I SA/Bd 667/08
WyrokWSA w Bydgoszczy2008-12-10
Skład orzekający: Mirella Łent, Leszek Kleczkowski, Halina Adamczewska-Wasilewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ rentowy prawidłowo odmówił umorzenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, pomimo trudnej sytuacji finansowej wnioskodawcy, gdy ten posiada stałe źródło dochodu w postaci emerytury i terminowo spłaca inne zobowiązania?Ratio decidendi
Organ rentowy prawidłowo odmówił umorzenia zaległości z tytułu składek, ponieważ wnioskodawca posiada stałe źródło dochodu w postaci emerytury, a okoliczności sprawy nie uzasadniają umorzenia na podstawie przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych ani rozporządzenia wykonawczego. Pomimo trudnej sytuacji finansowej, istniała możliwość zaspokojenia wierzytelności, a ochrona emerytury nie wyłącza możliwości jej egzekucji.Stan faktyczny
Strona skarżąca wniosła o umorzenie zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne z powodu trudnej sytuacji finansowej. Organ rentowy odmówił umorzenia, wskazując na posiadanie przez skarżącego stałego dochodu w postaci emerytury oraz terminową spłatę kredytów. Skarżący podtrzymał swoje stanowisko, argumentując, że po potrąceniu należności jego dochody netto są niewystarczające do zaspokojenia podstawowych potrzeb i spłaty wszystkich zobowiązań.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Łent (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz Protokolant Asystent Sędziego Agnieszka Kujawa po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 10 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi M. T. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych - Dyrektora Oddziału w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu składek. oddala skargę
I SA/Bd 667/08
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności Zakładu z tytułu nieopłaconych przez M. T. składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, Fundusz Ubezpieczenia Zdrowotnego, Fundusz Pracy, odsetek za zwłokę naliczonych na dzień 30.05.2008r. oraz kosztów upomnień w łącznej kwocie 35.338,41 zł.
Strona pismem z dnia z dnia [...] wniosła o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek. W uzasadnieniu powołała się na trudną sytuację finansową. Wskazała, iż uregulowała zaległości z tytułu zaległości wobec Urzędu Skarbowego w N. zaciągając kredyty w Banku E. i R. BANK. Z tytułu zaciągniętych kredytów miesięczne obciążenie wynosi ok. 450 zł.
Decyzją z dnia [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. -Inspektorat N.odmówił umorzenia przedmiotowych należności.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem pismem złożonym w dniu [...] strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Rozpatrując wniosek decyzją z dnia [...] nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności.
W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż strona pobiera z ZUS emeryturę w wysokości 990,00 zł brutto i nie posiada żadnego innego źródła dochodu. Utrzymuje się sam, nie posiada konta bankowego, akcji, obligacji, papierów wartościowych. Wnioskodawca oświadczył, że nie posiada żadnego majątku rzeczowego i mieszka w mieszkaniu należącym do ojczyma, w kosztach utrzymania którego partycypuje. Strona oznajmiła też, iż ruchomości znajdujące się w mieszkaniu nie przedstawiają wartości handlowej oraz że nie posiada zobowiązania z tytułu podatków, w instytucjach, u osób fizycznych oraz alimentacyjnych. Oświadczyła ponadto, iż korzystała z pomocy Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. - w 12/2007 otrzymała jednorazową pomoc na zakup lekarstw w kwocie 120,00 zł.
W dalszej części uzasadnienia organ przedstawił sytuację strony w związku z zaciągniętymi kredytami, których część została spłacona.
Prezes ZUS wyjaśnił, iż Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Bydgoszczy Inspektorat w N. wydając przedmiotową decyzję wskazał na fakt posiadania przez stronę stałego źródła dochodu - emerytury w wysokości 990,00 zł (brutto). Powyższy dochód strona przeznacza na spłatę dwóch kredytów w łącznej kwocie ok. 473,00 zł miesięcznie.
Organ wskazał, iż we wniosku o umorzenie należności z tytułu składek strona podniosła, iż uregulowała zaległości wobec Urzędu Skarbowego w N.. W ocenie organu świadczy to o tym, iż zobowiązania wobec ZUS wnioskodawca potraktował jako zobowiązania o charakterze drugorzędnym. Podkreślono, że ustawodawca objął należności z tytułu składek szczególną ochroną, więc wierzytelności Zakładu ze względu na swój publicznoprawny charakter powinny być przez stronę zaspokojone, co najmniej na równi z pozostałymi zobowiązaniami. A w związku z faktem, iż dobrowolnie strona nie podjęła się spłaty zobowiązań, Zakład przystąpił do przymusowego dochodzenia należności.
Wyjaśniono, iż instytucja umorzenia należności z tytułu składek została uregulowana przez ustawodawcę w art. 28 powołanej ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Przesłanki umorzenia zostały enumeratywnie wymienione w powyższym przepisie. Spełnienie którejkolwiek z nich, daje Zakładowi potencjalną możliwość umorzenia. Podkreślono, iż w obecnym stanie prawnym, należności z tytułu składek "mogą być" umarzane w całości lub w części tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. A mając na względzie ust. 3 art. 28 przewidujący m.in. w pkt 5), iż naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję, organ stwierdził, iż nie znajduje podstaw do skorzystania przez wnioskodawcę z instytucji umorzenia. Wskazano, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego w N. prowadząc administracyjne postępowanie egzekucyjne należności Zakładu dotychczas nie stwierdził nieściągalności wobec dłużnika, tym samym do chwili obecnej nie zostało ono zakończone formalnym postanowieniem o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. W ocenie organu wydanie pozytywnego rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia należności składkowych, byłoby czynnością przedwczesną.
Prezes ZUS odniósł się do sformułowanego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy umorzenia argumentu, iż w działaniu "organów administracyjnych" zignorowana została "prawna ochrona emerytury", wyjaśniając, iż Wydział Emerytur i Rent Inspektoratu ZUS w N. dokonuje potrąceń z świadczenia wnioskodawcy w ustawowej wysokości, zgodnie z art. 140 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity z 2004r. Dz. U. Nr 39 poz. 353 z późn. zm.) - tj. do wysokości 25% świadczenia.
Organ wskazał, iż w uzasadnionych przypadkach, zgodnie z art. 28 ust. 3a powołanej ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, pomimo braku całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, oraz w związku z art. 32 powołanej ustawy, należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy, ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia "mogą być" umarzane w całości lub w części. Kwestię tę precyzuje Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek (Dz. U. Nr 141, poz. 1365). Na podstawie § 3 pkt 1) powyższego rozporządzenia, Zakład "może" umorzyć należności, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:
gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;
poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodującego, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;
przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekłe chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
Z powyższych przepisów wynika, że ciężar udowodnienia stanu majątkowego i sytuacji rodzinnej spoczywa na zobowiązanym. Jednocześnie organ wskazał na uznaniowy charakter decyzji o umorzeniu zobowiązań.
Konkludując Prezes ZUS stwierdził, iż okoliczności sprawy, nie uzasadniają umorzenia należności z tytułu składek na podstawie art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz na podstawie Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej.
Zdaniem organu za powyższym przemawia fakt, iż wnioskodawca posiada stałe źródło dochodu - otrzymuje z ZUS emeryturę. Wskazano, iż na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity z 2005r. D. U. Nr 229, poz. 1954 z późno zm.) prowadzona jest skuteczna egzekucja. Wnioskodawca nie przedłożył ponadto żadnych dokumentów potwierdzających jego trudną sytuację majątkową np. w postaci decyzji o uzyskiwanych obecnie zasiłkach z pomocy społecznej. Zdaniem organu to właśnie pomoc społeczna ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych w celu zaspokojenia niezbędnych potrzeb. Organ przyznał, iż w grudniu 2007r. strona otrzymała jednorazową pomoc na zakup lekarstw w kwocie 120,00 zł, ale z powyższego wynika, iż była to pomoc okazjonalna, a nie periodyczna.
Organ wskazał również, iż wnioskodawca terminowo spłaca zaciągnięte kredyty. W skali miesiąca wydatkuje na ten cel kwotę ok. 473,00 zł. Zdaniem Prezesa ZUS strona winna tak kształtować strukturę swoich wydatków, aby na bieżąco zaspokoić każdego z wierzycieli, w tym również Zakład Ubezpieczeń Społecznych.
Podkreślono, że strona nie przedstawiła i nie udokumentowała żadnych nowych zdarzeń losowych, które miałyby wpływ na umorzenie wnioskowanych należności. Dołączone do podania dowody były już brane pod uwagę do sprawy zakończonej decyzją z dnia [...]
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M. T. przedstawił swoją trudną sytuację materialną mającą, jego zdaniem uzasadniać konieczność umorzenia przedmiotowych należności. Skarżący wskazał, iż po potrąceniu należności na rzecz ZUS jego dochody netto wynoszą 590 zł.
Podkreślił, iż nigdy nie traktował ZUS drugorzędnie, wyjaśnił jednak, iż nie jest w stanie zaspokoić wszystkich wierzycieli. Podniósł, iż nie mógł zaproponować spłaty zobowiązań w układzie ratalnym gdyż nie sprostałby wymogom.
Wskazał też, że w związku ze zbliżającą się zimą wzrosną koszty utrzymania związane z opłatami za media (ogrzewanie, energia elektryczna, woda).
Konkludując stwierdził, iż odmowa umorzenia zaległości pozbawia go środków do życia i zagraża jego egzystencji.
W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o oddalenie skargi, przedstawiając argumentację tożsamą z przedstawioną w zaskarżonej decyzji. Przedstawił jednocześnie genezę zadłużenia skarżącego względem ZUS oraz przebieg postępowania w okresie poprzedzającym złożenie wniosku strony z dnia [...]
Wskazano, iż M. T. prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą w zakresie zawierania umów z podmiotami gospodarczymi na potrzeby wydawnictw reklamowych. Działalność była prowadzona na terenie całego kraju z siedzibą w K. ul. S. w okresie od dnia 12 maja 1998r. do dnia 31 grudnia 1999r. oraz od dnia 1 kwietnia 2000r. do dnia 30 kwietnia 2002r. Z pisma z Urzędu Skarbowego w N. z dnia [...] . wynika, iż skarżący prowadził działalność gospodarczą bez przerwy od dnia 1 stycznia 1999r. do dnia likwidacji, tj. do dnia 23 sierpnia 2006r.
Wyjaśniono, iż z uwagi na fakt, że z informacji uzyskanych od Urzędu Skarbowego wynika, że M. T. nie wykazywał przychodu z tytułu działalności gospodarczej od 2003r. do 2005r, natomiast za 2006r. złożył zeznanie roczne, w którym wykazał przychód z tytułu wynagrodzenia, a także mając na względzie wyjaśnienia płatnika złożone na piśmie z dnia [...] Zakład odstąpił od wydania decyzji o objęciu ubezpieczeniami społecznymi płatnika w okresie od 01 stycznia 2000r. do 31 marca 2000r. oraz od 01 maja 2002r. do 23 sierpnia 2006r.
Organ wskazał również, iż w odpowiedzi na złożony w dniu [...]. wniosek zobowiązanego o rozłożenie zadłużenia na raty pismem z dnia [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych poinformował płatnika składek, iż zgodnie z postawieniem Prezesa ZUS z dnia [...] zawieszone zostało do odwołania rozłożenie na raty należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za okres po dniu 01 stycznia 1999r.
W związku z powyższym w dniu [...] zostało dokonane zajęcie rachunku bankowego zobowiązanego. Z uwagi na brak środków pieniężnych na rachunku w dniu [...] wycofano zajęcia i skierowano egzekucję do Urzędu Skarbowego w N.
M.T. wystąpił z wnioskiem o restrukturyzację należności. Z powyższego powodu postępowanie egzekucyjne prowadzone w Urzędzie Skarbowym na podstawie wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych tytułów wykonawczych zostało zawieszone. Działając na podstawie art. 18 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz. U. Nr 155, poz. 1287) Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydał decyzję, w której zostały przedstawione warunki restrukturyzacji. Ze względu na nieuiszczenie opłaty restrukturyzacyjnej decyzją z dnia [...] postępowanie restrukturyzacyjne zostało umorzone a postępowanie egzekucyjne zostało wznowione.
Wskazano, iż strona wystąpiła z wnioskiem o zawarcie układu ratalnego, jednakże zrezygnowała z tego sposobu załatwienia sprawy związanej z zadłużeniem i złożyła wniosek o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek. Na mocy decyzji nr [...] z dnia [...] odmówiono płatnikowi umorzenia należności z tytułu składek. Następnie zobowiązany w dniu [...] złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy umorzenia należności. Z uwagi na brak przesłanek ustawowych, na mocy decyzji z dnia 19 października 2007r. nr 52/2007 wydanej na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3) i ust. 4, art. 28 ust. 1-4 i ust. 3a oraz art. 32 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek. Z powyższą decyzją nie zgodził się ubezpieczony składając skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W., który wyrokiem z dnia [...] ( sygn. akt [...]) oddalił skargę zobowiązanego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie należy przypomnieć, iż zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie Sądu podlega zgodność wydanych aktów (w tym wypadku decyzji administracyjnej) zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia tego kryterium, trzeba stwierdzić, że nie narusza ona prawa w stopniu uzasadniającym jej wzruszenie.
Kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., stosownie do art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 1 lub 2 P.p.s.a.).
Zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2007r., Nr 11, poz. 74 ze zm., j.t.),należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4. Należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a (ust. 2). W ust. 3. zapisano, że całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy:1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1) ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze; 3)nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Dopuszczono, że należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, a Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady umarzania, o którym mowa w ust. 3a, z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych (ust. 3a i 3b).
Z kolei zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 1)-3) rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. Nr 141, poz.1365) zapisano, że Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
Tak sformułowana regulacja odwołuje się w jej zasadniczym aspekcie dla skarżącego, czyli zdjęcia z niego obowiązku zapłaty należności, które na nim ciążą, do uznania organu. Innymi słowy najważniejsza dla skarżącego staje się decyzja oparta na elementach słusznościowych, uznaniu administracyjnym, które w pojęciu najprostszym sprowadza się do wyrażenia zgody przez organ na umorzenie zaległości. Chodzi zatem o rezygnację wierzyciela z długu. W takim wypadku upoważnienie sądu administracyjnego do oceny prawidłowości działań organu administracji nie sięga tak daleko, by zaprzeczać rozstrzygnięciu w tym względzie. Rola sądu sprowadza się do kontroli zastosowania oraz wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego od strony tego czy organ uzasadnił swój wybór, czy nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę oraz czy nie pominął istotnych dla sprawy elementów materiału dowodowego.
Podobne sprawy były już rozstrzygane przez sądy administracyjne, które ustaliły pewne kierunki, w jakich powinna podążać taka kontrola.
W wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 12 kwietnia 2007r., V SA/Wa 352/07, stwierdzono, że "co prawda, z § 3 ust. 1 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne wynika, że to wnioskujący ma wykazać, że znajduje się w wyjątkowej sytuacji majątkowej i rodzinnej, powodującej, iż nie jest w stanie opłacić zaległych należności, to jednak na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego obowiązek wszechstronnego wyjaśnienia sprawy i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego spoczywa na organie prowadzącym to postępowanie. Dlatego też organ powinien podjąć wszelkie kroki zmierzające do dokładnego ustalenia podstaw faktycznych, a nie ograniczać się jedynie do przerzucenia ciężaru dowodowego na stronę".
"W przypadku umorzenia zaległych należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ograniczeniami swobody uznania administracyjnego są przesłanki sformułowane w art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, jak i w § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Sytuacja, w której zapłata zaległości powoduje konieczność sięgania przez zobowiązanego, pozbawionego możliwości zaspokojenia swoich niezbędnych potrzeb materialnych, do środków pomocy państwa, nie jest zgodna z interesem tego obywatela, jednocześnie nie jest również zgodna z interesem publicznym" (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 marca 2007r., II GSK 345/06). Dalej, organ badając przesłanki umożliwiające wydanie pozytywnego rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia zaległości powinien odnieść się do aktualnej sytuacji majątkowej i życiowej strony postępowania. Należy jednak wskazać, iż nawet w sytuacji przyznania przez organ, iż przesłanki określone w przepisach art. 28 u.s.u.s. lub § 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne istnieją, to w ramach uznania administracyjnego do organu należy sposób rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 13 grudnia 2006r., III SA/Wa 2927/06).
Przyjmując takie zapisy prawa oraz stosownie do ich rozumienia uznanego przez sądy administracyjne, również sąd tutejszy, stwierdza się, że w sprawie organ przyjął ustalenia stanu faktycznego sprawy mające swe potwierdzenie w zebranych dokumentach, co do czego nie było sporu. Nie zaprzeczał twierdzeniom strony, powtórzonym w skardze, że jej sytuacja materialna jest trudna. Uzasadnił swe stanowisko tym, że istnieje nadal możliwość zaspokojenia wierzytelności, co również znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym i czemu nie zaprzeczono. Z kolei ochrona emerytury, o co postuluje skarżący, nie ma prawnego uzasadnienia w postępowaniu w sprawie umorzenia należności. Innymi słowy ustawodawca nie wskazał na tę okoliczność jako wyłączającą możliwość dalszego zaspokajania się przez wierzyciela. Fakt, że to z emerytury następuje spłata należności z tytułu zaległych składek na ubezpieczenie nie przeczy zapisom prawa, powinna być brana pod uwagę jedynie jako jeden z elementów stanu faktycznego przy podejmowaniu decyzji, co uczyniono.
Zatem odmowa mieści się w granicach uznania administracyjnego dopuszczonego przez prawo i mając na względzie powyższe wywody raz art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło