I SA/Bd 641/10

I SA/Bd 641/10 POSTANOWIENIE Dnia 20 sierpnia 2010 r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Sarah Sobecka-Kucharczyk po rozpoznaniu w dniu 20 sierpnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T.D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień 2001 r. postanawia - przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od uiszczenia wpisu sądowego od skargi - oddalić wniosek w pozostałym zakresie I SA/Bd 641/10 UZASADNIENIE W następstwie wezwania do opłacenia wpisu od skargi na wskazaną powyżej decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. w kwocie 500 zł, T.D. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z żoną oraz dziećmi. Źródłem utrzymania rodziny jest wynagrodzenie wnioskującego z tytułu umowy o pracę w kwocie 1.276 zł brutto, oraz 300 zł uzyskiwane przez żonę z gospodarstwa rolnego, którego jest współwłaścicielem. Między małżonkami ustanowiono rozdzielność majątkową. Wnioskujący nie posiada żadnych praw majątkowych. W sprawie zważono, co następuje: Postępowanie przed sądem administracyjnym toczy się według przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a. W świetle art.199 p.p.s.a. zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy natomiast ma na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Wyjaśnić jednak należy, że uprawnienie to nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. Ilość funduszy publicznych dostępna na udzielanie pomocy prawnej sprawia, że koniecznością wymiaru sprawiedliwości jest przyjęcie procedury selekcji, dokonywanej jednakże w sposób pozbawiony arbitralności lub dysproporcjonalności. Na podstawie art. 245 ustawy p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Jak wynika z wniosku, strona ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, które to obejmuje zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części. Stosownie do treści art.246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest już pogląd, że to strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy na podstawie art.246 p.p.s.a. obowiązana jest wykazać swoją trudną sytuację materialną ( por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 sierpnia 2008 r. sygn. akt II FZ 345/08). Dokonując zaś oceny zasadności wniosku referendarz musi rozważyć z jednej strony interes państwa w pobieraniu opłat za rozstrzyganie sprawy, a z drugiej interes strony w dochodzeniu swych praw przed sądem i zachować odpowiednią proporcję między nimi. Na konieczność zachowania proporcji miedzy interesem państwa a prawem strony do rozpoznania jej sprawy przez sąd zwracał uwagę Europejski Trybunał praw Człowieka np. w wyroku z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie Brualla Gomez de la Torre przeciwko Hiszpanii( por. postanowienie NSA jak wyżej). W ocenie referendarza przedstawiona przez skarżącego sytuacja majątkowa daje podstawy do częściowego uwzględnienia żądania zawartego we wniosku. Wprawdzie ustawodawca przy ocenie zasadności zwolnienia od kosztów sądowych nakazuje stosowanie surowych kryteriów oceny, to jedyna przesłanka, która decyduje o przyznaniu pomocy prawnej ma charakter materialny. Ponadto, w kontekście zasadności zwolnienia od kosztów sądowych zwrócić należy uwagę na dwa aspekty. Po pierwsze, że przyznanie bądź odmowa przyznania prawa pomocy winna zawsze wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów : kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania oraz jej aktualnej kondycji finansowej. Po drugie, że przez " uszczerbek konieczny dla utrzymania siebie i rodziny", o którym mowa w art.246 p.p.s.a., należy rozumieć taką sytuację, kiedy ponoszenie kosztów postępowania nie pozwoli stronie zaspokoić podstawowych potrzeb życia codziennego. Uwzględniając zatem informacje wynikające ze złożonego na urzędowym formularzu wniosku stwierdzić należy, że możliwości płatnicze skarżącego są ograniczone, albowiem miesięczny dochód w kwocie rzędu około 1.300 zł netto pozwala czteroosobowej rodzinie na zabezpieczenie jedynie jej podstawowych potrzeb bytowych. Zainteresowany wprawdzie nie wskazał jakiego rodzaju i w jakiej kwocie ponosi wydatki związane z koniecznym utrzymaniem, to przy przyjęciu najniższej ich wysokości należy uznać, że są one w całości przeznaczane na zabezpieczenie egzystencji gospodarstwa domowego. Tym bardziej, że na zdolność płatniczą wnioskującego negatywnie wpływa okoliczność, że posiada on na utrzymaniu dwoje dzieci, którymi opiekuje się żona. Uwzględniając zatem powyżej zaprezentowane okoliczności stwierdzić należy, że istnieje niebezpieczeństwo, iż dodatkowe wydatki na poczet zainicjowanego postępowania sądowoadministracyjnego utrudnią egzystencję rodziny skarżącego. Taka zaś sytuacja jest niedopuszczalna, bowiem kłóci się z ratio legis instytucji prawa pomocy. Odnosząc się do częściowego uwzględnienia żądania strony referendarz zauważa, że na obecnym etapie postępowania koszty sądowe niniejszej sprawy sprowadzają się do uiszczenia jednorazowo wpisu od skargi w wysokości 500 zł. Skarb Państwa nie jest w stanie udzielać pomocy wszystkim wnioskodawcom, stąd surowe kryteria oceny ich sytuacji majątkowej i rodzinnej. Powyższy fakt nie uzasadnia przejęcia przez Skarb Państwa całości kosztów postępowania, jednakże oceniając dochody wnioskodawcy uznano, iż wykazał on, że nie jest w stanie opłacić wpisu , bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Kwestia ponoszenia innych kosztów sądowych np. opłat kancelaryjnych, czy wydatków nie jest obecnie znana, ponieważ łączna suma ponoszonych w postępowaniu sądowoadministracyjnym kosztów sądowych będzie zależna od przebiegu sprawy. Na tym etapie nie można przesądzać, że skarżący może lub nie uiścić bliżej nieokreślonych w wysokości kosztów, albowiem każdorazowo wymaga to zestawienia ich wysokości z dochodami małżonków D., bez uwzględniania ustanowionej między nimi rozdzielności majątkowej. Nie wyklucza to tym samym dodatkowego badania sytuacji dochodowej gospodarstwa rolnego, którego żona wnioskującego jest właścicielem, w zakresie szerszym, wykraczającym poza złożone w formularzu PPF oświadczenia. W tym stanie rzeczy, na podstawie powyżej wskazanych przepisów, w związku z art.258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono, jak w sentencji.