego wynika jednoznacznie, że nie zgadza się on ze sporządzoną przez pełnomocnika opinią, nie rozumie dlaczego nie był informowany o rozprawie, na której zapadł niekorzystny dla niego wyrok i jest zainteresowany jego zaskarżeniem (pisma skarżącego z dnia 26 lutego 2013 r. oraz z dnia 11 kwietnia 2013 r., k. 101, 102 i 127 akt sądowych). Tym samym podzielić należy pogląd wyrażony w literaturze postępowania cywilnego (mający odniesienie również do procedury sądowoadministracyjnej), że jeśli czynności podejmowane przez wyznaczonego pełnomocnika, nie mają charakteru "pomocy prawnej" z uwagi na ich sprzeczność z zasadami profesjonalizmu, brak jest podstaw do przyznania adwokatowi ze środków Skarbu Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej (por. postanowienie SN z dnia 16 marca 2000 r., sygn. akt I PZ 86/99, Monitor Prawniczy 2000/11/681). Podsumowując powyższe, w ocenie Sądu, wynagrodzenie ze środków budżetowych Skarbu Państwa pozostających do dyspozycji sądu należy się adwokatowi ustanowionemu z urzędu nie za samo stwierdzenie braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej lecz wyrażenie przezeń opinii sporządzonej przy zachowaniu standardów fachowości, gdzie adwokat przedstawia i wyjaśnia swoje racje oraz powody dla których nie znajduje szans na wygranie sprawy w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Ponieważ pełnomocnik ustanowiony w ramach przyznanego stronie prawa pomocy otrzymuje wynagrodzenie w związku z faktycznym udzieleniem stronie pomocy prawnej, powinien wykazać w złożonej opinii poprzez jej prawidłowe sporządzenie, że pomoc taka stronie została udzielona. W realiach niniejszej sprawy, trudno za taką pomoc prawną uznać opinię ograniczającą się do oświadczenia o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej oraz lakonicznego uzasadnienia, w którym pełnomocnik przytoczył treść art. 174 p.p.s.a. stanowiącego o podstawach kasacji. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 260 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.