I SA/Bd 644/05
WyrokWSA w Bydgoszczy2006-02-01
Skład orzekający: Zdzisław Pietrasik, Leszek Kleczkowski, Urszula Wiśniewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy faktury VAT wystawione przez podmiot, który złożył zgłoszenie o zaprzestaniu wykonywania działalności gospodarczej, ale nie został formalnie wykreślony z rejestru podatników i nadal figuruje w ewidencjach, mogą stanowić podstawę do obniżenia podatku naliczonego przez nabywcę?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organy podatkowe nie wykazały, iż faktury VAT wystawione przez A. C. nie odzwierciedlały rzeczywistego przebiegu zdarzeń gospodarczych. Skoro A. C. nie został formalnie wykreślony z rejestru podatników w momencie wystawienia faktur w 2002 r. i nadal figurował w niektórych ewidencjach jako aktywny podatnik, był uprawniony do wystawiania faktur, a skarżący miał prawo do odliczenia podatku naliczonego.Stan faktyczny
W trakcie kontroli u skarżącego, prowadzącego działalność w zakresie sprzedaży odpadów i złomu, ustalono, że rozliczył podatek naliczony z faktur wystawionych przez firmę A. C. Firma ta, według organów podatkowych, nie była zarejestrowanym podatnikiem VAT w 2002 r. z powodu likwidacji działalności w 1998 r. Organy podatkowe uznały, że faktury te nie stanowią podstawy do obniżenia podatku naliczonego. Skarżący wniósł skargę, kwestionując tę interpretację.Rozstrzygnięcie
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. i określił, że decyzja nie może być wykonana w całości. Zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej w B. na rzecz skarżącego kwotę 3.622 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Zdzisław Pietrasik, Sędziowie sędzia WSA Leszek Kleczkowski (spr.), asesor sądowy Urszula Wiśniewska, Protokolant pomocni sekretarza sądowego Małgorzata Antoniuk, po rozpoznaniu w dniu 01 lutego 2006r. na rozprawie sprawy ze skargi Z. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] 2005r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokość zobowiązania z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące styczeń, luty, kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad, grudzień 2002r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości, 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w B. na rzecz skarżącego kwotę 3.622 zł (trzy tysiące sześćset dwadzieścia dwa złote) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
I SA/Bd 644/05
UZASADNIENIE
W trakcie kontroli u Z. P., prowadzącego działalność gospodarczą w zakresie sprzedaży hurtowej odpadów i złomu, ustalono, iż w rejestrach zakupu VAT za miesiące: styczeń, luty, kwiecień, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad i grudzień 2002r. skarżący ujął i rozliczył podatek naliczony zawarty w fakturach VAT wystawionych przez S. w G., która to firma nie jest zarejestrowanym podatnikiem podatku od towarów i usług, a więc nie była uprawniona do wystawiania faktur w okresie od 1 stycznia do 31 grudnia 2002 r., z powodu likwidacji działalności z dniem 31 grudnia 1998 r. W związku z tym faktury wystawione przez A. C. nie stanowiły podstawy do obniżenia przez skarżącego podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.
Decyzją z dniu [...] 2005r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. określił skarżącemu wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za styczeń, luty, kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad i grudzień 2002r. w prawidłowej wysokości. W odniesieniu do marca 2002 r. na podstawie art.208 § l Ordynacji podatkowej umorzono postępowanie, ponieważ podatnik nie zaewidencjonował faktury wystawionej przez A. C. i nie uległa zmianie wysokość podatku podlegającego wpłacie do urzędu.
W odwołaniu od tej decyzji skarżący wniósł o jej uchylenie w całości oraz o umorzenie postępowania podatkowego. Zaskarżonej decyzji zarzucił błędną wykładnię przepisów podatkowych poprzez stwierdzenie, że wystawione przez firmę A. C. faktury VAT nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego o kwotę podatku naliczonego w związku z likwidacją działalności z dniem 31 grudnia 1998r. W odwołaniu strona podniosła również, że Urząd Skarbowy w G. nie wyjaśnił i nie uwzględnił wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych.
Decyzją z dnia [...] 2005 r. Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu wskazano, że A. C. ostatnią deklarację VAT-7 złożył za grudzień 1997r. W trakcie trwania czynności kontrolnych w zakresie rozliczeń w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2000-2002 wyżej wymieniony złożył w Urzędzie Skarbowym w S. w dniu 20 marca 2003r. zgłoszenie o zaprzestaniu wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług VAT-Z, w którym wskazał datę zaprzestania wykonywania tych czynności na dzień 31 grudnia 1998r. Jak wynika natomiast z pisma Urzędu Skarbowego w S. z dnia 24 marca 2003r. Nr [...] do chwili wszczęcia postępowania wyjaśniającego z udziałem A. C. przeprowadzonego na początku 2003r., Urząd ten nie posiadał żadnych \ informacji o fakcie prowadzenia oraz likwidacji przez niego działalności gospodarczej.
Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności organ odwoławczy uznał, iż w chwili wystawiania przedmiotowych faktur, tzn. w 2002r., A. C. nie był podmiotem prowadzącym działalność gospodarczą, ani czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług, w związku z czym nie był również uprawniony do wystawiania faktur VAT. Z tego też względu, w myśl § 50 ust.4 pkt l lit.a rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym oraz obowiązującego od dnia 26 marca 2002r. § 48 ust.4 pkt l lit.a rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 marca 2002r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym faktury wystawione przez S. nie mogły stanowić podstawy do obniżenia podatku VAT z nich wynikającego, a zatem rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, w opinii organu odwoławczego, jest prawidłowe.
Ponadto Dyrektor Izby Skarbowej zauważył, że z akt sprawy nie wynika w jakim miejscu składowany był przez pana C. sprzedawany przez niego towar, czy też w jaki sposób oraz z jakiego miejsca dokonywany był transport zakupionego przez skarżącego towaru. W toku postępowania podatkowego skarżący nie przedłożył żadnych dokumentów, które potwierdzałyby odbiór złomu transportem podatnika lub transportem pana C. Analiza zakwestionowanych faktur wskazuje jednoznacznie, zdaniem organu odwoławczego, na małą wiarygodność argumentów skarżącego.
Odnosząc się do zarzutu podatnika, że A. C. był w 2002r. podmiotem uprawnionym do wystawiania faktur VAT, a tym samym skarżący miał prawo do obniżenia podatku należnego o kwotę podatku naliczonego zawartą w fakturach przez niego wystawionych, Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że organ pierwszej instancji prawidłowo zinterpretował i zastosował cyt. wyżej przepisy rozporządzeń Ministra Finansów. W okresie, w którym wystawione zostały faktury VAT A. C. nie prowadził działalności gospodarczej, nie składał deklaracji VAT-7 i nie był czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług, nie był w związku z tym podmiotem uprawnionym do ich wystawienia. Okoliczności tej nie podważa, w ocenie organu II instancji, fakt, iż Prokuratura Rejonowa w G. ustaliła na podstawie ekspertyzy biegłego, że podpisy widniejące na przedmiotowych fakturach zostały wykonane przez pana C. Organ drugiej instancji wyjaśnił ponadto, iż skutki prawno-podatkowe wynikające z zaprzestania wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu wynikają z chwilą wykreślenia podatnika z rejestru, które następuje z datą faktycznego zaprzestania wykonywania tych czynności. Pan C. wskazał jako datę zaprzestania wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług 31 grudnia 1998r. i na tej podstawie został wykreślony z rejestru podatników również z tą datą.
Ustosunkowując się do zarzutu niewyjaśnienia i nieuwzględnienie przez organ pierwszej instancji wszystkich istotnych dla sprawy faktycznych okoliczności Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił, że Urząd Skarbowy w S. na wniosek Urzędu Skarbowego w G. wielokrotnie podejmował próby przesłuchania A. C. w celu wyczerpania wszystkich możliwości zebrania dowodów przyczyniających się do wyjaśnienia sprawy. Mimo trzykrotnego wzywania pana C. (pismami opatrzonymi datami: 29 stycznia 2004r., 12 lutego 2004r. oraz 3 marca 2004r.) do stawienia się w Urzędzie Skarbowym w S. w wyznaczonych terminach nie stawił się ani skarżący, ani pan C. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. podejmował też próby ustalenia miejsca pobytu pana C. W miejscowości M. [...], tj. w miejscu zameldowania na pobyt czasowy nie zastano wyżej wymienionego. W Urzędzie Gminy w M. ustalono natomiast, że z dniem l lipca 2003r. pan C. wymeldował się z miejscowości O., gmina M., gdzie zameldowany był na pobyt stały, a informacji o nowym adresie zameldowania na pobyt stały brak. Ustalono ponadto, że pan C. jest rozwiedziony, a jego rodzina nie posiada żadnych informacji na temat jego obecnego adresu zameldowania oraz pobytu. Zatem zarzut odwołania jakoby organ pierwszej instancji nie podjął wszelkich działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, organ odwoławczy uznał za niezasadny.
Ponadto Dyrektor Izby Skarbowej zauważył, iż dla celów podatku od towarów i usług kluczowe znaczenie mają oświadczenia składane przez podatników określone przepisami regulującymi kwestie z tym podatkiem związane, czyli przede wszystkim ustawą o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym. Zgodnie z tymi przepisami podstawą do wykreślenia podatnika z rejestru jest zgłoszenie o zaprzestaniu wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług VAT-Z. Niedokonanie takiego zgłoszenia w innych organach nie ma wpływu na skuteczność złożonego w organie podatkowym zgłoszenia VAT-Z. Natomiast organ podatkowy nie ma obowiązku sprawdzania, czy podatnik uczynił zadość formalnościom wymaganym przez inne organy.
Zdaniem organu odwoławczego uregulowanie art.122 Ordynacji podatkowej nie oznacza, że obowiązek poszukiwania dowodów ciąży wyłącznie na organie podatkowym, ponieważ również strona w swoim interesie powinna wykazywać dbałość o przedstawienie odpowiednich środków dowodowych. W niniejszej sprawie organ pierwszej instancji nie będąc skrępowany przy ocenie dowodów kryteriami formalnymi swobodnie ocenił wiarygodność i moc dowodową poszczególnych dowodów z punktu widzenia ich znaczenia dla toczącej się sprawy, nie wykraczając jednak poza granice dowolności. W opinii organu odwoławczego Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. podjął wszelkie możliwe działania w celu wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania materiału dowodowego.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Bydgoszczy strona powyższej decyzji zarzuciła:
- naruszenie przepisów prawa materialnego, a w szczególności art.19 ust. l i 2 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym oraz § 50 ust.4 pkt l lit.a rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym oraz § 48 ust.4 pkt l lit.a rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 marca 2002r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym,
- oraz naruszenie przepisów prawa procesowego, a w szczególności art.122 i art.187 ustawy Ordynacja podatkowa
i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.
W uzasadnieniu skarżący wskazał, iż ocena poprawności prezentowanego przez organy podatkowe poglądu sprowadza się do odpowiedzi na pytanie czy podmiot nie był uprawniony do wystawiania faktur będących podstawą do obniżenia przez skarżącego podatku należnego o podatek naliczony, który wynikał z tych faktur. Wskazując, że podmiot wystawiający skarżącemu faktury został wykreślony z rejestru podatników z datą 31 grudnia 1998r. - na podstawie złożonego w dniu 20 marca 2003r. zgłoszenia o zaprzestaniu wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług VAT-Z - skarżący podniósł, iż poza tym podmiot ten nie dokonał innych, obowiązkowych czynności związanych z likwidacją działalności gospodarczej. Nie zgłosił faktu zaprzestania działalności do Urzędu Miasta, a także do Urzędu Statystycznego. Z pisma Urzędu Statystycznego wynika, iż na dzień 7 czerwca 2005r. figurował on jako podmiot aktywny, prowadzący działalność gospodarczą. Natomiast w piśmie z Wydziału Uprawnień i Ewidencji Urzędu Miejskiego w G. stwierdzono, że na dzień 2 czerwca 2005r. podmiot nadal figuruje w ewidencji działalności gospodarczej. Ponadto przeprowadzona przez Komendę Miejską Policji w G. ekspertyza wykazała, że podpisy imienne na fakturach posiadanych przez skarżącego zostały złożone przez tenże podmiot.
Biorąc powyższe pod uwagę skarżący wskazał, iż podmiot prowadził działalność gospodarczą (co potwierdzają chociażby zawarte ze skarżącym transakcje), wystawiał faktury, ponadto był zarejestrowany w urzędzie skarbowym w momencie sprzedaży towarów skarżącemu, a zatem przytoczona przez organy podatkowe argumentacja, zgodnie z którą nie prowadził on działalności podatkowej, nie jest uprawniona. Ta okoliczność, mająca znamiona okoliczności faktycznej, wymagała udowodnienia, czego organ nie dokonał.
Skarżący stwierdził, że zgodnie z §36 rozporządzenia z dnia 22 grudnia 1999 r. faktury wystawiają zarejestrowani podatnicy posiadający numer identyfikacji podatkowej, jeżeli nie korzystają ze zwolnień podatkowych. Wskazany podmiot w momencie wystawienia faktur był zarejestrowanym podatnikiem i wystawione przez niego faktury stanowiły podstawę do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego.
Strona podkreśliła ponadto, że w przeprowadzonym przez organy podatkowe rozumowaniu zbyt dużą rolę przypisano złożonemu przez podmiot zgłoszeniu, w którym zawiadamiał o zaprzestaniu wykonywania czynności opodatkowanych. Zgłoszenie to ma jedynie charakter informacyjny o zaistniałych już faktach i powinno wywołać aktywność urzędu skarbowego w zakresie wykreślenia.
Zdaniem skarżącego w odniesieniu do niego nie mógł być zastosowany przepis rozporządzenia Ministra Finansów, zgodnie z którym w przypadku, gdy sprzedaż towarów lub usług została udokumentowana fakturami lub fakturami korygującymi wystawionymi przez podmiot nieistniejący lub nieuprawniony do wystawiania faktur lub faktur korygujących - faktury te nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego. Jedynie teoretycznie można, w jego ocenie, byłoby zastosować § 48 ust.4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 marca 2002r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, który uzależniał prawo do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego od posiadania przez nabywcę faktury lub faktury korygującej, potwierdzonej kopią u sprzedawcy.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270) wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta narusza prawo.
Stosownie do art.19 ust.1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów usług oraz o podatku akcyzowym podatnik ma prawo do obniżenia podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług. Kwotę podatku naliczonego stanowi – w myśl art.19 ust.2 powołanej ustawy – suma kwot podatku określonych w fakturach stwierdzających nabycie towarów usług. Możliwość obniżenia podatku należnego o kwotę podatku naliczonego jest uprawnieniem podatnika, które jednakże podlega pewnym ograniczeniom wynikającym z samej ustawy jak i wydanego na podstawie upoważnienia – art. 23 pkt 1 cyt. ustawy – rozporządzenia wykonawczego.
W myśl obowiązującego do dnia 25 marca 2002r. § 50 ust.4 pkt l lit.a rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 109, poz. 1245 ze zm.) oraz obowiązującego od dnia 26 marca 2002r. § 48 ust.4 pkt l lit.a rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 marca 2002r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 27, poz. 268 ze zm.) w przypadku, gdy sprzedaż towarów lub usług została udokumentowana fakturami lub fakturami korygującymi wystawionymi przez podmiot nieistniejący lub nieuprawniony do wystawiania faktur lub faktur korygujących - faktury te nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego.
Podatnikiem uprawnionym do wystawienia faktury jest ten, kto przed dokonaniem pierwszej czynności określonej w art.2 wskazanej ustawy złożył w urzędzie skarbowym zgłoszenie rejestracyjne, a urząd skarbowy zgłoszenie to potwierdził (art.9 ust.1 i 2 ustawy). Podatnik jest uprawniony do wystawiania faktur aż do momentu zaprzestania wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu i zgłoszeniu o tym urzędowi skarbowemu, który dokonał rejestracji. To zgłoszenie stanowi podstawę dla urzędu skarbowego do wykreślenia podatnika z rejestru (art. 9 ust.4 ustawy). W przypadku gdy zaprzestanie wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu nie zostało zgłoszone, urząd skarbowy wykreśla z urzędu podatnika z rejestru (art.9 ust.5a ustawy).
W rozpatrywanej sprawie przesłuchany w charakterze strony w Urzędzie Skarbowym w S. w dniu 19 marca 2003 r. A. C. zeznał, że od 1999 r. nie prowadził działalności gospodarczej w zakresie skupu i sprzedaży złomu. Wszystkimi sprawami zajmował się W. W., który był pełnomocnikiem. Oświadczył, że nie wystawiał zakwestionowanych przez organ podatkowy faktur, nie są one wypełnione jego charakterem pisma i nie figuruje na nich jego podpis. Zeznał również, że w 1999 r. składał zawiadomienie o likwidacji działalności gospodarczej w Urzędzie Skarbowym w G. i Urzędzie Miasta w G. Jednocześnie w dniu 20 marca 2003 r. złożył na druku VAT – Z zgłoszenie zaprzestania wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, w którym jako datę zaprzestania czynności wskazał 31 grudnia 1998 r. Z tą datą został wykreślony z rejestru podatników i na tej podstawie organy podatkowe utrzymują, że A. C. nie był uprawniony – jako podatnik niezarejestrowany – do wystawiana spornych faktur, a tym samym skarżący nie miał prawa do odliczenia wynikającego z tych faktur podatku naliczonego.
Jednak prowadzone przez Komendę Miejską Policji w G. dochodzenie wykazało na podstawie przeprowadzonej ekspertyzy, że podpisy imienne na posiadanych przez skarżącego fakturach zostały sporządzone przez A. C., co stało się przyczyną umorzenia dochodzenia, postanowieniem z dnia 31 grudnia 2003 r., w sprawie sfałszowania tych podpisów. W postanowieniu tym stwierdzono jednocześnie, że składając zeznania w Urzędzie Skarbowym w S. A. C. zeznawał nieprawdę. Ponadto wbrew złożonemu w trakcie przesłuchania oświadczeniu, że składał on w 1999 r. w Urzędzie Skarbowym w G. i Urzędzie Miejskim w G. zawiadomienie o likwidacji działalności, żadna z tych instytucji nie potwierdziła tej informacji. Z pisma Urzędu Miejskiego w G. z dnia 2 czerwca 2005 r. wynika, że A. C. nie zgłaszał likwidacji działalności i nadal figuruje w ewidencji działalności gospodarczej. Takiego zawiadomienia nie otrzymał także wskazany Urząd Skarbowy. Ponadto w piśmie z dnia 7 czerwca 2005 r. Urząd Statystyczny w B. stwierdził, że przedsiębiorstwo A. C. nie zostało wykreślone z Krajowego Rejestru Urzędowego Podmiotów Gospodarki Narodowej i figuruje aktualnie jako przedsiębiorstwo aktywne.
W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego należy uznać, że A. C. wystawił kwestionowane faktury VAT. Organy podatkowe nie wykazały, że faktury te nie odzwierciedlały rzeczywistego przebiegu zdarzeń gospodarczych. Tym samym należałoby przyjąć, że w 2002 r. A. C. prowadził działalność gospodarczą, co pozostaje w sprzeczności ze złożonym przez niego oświadczeniem, że z dniem 31 grudnia 1998 r. zaprzestał wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Sprzeczność ta nie została przez organy podatkowe wyjaśniona.
Wprawdzie podstawową zasadą postępowania dowodowego jest zasada swobodnej oceny dowodów ( art.191 Ordynacji podatkowej), nie oznacza to jednak, że organ jest uprawniony do ich oceny według własnego uznania. Swoją ocenę obowiązany jest oprzeć na przekonywujących podstawach i dać temu wyraz w uzasadnieniu. W nauce podkreśla się, iż swobodna ocena dowodów, aby nie przekształciła się w samowolę, musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz z zachowaniem określonych reguł tej oceny. Naruszenie tych reguł, a także norm procesowych odnoszących się do środków dowodowych stanowi przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów (por. B. Adamiak, J.Borkowski, Polskie postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, Wwa 1992, s. 152-153). Zasada ta ogranicza zakres oceny organu podatkowego do tych dowodów, które zostały zebrane w toku postępowania. W postępowaniu tym materiał dowodowy powinien być zebrany w całości i w sposób wyczerpująco rozpatrzony, co wynika z art. 187 § 1 Ordynacji. Ponadto organ podatkowy jest zobowiązany uczynić zadość treści art. 122 tej ustawy, w świetle którego w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy.
W rozpatrywanej sprawie wyżej wymienione przepisy zostały naruszone.
Okoliczność, że organy podatkowe mają trudności w ustaleniu miejsca zamieszkania A. C. w celu jego przesłuchania nie może przemawiać przeciwko skarżącemu. Jeżeli ustalenie tego miejsca okaże się niemożliwe, to należałoby rozważyć przesłuchanie w sprawie W. W. Według twierdzeń A. C. to on faktycznie zajmował się prowadzeniem działalności gospodarczej ( jego adres zamieszkania wskazał A. C. w trakcie przesłuchania w dniu 19 marca 2003 r.). Organ odwoławczy podważa fakt dokonania transakcji między skarżącym a firmą A. C., jednakże nie przeprowadzono w tym zakresie żadnego postępowania dowodowego, którego wynik pozwalałby stwierdzić, że tych transakcji rzeczywiście nie było. Nie przesłuchano w tym zakresie w charakterze strony Z. P. Należy zauważyć, że w odwołaniu skarżący podniósł, że wskazywał świadków, którzy potwierdzili odbiór złomu transportem skarżącego lub odbiór złomu dostarczonego transportem A. C. Twierdzenie to nie zostało jednak przez organ zweryfikowane.
Zdaniem Sądu zgromadzony aktualnie w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do uznania, że A. C. z dniem 31 grudnia 1998 r. zaprzestał działalności gospodarczej i z tym dniem powinien zostać wykreślony z rejestru podatników. Oceny czy był on uprawniony do wystawiana faktur należy dokonywać na moment ich wystawienia. W 2002 r. nie złożył on zawiadomienia o zaprzestaniu wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem VAT i nie został wykreślony z rejestru podatników. Wprawdzie zapisy z ewidencjach prowadzonych przez Urząd Miejski w G. oraz przez Urząd Statystyczny w B. nie mają przesądzającego znaczenia dla celów podatkowych, lecz one także potwierdzają, że w 2002 r. A. C. prowadził działalność gospodarczą. Jako zarejestrowany w tym okresie podatnik był on uprawniony do wystawiania faktur VAT (§36 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym oraz obowiązujący od dnia 26 marca 2002r. § 34 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 marca 2002r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym). Brak jest zatem obecnie podstaw do pozbawienia skarżącego prawa do odliczenia podatku naliczonego w oparciu o powoływane przez organy podatkowe przepisy prawne.
Nie można także podzielić stanowiska organu odwoławczego, że choć obowiązek poszukiwania dowodów ciąży na organie podatkowym, to skarżący powinien wykazać dbałość o przedstawienie odpowiednich środków dowodowych. Należy podkreślić, że zgodnie z treścią art.122 i art.187 Ordynacji podatkowej obowiązek zebrania materiału dowodowego obciąża organ administracji państwowej. Realizacja tego obowiązku polega na przeprowadzeniu pełnego postępowania dowodowego co do wszystkich okoliczności stanowiących fakty prawotwórcze. Związku z trudnościami w przesłuchaniu A. C. organy podatkowe zaprzestały prowadzenia dalszego postępowania dowodowego. Jednak to organ podatkowy powinien w pierwszej kolejności wykazywać aktywność dowodową. Jeżeli jej nie przejawia, to trudno takiej aktywności wymagać od podatnika. Zresztą skarżący wskazywał świadków, których należałoby w sprawie przesłuchać.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art.145§1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz.1270) orzeczono jak w sentencji. Na podstawie art.152 cyt ustawy Sąd określił, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości.
O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło