I SA/Bd 634/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Liwacz (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kleczkowski, asesor sądowy Mirella Łent, Protokolant Magdalena Buczek, po rozpoznaniu w dniu 06 kwietnia 2005r. na rozprawie sprawy ze skargi B. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości za lata 2000-2002 oddala skargę I SA/Bd 634/04 Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy N. z dnia [...] Nr [...] w sprawie odmowy umorzenia zaległości podatkowej. Podatniczka zwróciła się do Burmistrza Miasta i Gminy N. z wnioskiem o umorzenie zaległości w podatku od nieruchomości za lata 2000-2002 w wysokości [...] zł. W złożonym wniosku podnosiła, iż nie jest w stanie zapłacić wskazanych należności z uwagi na fakt, iż prowadząc działalność gospodarczą znalazła się w niekorzystnej sytuacji spowodowanej tym, że w latach 2001 – 2002 nastąpiło gwałtowne załamanie produkcji i handlu, wskutek czego wielu z jej odbiorców nie uregulowało, należnej jej zapłaty. Czynione przez nią próby poprawy sytuacji finansowej polegające na zmianie rodzaju działalności, wprowadzaniu innowacji technicznych oraz zakup nowych urządzeń nie doprowadziły do spodziewanego rezultatu. Złożyła wniosek o restrukturyzację należności, który jednak został negatywnie załatwiony. W związku z tym zakończyła prowadzenie działalności gospodarczej. Sprzedała nieruchomość. Obecnie jest na zasiłku przedemerytalnym, który wynosi netto [...] zł. Burmistrz Miasta i Gminy N. uznał, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki uprawniające organ podatkowy do zastosowania przewidzianej w art. 67 Ordynacji podatkowej instytucji i wydaną decyzją odmówił umorzenia wnioskowanych należności. Powołując się na zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazał, iż podatniczka w roku 2002 dokonała sprzedaży nieruchomości, a uzyskane w jej wyniku środki finansowe mogły zostać choć w części przeznaczone na spłatę zaległości podatkowych. Nadto, umorzenie postępowania restrukturyzacyjnego nastąpiło z uwagi na niespełnienie przez podatniczkę, wskazanych w decyzji warunków restrukturyzacji. Wyjaśnił, że z uwagi na nadzwyczajność instytucji umorzenia wypadki uzasadniające jej zastosowanie musza mieć również taki charakter, być powodowane działaniem czynników, na które podatnik nie mógł mieć wpływu, co zdaniem organu podatkowego, w niniejszej sprawie, nie miało miejsca. Ważny interes podatnika nie może wynikać wyłącznie z jego odczucia, a winien być określany obiektywnie. Znaczne osłabienie dochodów oraz fakt, iż podatniczka utrzymuje się ze świadczenia przedemerytalnego nie może stanowić uzasadnienia do przyznania wnioskowanej ulgi. Na powyższe rozstrzygnięcie strona skarżąca złożyła odwołanie. W jego uzasadnieniu wskazywała nadal na trudną sytuację finansową, w której jak określiła, znalazła się z powodu gwałtownego załamania produkcji i handlu w latach 2001-2002. Jako przyczyny tego stanu rzeczy wymieniła m.in. lokalizację sieci handlowej, wysoki stopień bezrobocia w regionie, a tym samym spadek siły nabywczej. Wyjaśniła, że środki uzyskane ze sprzedaży nieruchomości przeznaczyła na spłatę kredytu hipotecznego. Dodała również, że zakończyła prowadzenie działalności z uwagi na pogarszający się stan zdrowia oraz by nie pogłębiać swojej trudnej sytuacji finansowej. Organ odwoławczy nie uwzględnił wysuwanych przez skarżącą argumentów i odmówił uchylenia skarżonej decyzji. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia wskazał, iż przewidziana przez art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej instytucja umorzenia przez organ podatkowy w całości lub w części zaległości podatkowych, odsetek za zwłokę lub opłaty prolongacyjnej uruchamiana jest na wniosek podatnika a dopuszczalna jest w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym. W przypadku orzekania w tego rodzaju sprawach organy podatkowe zobowiązane są do przeprowadzenia postępowania dowodowo – wyjaśniającego, dokonując analizy sytuacji majątkowej i rodzinnej podatnika. Zobowiązane są do zbadania czy zachodzą okoliczności istotne z punktu widzenia ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Niemniej jednak samo wystąpienie tychże nie obliguje organu podatkowego do przyznania podatnikowi wnioskowanej ulgi. Instytucja ta ma bowiem charakter fakultatywny. Organ odwoławczy podkreślił, iż w stosunkach prawnopodatkowych regułę stanowi rzetelna i terminowa zapłata należności, natomiast ich umorzenia, stanowią instytucję nadzwyczajną i stosowaną w sytuacjach wyjątkowych. Jej zastosowanie w żadnej mierze nie może być traktowane jako obowiązek organu podatkowego i jedynie zaistnienie szczególnych okoliczności pozwala na odstępstwo od tej zasady. Sytuacja finansowa podatniczki polegająca na osiąganiu niskich dochodów nie ma charakteru wyjątkowości bowiem nie odbiega od sytuacji wielu podatników. Nadto, jest efektem jej zaniedbań na gruncie prawa podatkowego, polegających na traktowaniu niezapłaconych należności jako formy swoistego kredytu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze pozytywnie oceniło działania organu I instancji uznając, iż przeprowadził on prawidłowe postępowanie dowodowe. Wydając decyzję nie przekroczył ram uznania administracyjnego. Wyjaśnił, że przewidziany przez przepisy ważny interes podatnika lub interes publiczny musi mieć charakter obiektywny. Organ odwoławczy podzielił prezentowane w skarżonej decyzji stanowisko, że aktualna sytuacja finansowa podatniczki jest wynikiem jej działań w zakresie gospodarowania majątkiem i nie stanowi przesłanki do udzielenia ulgi. Na powyższą decyzję strona złożyła skargę do sądu, wnosząc o uchylenie wydanej decyzji. W skardze powtórzyła argumenty przywołane w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Stwierdziła, iż sama uznaniowość decyzji oznacza dla niej jako podatnika, pozycję straconą. Nie zgodziła się z uzasadnieniem SKO, że powstała zaległość podatkowa jest wynikiem jej zaniedbań. Wskazała, iż to sytuacja na rynku odpowiada za jej zadłużenie a zwłaszcza to, że jej kontrahenci nie uregulowali swych zobowiązań wobec jej firmy. Sprzedaż nieruchomości wymuszona została koniecznością spłaty kredytu hipotecznego. Obecnie po zaprzestaniu prowadzenia działalności gospodarczej jest na zasiłku przedemerytalnym, który wynosi [...] zł. Ta kwota nie wystarcza na opłacenie podstawowych świadczeń, zważywszy na fakt, iż od wielu lat łoży na leczenie przewlekle chorego, syna. W związku z czym, jej zdaniem skarga zasługuje na uwzględnienie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Podtrzymało swoje stanowisko wyrażone w decyzji II instancji i potwierdziło słuszność przedstawionej w uzasadnieniu argumentacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. Sąd administracyjny dokonuje kontroli działalności administracji publicznej poprzez ocenę zgodności z prawem wykonywanych przez nią czynności i wydawanych decyzji. Sąd ocenia czy organ odwoławczy, w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy miał podstawy do podjęcia takiego a nie innego merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest odmowa umorzenia zaległości podatkowej. Wydana w tej sprawie decyzja należy do tzw. uznania administracyjnego. Sąd dokonując kontroli decyzji uznaniowych ogranicza się do zbadania czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem procedury dotyczącej zasad ogólnych jak przepisów szczegółowych. Ocenie Sądu nie podlega słuszność decyzji a jedynie jej legalność w oparciu o obowiązujące przepisy prawa. Sąd bada czy w toku postępowania podjęto wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy zebrano wszystkie dowody w celu ustalenia bądź nieistnienia ustawowych przesłanek decyzji uznaniowej oraz czy podjęta decyzja nie wykracza poza granice uznania administracyjnego. Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja nie narusza prawa. Nie przekroczone zostały także nakreślone przez prawo, granice uznania administracyjnego. Zasadą jest płacenie podatków, co wynika z obowiązywania zasad konstytucyjnych natomiast umorzenie stanowi instytucję nadzwyczajną i tym samym przypadki, o których mowa w art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej powinny posiadać tę samą cechę. Udzielanie ulg powinno być uzasadnione szczególnymi, nadzwyczajnymi, losowymi okolicznościami, spowodowanymi czynnikami niezależnymi od sposobu postępowania podatnika. Por. wyrok NSA z 12.06.2000 r. I SA/Lu 375/99 LEX 47514., także wyrok NSA z 23.12.1999 w Warszawie III SA 2236/99 LEX nr 40376. Niedopuszczalne jest tworzenie z tej instytucji środka powszechnie obowiązującego, prowadzącego do zwolnienia z zapłaty. Umorzenia dokonuje się przez pryzmat przypadków dotykających konkretnego indywidualnego podatnika. Również gwarancje konstytucyjne nakładają na organa podatkowe uwzględnienie szczególnych a więc wyjątkowych podatkowych stanów faktycznych, które nie pozwalają podatnikowi wywiązanie się z obowiązku ponoszenia nałożonych ciężarów publicznych. Zgodnie z treścią art. 67 §1 Ordynacji podatkowej możliwość zastosowania przez organ podatkowy umorzenia zaległości dopuszczalna jest jedynie w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub ważnym interesem publicznym. Cytowany przepis poprzez wskazanie, że "organ podatkowy może" oznacza, że ma charakter tzw. uznania administracyjnego, zatem to do organu podatkowego należy ocena czy w danej sprawie wystąpiły takie okoliczności, które uzasadniałyby umorzenie zaległości podatkowej. Uznanie administracyjne oznacza znaczny zakres swobody organu orzekającego, który nie ma obowiązku spełnić żądania podatnika nawet wówczas, gdy zachodzą przesłanki uzasadniające przedmiotowe żądanie. ( Por. I SA/Łd 1421/2002). Jednak uznanie to w żadnym wypadku nie oznacza dowolności w podejmowaniu decyzji i podlega kontroli Sądu. W interesie strony skarżącej jest podanie do wiadomości organów wszystkich istotnych dowodów i możliwe ich utrwalenie w dokumentach. Porównaj wyrok NSA z 22.10.1999 r. w Warszawie III SA 7580/98 ( LEX nr 40537 ), w którym Sąd zawarł tezę : " Po stronie podatnika, który ubiega się o przyznanie ulgi w postaci umorzenia zaległości, jako tego kto występuje o określone uprawnienie, leży obowiązek wykazania, że w dotyczącej go sprawie spełnione są przesłanki, o których mowa w art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej." Zawarte we wskazanej regulacji przesłanki uprawniające do uzyskania ulgi odejmują pojęcie ważnego interesu podatnika, w którym mieści się odniesienie do jego sytuacji majątkowej, rodzinnej, zdrowotnej zwykle jako następstwo zdarzeń wyjątkowych, o charakterze losowym, uniemożliwiających realizację zobowiązań. Z subiektywnego punktu widzenia podatnika, w każdej sytuacji ma on ważny interes w umorzeniu zaległości. Jednakże z punktu widzenia przepisów, jego wewnętrzne przekonanie nie stanowi wystarczającej przesłanki do zastosowania art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej. Za ważny interes podatnika należy uważać nadzwyczajne okoliczności, które wpłynęłyby na podstawy egzystencji, co w świetle materiału dowodowego, nie zaistniało w rozpatrywanej sprawie. Podobnie, umorzenie przedmiotowej zaległości podatkowej nie znajduje uzasadnienia w wymienionym interesie publicznym. Nie można go zastosować dla ochrony interesów i wartości społecznych chronionych przez inne, bardziej efektywne instytucje prawne. Niewątpliwie obowiązkiem państwa jest ochrona rodzin, przedsiębiorców oraz tworzonych przez nich miejsc pracy, jednak z całą pewnością nie służy do tego celu ulga z art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej. Odnosząc powyższe do stanu faktycznego należy zauważyć, że ryzyko związane z prowadzoną na własny rachunek działalnością gospodarczą ponosi zawsze podatnik. Jest on zobligowany do polepszenia swojej sytuacji finansowej i płatniczej, nie angażując państwa. Jej pogorszenie nie oznacza automatycznie niemożliwości uregulowań zobowiązań podatkowych. Niepowodzenia w działalności gospodarczej, a także w życiu osobistym nie mogą skutkować obowiązkiem przyznania ulg podatkowych w spłacie zaległych zobowiązań podatkowych, ciążących na płatniku podatku. Wyjątkowy charakter tej instytucji powoduje, że podstawą umorzenia nie mogą być okoliczności będące następstwem określonych decyzji gospodarczych podatnika. Do takich należy m.in. zaciągnięcie kredytu bankowego czy fakt zawarcia umowy z nieuczciwym kontrahentem, a także niewiedza lub brak doświadczenia w prowadzeniu działalności gospodarczej. Każdy obywatel rozpoczynając taką działalność powinien podejmować decyzje w sposób przemyślany i zgodny z prawem. Umarzanie zaległości w takich przypadkach oznaczałoby w istocie, przerzucanie na społeczeństwo skutków podejmowania nietrafnych decyzji gospodarczych lub ryzyka ekonomicznego związanych z prowadzeniem każdego rodzaju działalności. Takim celom wskazany przepis nie może służyć. Zważywszy na powyższe Sąd stwierdza, że organy podatkowe prawidłowo oceniły, że w tej konkretnej sprawie nie zaszły przewidziane w art. 67 ust. 1 przesłanki do umorzenia zaległości podatkowej. Wzięto pod uwagę sytuację podatnika materialną i majątkową, nie pomijając jego sytuacji rodzinnej. Nie odbiega ona w istotny sposób od przeciętnego stanu zamożności społeczeństwa. Z faktu, że nieruchomość została sprzedana synowi, który jak wykazały organa podatkowe, jako osoba pełnoletnia i właściciel nieruchomości wynajmuje ją i czerpie korzyści majątkowe nie można wyprowadzić wniosku, że jego sytuacja finansowa zmusza skarżącą do finansowania w całości kosztów jego leczenia. Ponadto zaległość podatkowa powstała w latach 2000 – 2002 gdy podatniczka prowadziła działalność gospodarczą. Należy także przychylić się do poglądu organów podatkowych, że skarżąca ze środków finansowych uzyskanych ze sprzedaży nieruchomości winna w pierwszej kolejności regulować zaległe podatki chociaż w części a dopiero później spłacać zaciągnięte kredyty. Zaciąganie kredytów jest przecież decyzją świadomą podatnika, na którą się zdecydował a zwrot kredytu jest obowiązkiem, z którym musi się liczyć. Umarzanie zaległości w takich przypadkach oznaczałoby w istocie przerzucanie na społeczeństwo skutków podejmowania nietrafnych decyzji gospodarczych lub ryzyka ekonomicznego związanych z prowadzeniem każdego rodzaju działalności. Nie stanowi również podstawy do umorzenia fakt zawarcia przez podatnika umowy z nieuczciwym kontrahentem czy niewiedza lub brak doświadczenia w prowadzeniu działalności gospodarczej. Każdy obywatel rozpoczynając taka działalność powinien podejmować decyzje w sposób przemyślany i zgodny z prawem. W uznaniu Sądu przeprowadzone postępowanie spełniło wszystkie wskazane wyżej warunki, zatem Sąd podziela stanowisko organów podatkowych, że wniosek o umorzenie zaległości podatkowej w niniejszej sprawie nie jest uzasadniony ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym w rozumieniu art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej. Nadto, w toku postępowania administracyjnego nie wystąpiło naruszenie przepisów, które miały istotny wpływ na wynik sprawy. Z uwagi na powyższe, uznając, iż zaskarżona decyzja została wydana bez naruszenia tak prawa materialnego jak i przepisów postępowania na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd skargę oddalił.