I SA/Bd 635/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Sędzia Izabela Najda-Ossowska po rozpoznaniu w dniu 04 maja 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki postanowił odmówić przyznania prawa pomocy Sygn. akt I SA/Bd 63508 UZASADNIENIE Skarżący wraz ze skargą na przywołaną wyżej decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek w kolejnych pismach wskazał, iż nie dysponuje środkami finansowymi pozwalającymi na uiszczenie wpisu sądowego. Zgodnie z danymi zawartymi w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPF) we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z żoną oraz dwójką dzieci. Miesięczny dochód rodziny wynosi [...]zł. Składają się na niego: wynagrodzenie R. Ro. na stanowisku nauczyciela w kwocie [...] zł oraz uzyskiwane przez stronę [...] zł z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Wnioskujący wskazał jako majątek dwa mieszkania stanowiące współwłasność z żoną oraz halę produkcyjną, której współwłaścicielem jest W. R. Skarżący posiada połowę udziałów w spółce "K." w G. Wyjaśnił również, że jest zadłużony w Urzędzie Skarbowym w B. na kwotę [...] zł. W polu 8 formularza wskazano oszczędności małżonki w kwocie [...] zł. Postanowieniem z dnia 02 kwietnia 2009 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Od powyższego postanowienia skarżący pismem z dnia 20 kwietnia 2009 r. wniósł sprzeciw stwierdzając, iż stanowisko w nim zawarte jest niezasadne. Podniósł, iż kryzys małych i średnich przedsiębiorstw i związany z nim obowiązek spłaty przez niego bieżących zaległości u kontrahentów powoduje, że wysokość miesięcznych dochodów prowadzonego gospodarstwa domowego nie pozwoli na uiszczenie opłaty od skargi, a tym samym uniemożliwi kontrolę prawidłowości decyzji wydanych przez organy podatkowe przez Wojewódzki Sądem Administracyjny. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z 30 sierpnia 2002 r., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270: z późn. zm. - zwanej dalej p.p.s.a.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) wpis od skargi w zainicjowanym przez wnioskującego postępowaniu sądowoadministracyjnym, biorąc pod uwagę wartość przedmiotu zaskarżenia - 132.844 zł, wynosi 2000 zł. Rozpoznanie wniosku strony o przyznanie prawa pomocy (zgodnie z wskazaniem strony wniosek ten obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych), sprowadza się do ustalenia, czy w niniejszej sprawie spełniona jest określona w art. 246 §1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. przesłanka przyznania prawa pomocy. Zgodnie z treścią ww. przepisu przyznanie tego przywileju w tym zakresie następuje, gdy osoba wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne do uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. To strona bowiem powinna we wniosku wykazać, że istnieje przesłanka pozytywna dla przyznania prawa pomocy. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być sporządzony rzetelnie i powinny w nim się znaleźć wszelkie informacje niezbędne do oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii wymaga zatem ustalenia, czy strona wykazała, że poniesienie kosztów postępowania sądowego zainicjowanego skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B., zagrażałoby codziennej egzystencji wnioskodawcy i jego najbliższych. Stosownie do przepisów wskazanej powyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zasadą jest ponoszenie przez strony kosztów postępowania sądowego (art. 199), natomiast odstępstwem od niej jest przyznanie prawa pomocy. Podkreślić należy, iż instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, do których zalicza się bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby, które pozbawione są środków do życia bądź których środki są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko potrzeby egzystencjalnie niezbędne (postanowienie NSA z dnia 19 października 2005 r., I GZ 107/05, niepubl.). W orzecznictwie wskazuje się, iż przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z 22 marca 2005 r. FZ 794/04, niepubl.). Jak wskazał NSA w postanowieniu z 10 maja 2005 r. II OZ 318/05 (niepubl.), prawo pomocy przyznawane jest osobom, które pomimo starań i przy największym możliwym wysiłku nie mogą ponieść kosztów postępowania, ponieważ ich dochód jest wybitnie niski lub też nie osiągają żadnego dochodu. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Odnosząc powyższe rozważania do przedstawionej przez skarżącego we wniosku o udzielenie prawa pomocy jego sytuacji materialnej i rodzinnej stwierdzić należy, iż nie udowodnił on, że znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej poniesienie pełnych kosztów postępowania. Za taką oceną kondycji finansowej wnioskującego przemawia wysokość miesięcznych dochodów prowadzonego gospodarstwa domowego – [...] zł oraz posiadany majątek : mieszkania, udziały w spółce "K.", czy zgromadzone oszczędności. Podnieść przy tym należy, że z wniosku strony nie wynika, aby zadłużenie w Urzędzie Skarbowym w B. wpływało na jej bieżące możliwości płatnicze. Na ocenę sytuacji finansowej wnioskodawcy w kontekście możliwości przyznania prawa pomocy nie może również wpłynąć podniesiona w sprzeciwie okoliczność, iż skarżący w związku z kryzysem gospodarczym zmuszony jest regulować bieżące zaległości u swoich kontrahentów. Skoro bowiem skarżący wykonuje inne ciążące na nim zobowiązania, to przyjąć można, iż w obecnej sytuacji materialnej jest w stanie ponieść również pełne koszty postępowania sądowego bez uszczerbku koniecznego dla siebie utrzymania. Jednocześnie w ocenie Sądu zobowiązania cywilnoprawne strony nie mogą być powodem pokrycia z budżetu Skarbu Państwa kosztów zainicjowanego przez nią postępowania, gdyż w przeciwnym razie dochodziłoby do sytuacji, w której ciężar zaspokajania potrzeb nie zasługujących na miano niezbędnych dla utrzymania danej osoby zostałby przerzucony na współobywateli. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.