I SA/Bd 666/10

I SA/Bd 666/10 POSTANOWIENIE Dnia 08 września 2010 r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Sarah Sobecka-Kucharczyk po rozpoznaniu w dniu 08 września 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od września do listopada 2004 r., styczeń i luty 2005 r. postanawia 1) zwolnić skarżącego od kosztów sądowych w zakresie obejmującym część każdorazowej opłaty sądowej przekraczającą kwotę 50 zł; 2) w pozostałym zakresie wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oddalić; 3) ustanowić dla skarżącego doradcę podatkowego I SA/Bd 666/10 UZASADNIENIE J.D. ubiega się w niniejszej sprawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia doradcy podatkowego. Skarżący zaświadczył, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, która w gospodarstwie domowym pozostaje z żoną oraz małoletnią córką, a jedynym źródłem utrzymania rodziny jest przyznana E.D. renta chorobowa w kwocie [...] zł brutto. Skarżący nie dysponuje lokalem mieszkalnym oraz innymi wartościowymi składnikami niepieniężnymi. Ciążą na nim nieuregulowane zaległości kredytowe. Opowiadając na wezwanie Sądu przedstawił faktury potwierdzające, że ponosi wydatki związane z korzystaniem z telefonów oraz Internetu. W sprawie zważono, co następuje: Postępowanie przed sądem administracyjnym toczy się według przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a. Prawo pomocy jest szczególną instytucją, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego, a tym samym realizację uprawnień wynikających z art.45 ust. 1 i art. 77 ust.2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art.6 Konwencji o ochronie prawa człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 roku (Dz U. z 1993 roku, Nr 61, poz. 284 ze zm.). Wskazać jednak należy, że uprawnienie to nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. Stąd limitowana ilość funduszy publicznych dostępna na udzielanie pomocy prawnej sprawia, że koniecznością wymiaru sprawiedliwości jest przyjęcie procedury selekcji, a sposób, w jaki ta procedura funkcjonuje w poszczególnych sprawach winien być pozbawiony arbitralności lub dysproporcjonalności i nie powinien rzutować na istotę prawa dostępu do sądu ( por. wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 16 lipca 2002 roku w sprawie P., C. i S. vs. Wielka Brytania nr 56547/00, opubl. Lex nr 75481). Ponadto, w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony został pogląd, że to strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy na podstawie art.246 p.p.s.a. obowiązana jest wykazać swoją trudną sytuację materialną ( por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 sierpnia 2008 r. sygn. akt II FZ 345/08). W świetle art. 199 powołanej ustawy zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od niej jest instytucja prawa pomocy, udzielana w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z art.245 § 3 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmuje zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego i rzecznika patentowego. Z kolei prawo pomocy w zakresie całkowitym ( art. 245 § 2 p.p.s.a.), o które ubiega się skarżący, dotyczy zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, w tym doradcy podatkowego. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt cytowanej ustawy następuje wówczas, gdy wnioskujący wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Tak więc, to art.246 p.p.s.a. przenosi na stronę obowiązek wykazania w sposób bardzo rzetelny, że nie ma ona środków na opłacenie kosztów postępowania w żadnej części. Najogólniej rzecz ujmując, rozpoznanie wniosku o przyznanie pomocy prawnej polega na badaniu wzajemnej relacji aktywów strony wnioskującej, przy uwzględnieniu koniecznych wydatków, z pasywami, które w tej sytuacji sprowadzają się do należnych kosztów postępowania sądowego. Referendarz analizując sytuację finansową skarżącego, po uwzględnieniu powyżej wskazanych zależności uznał, że J. D. nie wykazał w sposób przekonywujący, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania nawet w minimalnej części. Jak wynika z akt sprawy, wnioskujący jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Renta chorobowa przyznana żonie jest jedynym źródłem utrzymania trzyosobowego gospodarstwa domowego. Z deklarowanych i udokumentowanych przez stronę wydatków rodziny wynika, że dochód ten w 50% przeznaczany jest na uregulowanie płatności za korzystanie z telefonów oraz Internetu. Wyjaśnić w tym miejscu trzeba, że wydatek ten z punku widzenia przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy nie ma wymiaru koniecznego. Ustalenie takie bez wątpienia wpływa negatywnie na ocenę granicy zdolności strony do ponoszenia opłat za czynności podejmowane przez Sąd. Dodatkowo, w ocenie referendarza sytuacja taka jest niezrozumiała zważywszy, że każde gospodarstwo domowe musi ponosić nakłady na opłacenie innych wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem, takich jak wyżywienie czy najmniejszy koszt utrzymania lokalu mieszkalnego. Tych zaś wnioskujący nie wymienia. Wprawdzie ustawodawca nie ustalił wysokości miesięcznych dochodów, które powinny wystarczyć na pokrycie niezbędnych wydatków osoby fizycznej, jednakże jest wielce wątpliwym, że dysponując na osobę w rodzinie dochodem wynoszącym [...] zł jest możliwe zaspokojenie jakichkolwiek elementarnych potrzeb życiowych. Treść więc oświadczenia złożone przez skarżącego w tym postępowaniu, mające na celu zobrazowanie sytuacji majątkowej nie posiadają waloru wiarygodności. Uznać wręcz należy, że ubiegający dysponuje dodatkowymi źródłami finansowania, których nie ujawnia. Nie można bowiem, w świetle zasad doświadczenia życiowego, nie mając żadnego majątku, przy tak znikomych dochodach, funkcjonować i regulować swoich zobowiązań. Ponadto zupełnie niezrozumiałym jest, dlaczego wnioskujący nie podejmuje zatrudnienia, bądź nie ubiega się o świadczenia z opieki społecznej, zważywszy, że kryterium dochodowe jego gospodarstwa domowego możliwość taką daje. Stąd, ze względu na budzące wątpliwości informacje co do rzeczywistych źródeł dochodów przedstawionych przez skarżącego, w zestawieniu z ponoszonymi przez niego wydatkami nie mającymi wpływu na zachowanie poziomu koniecznego osób tworzących z nim gospodarstwo domowe, referendarz nie znalazł podstaw do zwolnienia z kosztów sądowych w całości, uznając, iż skarżący jest w stanie je uiścić w zakresie obejmującym część każdorazowej opłaty sądowej przekraczającą kwotę 50 zł. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym nie budzi wątpliwości ugruntowane stanowisko, że wykazanie okoliczności motywujących przyznanie prawa pomocy należy do obowiązku podmiotu ubiegającego się o przyznanie tego prawa, co oznacza, że przedstawione informacje muszą pozwalać na przyjęcie takiego ustalenia w sposób niebudzący wątpliwości. Co do zasady brak staranności w zakresie dowiedzenia czy to wysokości ponoszonych wydatków, czy też wysokości uzyskiwanych dochodów, pozbawia referendarza możliwości ustalenia rzeczywistej sytuacji finansowej skarżącego i jego rodziny. W konsekwencji uzasadnia negatywną ocenę w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy. W warunkach niniejszej sprawy istnieje zatem zawiniona przez wnioskującego przeszkoda w wyeliminowaniu rodzących się wątpliwości na tle przedstawionych przez niego informacji. Końcowo unaocznić należy, że Skarb Państwa nie jest w stanie udzielać pomocy wszystkim wnioskodawcom, stąd surowe kryteria oceny ich sytuacji majątkowej i rodzinnej. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 oraz art.258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono, jak w sentencji.