I SA/Bd 630/17

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu w dniu 3 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności byłego prezesa zarządu spółki z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za poszczególne miesiące od grudnia 2011r. do maja 2012r. postanowił: odmówić przyznania prawa pomocy Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną oraz dwójką dzieci, którego miesięczny dochód wynosi łącznie [...] zł. Jako majątek skarżący wskazał mieszkanie o pow. [...] m˛ oraz samochód marki [...] rok produkcji 2007r. Oświadczył, że nie posiada innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i innych praw majątkowych. W odpowiedzi na zarządzenie referendarza sądowego skarżący przedłożył: umowę pożyczki gotówkowej; pierwszą stronę PIT-11 żony skarżącego za lata 2015-2016 poświadczoną za zgodność przez pełnomocnika skarżącego; wyciąg z rachunku bankowego; urzędowe poświadczenie odbioru; PIT-37 skarżącego za 2015r.; PIT-11 skarżącego za 2015r.; rachunek do umowy o dzieło z dnia [...] czerwca 2015r.; umowę o dzieło z dnia [...] maja 2015r.; zestawienie kosztów (mieszkanie [...] zł, kredyty łącznie [...] zł; TV [...] zł, telefon [...] zł, prąd [...] zł co dwa miesiące); zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego; informację o wysokości opłat za użytkowanie lokalu mieszkalnego, umowę kredytu konsolidacyjnego sporządzoną w dniu [...] kwietnia 2010r. Ponadto skarżący oświadczył, że: posiada wraz z małżonką samochód osobowy [...] o wartości ok. [...] zł; nie korzysta z pomocy społecznej. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z [...] sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017r. poz. 1369) – dalej zwana "p.p.s.a." - prawo pomocy w zakresie częściowym, czyli takim, jakiego przyznania domaga się skarżący, może zostać przyznane, w razie wykazania przez wnioskodawcę, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z cytowanego przepisu wynika, że dla przyznania prawa pomocy konieczne jest niewątpliwe udowodnienie, że poniesienie kosztów postępowania przekracza możliwości majątkowe strony. W razie jednak, gdyby treść oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, obligatoryjnie składanego wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy (art. 252 § 1 p.p.s.a.) nie zawierała danych wystarczających do oceny, bądź też nasuwała by wątpliwości co do rzeczywistego stanu majątkowego strony i jej zdolności płatniczych, Referendarz sądowy zgodnie z art. 255 p.p.s.a. zobligowany jest do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia tych okoliczności poprzez wezwanie strony do złożenia konkretnie określonych dokumentów i oświadczeń i dopiero w oparciu o taki materiał dowodowy wydaje rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy. Niezastosowanie się przez stronę do wezwania referendarza sądowego wystosowanego w trybie wyznaczonym przez art. 255 p.p.s.a. ma ten skutek, że referendarz sądowy nie może skorzystać ze wszystkich koniecznych do rozstrzygnięcia wniosku oświadczeń bądź dokumentów źródłowych. Ich brak powoduje, że materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niekompletny, a zatem niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenie strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości. Konsekwencją procesową takiego stwierdzenia może być nieuwzględnienie wniosku w jego pełnym zakresie, a nawet odmowa przyznania prawa pomocy (zob. J. P. T., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydanie 3, W. 2008, str. 613-614 i powołane tam orzecznictwo). W przedmiotowej sprawie, oświadczenia zawarte we wniosku skarżącego złożone na urzędowym formularzu PPF, były niewystarczające do oceny czy strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dlatego też niezbędne okazało się wezwanie strony skarżącej do nadesłania dokumentów i złożenia oświadczeń pozwalających na lepszą ocenę jej sytuacji majątkowej oraz osób pozostających ze stroną we wspólnym gospodarstwie domowym. Zdaniem orzekającego skarżący w sposób wybiórczy zobrazował swoją sytuację finansową w związku z czym wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżący na urzędowym formularzu PPF podał, że z tytułu umowy o pracę żona wnioskodawcy uzyskuje dochód w kwocie [...]zł netto. Ponadto skarżący oświadczył, że nie uzyskuje żadnego dochodu (rubryka 10 formularza wpisano "brak"). W wezwaniu wystosowanym do pełnomocnika skarżącego w trybie art. 255 p.p.s.a. wyraźnie wskazano jakie dokumenty źródłowe należy przedłożyć. W pkt 1 wskazano odpisy zeznań podatkowych skarżącego za ostatnie dwa lata kalendarzowe (w tym osób pozostających ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym). W odpowiedzi skarżący przedłożył zeznanie podatkowe PIT-37 za 2015 z którego wynika, że za powyższy okres uzyskał dochód w kwocie [...]zł. Skarżący nie przedłożył zeznania podatkowego za 2016r. Odnośnie żony skarżącego przedłożono tylko pierwszą stronę PIT-11 za lata 2015-2016 poświadczoną za zgodność przez pełnomocnika skarżącego zeznania. Zatem nie wiadomo, jakie dochody uzyskała w latach 2015-2016 żona skarżącego oraz jaki dochód uzyskał skarżący w 2016r. W pkt 2 wezwania wskazano, że należy przedłożyć wyciągi i wykazy z wszystkich posiadanych rachunków bankowych skarżącego i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym za okres ostatnich trzech miesięcy. W odpowiedzi skarżący przedłożył wyciąg z rachunku bankowego o nr [...] za okres od kwietnia do czerwca 2017r. Wskazać jednak należy, że na powyższym rachunku bankowym nie odnotowano żadnych operacji finansowych. Ponadto skarżący przedłożył wyciąg z rachunku bankowego o nr [...] jednakże tylko za miesiąc kwiecień 2017r. Zatem nie wiadomo jaki jest stan środków obecnie na tym rachunku bankowym oraz jakie operacje finansowe były dokonywane w miesiącach maj i czerwiec 2017r. Ponadto wskazać należy, że w dniu [...] maja 2017r. żona skarżącego zawarła z bankiem Millenium umowę pożyczki gotówkowej w wysokości [...] zł. Jak wynika z § 7 umowy uruchomienie pożyczki następuje poprzez przelew środków na rachunek. Na przedłożonych wyciągach z rachunków bankowych brak jest wpłaty ww. kwoty. W pkt 3 wezwania wskazano, że należy przełożyć zaświadczenia o wysokości wynagrodzeń, emerytury, renty, honorariów i innych należności oraz otrzymywanych świadczeń (np. z tytułu umowy o dzieło lub zlecenia, umowy najmu, pomocy rodziny, dochód z zagranicy) z okresu ostatnich 2 lat otrzymywanych przez skarżącego oraz osoby prowadzące ze skarżącym wspólne gospodarstwo domowe. W tym kontekście w pierwszej kolejności wskazać należy, że na urzędowym formularzu PPF w rubryce 10 skarżący podał nieprawdziwe dane albowiem oświadczył pod rygorem odpowiedzialności karnej (pkt 13 formularza), że nie uzyskuje żadnego dochodu. W piśmie procesowym z dnia [...] lipca 2017r. pełnomocnik skarżącego oświadczył, że skarżący nie posiada zaświadczenia o byciu osobą bezrobotną albowiem wykonuje prace na podstawie umów cywilno-prawnych. Jednakże skarżący nie wskazał jaki dochód z tytułu wykonywania pracy na podstawie umów cywilno-prawnych uzyskuje oraz nie przedłożył stosownego zaświadczenia. Za prawidłowe wykonanie pkt 3 nie można uznać przedłożonej umowy cywilno-prawnej z przed ponad dwóch lat. Ponadto nie przedłożono stosownego zaświadczenia o wysokości otrzymywanego aktualnie przez żonę skarżącego wynagrodzenia. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z dnia [...] kwietnia 2008r., sygn. akt: II OZ 322/08 i z dnia [...] czerwca 2008r. sygn. akt I GZ 147/08 warunkiem przyznania prawa pomocy jest wykazanie przez wnioskodawcę, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania mu takiego prawa, co niewątpliwie oznacza, iż ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Uchylając się od przedstawienia wszystkich dokumentów, o które wzywał referendarz sądowy wskazujących na swoją trudną sytuację skarżący powinien liczyć się z tym, że referendarz sądowy nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jego oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione, a tym samym za uzasadniające przyznanie prawa pomocy – podobne stanowisko wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia [...] czerwca 2008 r. sygn. akt. I FZ 236/08. Odnosząc się do okoliczności spłaty kredytó wskazać należy, że ponoszenie wydatków związanych ze spłatą zaciągniętych zobowiązań nie może być uznane za przyczynę uzasadniającą przyznanie prawa pomocy. W orzecznictwie wielokrotnie wyjaśniano, że przedkładanie należności o charakterze prywatnoprawnym nad publicznoprawnymi nie może skutkować przerzuceniem ciężaru finansowania postępowań sądowoadministracyjnych strony na Skarb Państwa (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z [...] czerwca 2013 r., sygn. akt I FZ 224/13). Dlatego też nie znajduje uzasadnienia, aby wnioskodawca spłacała inne ciążące na nim zobowiązania o charakterze prywatnoprawnym, a jednocześnie żądał, aby koszty związane z wniesieniem skargi pokrywał za niego Skarb Państwa. Brak jest racjonalnego uzasadnienia dla przyjęcia stanowiska, iż to budżet powinien kredytować w tym zakresie stronę skarżącą. Wskazać również należy, że skarżący samodzielnie podjął decyzję o sfinansowaniu udziału profesjonalnego pełnomocnika w pierwszej kolejności, tj. przed zabezpieczeniem środków na opłacenie wpisu sądowego od wnoszonej skargi. Istotny w tym zakresie jest fakt, że dla wszczęcia postępowania przed sądem administracyjnym pierwszej instancji nie jest konieczny, w przeciwieństwie do uiszczenia wpisu sądowego, udział profesjonalnego pełnomocnika. Zdaniem referendarza sądowego nie można przenosić na budżet państwa i ogół podatników ewentualnych konsekwencji wyboru dokonanego w przez stronę skarżącą, bez względu na moment dokonania tego wyboru, w wyżej wskazanym zakresie, tj. jak podaje skarżący braku środków pieniężnych na opłacenie m. in. wpisu sądowego od skargi. Z tych powodów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.