I SA/Bd 637/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu w dniu 24 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi M. C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2014r. postanowił: odmówić przyznania prawa pomocy W dniu [...] października 2016r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożony na urzędowym formularzu PPF wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, sporządzonym na urzędowym formularzu PPF, wnioskodawczyni podała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz mężem, którego miesięczny dochód wynosi [...] zł netto. Jako majątek skarżąca wskazała dwa mieszkania o pow. [...] m˛ oraz [...] m˛. oraz samochód [...] o wartości [...] zł. Oświadczyła, że nie posiada oszczędności, papierów wartościowych oraz wierzytelności. W rubryce wydatki skarżąca wskazała: czynsz [...] zł; czynsz [...] zł; TV [...] zł; TV [...] zł; Internet [...] zł; Internet [...] zł; ubezpieczenie mieszkań [...] zł; energia [...] zł i [...] zł; ubezpieczenie PZU 98 i [...] zł; rata PKO BP [...] zł. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718) – dalej zwana p.p.s.a. - prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Instytucja prawa pomocy jest jednak wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a. spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności. W pierwszej kolejności wskazać należy, że wnioskodawczyni wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, zaś przepis ten wyraźnie wskazuje, że w takiej sytuacji wnioskodawca powinien wykazać, że nie posiada jakichkolwiek środków pieniężnych. Tymczasem skarżąca oraz jej mąż z którym prowadzi wspólne gospodarstwo domowe uzyskują miesięcznie wspólny dochód w kwocie [...]zł. Tym samym wnioskodawczyni nie spełnia wymagań zawartych w ww. przepisie. Po drugie wskazać należy, że aktualnie koszty sądowe sprowadzają się do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie [...]zł. Mając na uwadze uzyskiwany przez skarżącą oraz jej męża dochód, przy racjonalnym gospodarowaniu stałym dochodem wnioskodawczyni ma możliwość jednorazowo opłacić koszty związane z wniesieniem skargi. Wymaga podkreślenia, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Przyjęcie przez stronę skarżącą innego priorytetu w wydatkach nie może stanowić podstawy do uznania, że Skarb Państwa winien kredytować wydatki związane z prowadzeniem przez stronę skarżącą procesów sądowych. Koszty sądowe mają charakter należności publicznoprawnych, zatem winny być uiszczane w pierwszej kolejności, nie zaś dopiero wówczas, gdy pozostaną wolne po rozdysponowaniu środki. Opłaty sądowe stanowią rodzaj daniny publicznoprawnej i w związku z tym inne wydatki wnioskodawcy nie mogą być w stosunku tych opłat traktowane priorytetowo (por. postanowienie NSA z dnia 23 stycznia 2006 r., sygn. akt II FZ 23/06). Po trzecie jak wynika z przedłożonych informacji skarżąca wraz z mężem są współwłaścicielami mieszkania o pow. 71,9 m˛. Ponadto wnioskodawczyni jest właścicielem mieszkania o pow. 32,30 m˛. Zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego posiadanie majątku, szczególnie nieruchomości wyklucza możliwość zwolnienia od kosztów sądowych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 października 2004 r., sygn. akt FZ 454/04). Pod pojęciem stanu majątkowego należy bowiem rozumieć nie tylko zasób gotówki znajdujący się w posiadaniu strony, lecz również środki finansowe ulokowane w majątku ruchomym i nieruchomym (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 144/11). Z tego też względu posiadanie majątku, w postaci jakichkolwiek aktywów zawsze rzutuje na ocenę prawa do zwolnienia strony z kosztów postępowania. W ocenie orzekającego strona, która dysponuje wolnymi od obciążeń składnikami majątku, takimi jak nieruchomość, jest w stanie bez pomocy państwa pokryć wydatki związane ze swym udziałem w sprawie. Tym bardziej, że skoro skarżąca posiada dwie nieruchomości to jedna z nich mogłaby być wynajmowana w wyniku czego gospodarstwo domowe uzyskałoby dodatkowy dochód. Po czwarte jak wynika ze znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy porozumienia w sprawie rozwiązania umowy o prace skarżąca w grudniu 2014r. otrzymała od byłego pracodawcy kwotę [...]zł natomiast w styczniu 2015r. kwotę [...]zł. Pomniejszając powyższe kwoty o pobraną zaliczkę na podatek dochodowy skarżąca otrzymał kwotę netto w wysokości ponad [...] zł. Zatem mogła poczynić znaczne oszczędności celem zabezpieczenia środków finansowych na ewentualny spór sądowy. Po piąte odnosząc się do okoliczności spłaty rat pożyczki/kredytu wskazać należy, że obowiązek spłaty zobowiązań finansowych ma oczywiście wpływ na sytuację majątkową strony, nie stanowi jednak przesłanki, która przesądziłaby o zwolnieniu skarżącej od kosztów sądowych. W orzecznictwie wielokrotnie wyjaśniano, że przedkładanie należności o charakterze prywatnoprawnym nad publicznoprawnymi nie może skutkować przerzuceniem ciężaru finansowania postępowań sądowoadministracyjnych strony na Skarb Państwa (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 czerwca 2013 r., sygn. akt I FZ 224/13). Z tych powodów na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.