I SA/Bd 702/09

I SA/Bd 702/09 POSTANOWIENIE Dnia 29 czerwca 2010 r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Sarah Sobecka-Kucharczyk po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Syndyka masy upadłości upadłego Z.M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Z.M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od maja do grudnia 2004 r., za poszczególne miesiące 2005 r. oraz od stycznia do marca 2006 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy I SA/Bd 702/09 UZASADNIENIE Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej Syndyk masy upadłości Z.M. wniósł w niniejszej sprawie o zwolnienie z kosztów sądowych. Jak wynika z treści urzędowego formularza PPF w dniu 5 marca 2009 r. ogłoszona została upadłość Z.M., który aktualnie nie posiada żadnego źródła utrzymania, bowiem jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Opisując stan rodzinny upadłego we wniosku wskazano żonę przebywającą zakładzie karnym. Jak podaje Syndyk, w skład masy upadłości wchodzi jedynie nieruchomość rolna oraz udziały w Zakładzie Mleczarskim sp. z o.o. w B.. Spółka ta nie osiąga dochodów, jak i nie posiada majątku. Pozostające w dyspozycji Syndyka środki finansowe nie pozwalają na zaspokojenie wierzycieli uczestniczących w podziale funduszy masy, przy czym bieżące koszty postępowania upadłościowego oszacowano na 5.000 zł. Nadesłany wyciąg bankowy przedstawia na 5 kwietnia 2010 r. saldo dodatnie w kwocie 15.029,11 zł. W sprawie zważono, co następuje: Postępowanie przed sądem administracyjnym toczy się według przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a. Przystępując do rozpoznania wniosku przypomnieć należy, że co do zasady każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki obowiązany jest do uiszczenia kosztów sądowych ( art.211 p.p.s.a). Z kolei prawo pomocy jest szczególną instytucją, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Wyjaśnić jednak należy, że uprawnienie to nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. Ilość funduszy publicznych dostępna na udzielanie pomocy prawnej sprawia, że koniecznością wymiaru sprawiedliwości jest przyjęcie procedury selekcji, dokonywanej jednakże w sposób pozbawiony arbitralności lub dysproporcjonalności. Z akt niniejszej sprawy wynika, że upadłość Z.M. została ogłoszona postanowieniem Sądu Rejonowego w Toruniu z dnia 05 marca 2009 r. Reprezentujący obecnie skarżącego Syndyk masy upadłości wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, polegającym na zwolnieniu od kosztów sądowych. Te na obecnym etapie postępowania sprowadzają się do opłacenia wpisu od skargi kasacyjnej ustalonego w wysokości 2.852 zł. Należy zwrócić uwagę, że z wnioskiem o zwolnienie od kosztów wystąpił Syndyk działający na rzecz osoby fizycznej. Z tej przyczyny zasadne jest odwołanie do przesłanek wymienionych w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy jednocześnie zaznaczyć, że przyznanie bądź odmowa przyznania prawa pomocy winna zawsze wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: 1) kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania, 2) aktualnej kondycji finansowej strony. Z oświadczenia i dokumentów przedstawionych przez Syndyka masy upadłości wynika, że pozostające do jego dyspozycji środki pieniężne zgromadzone na rachunku bankowym wynoszą 15.029,11 zł, a więc przekraczają wysokość wymaganych w sprawie kosztów sądowych. W takiej sytuacji trudno uznać, aby dowiedziono o braku środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Za słusznością żądania Syndyka nie przemawia również to, że w masie upadłości znajduje się majątek, na którym nie ustanowiono zastawów, czy hipotek. Należy podkreślić, że zwolnienie od obowiązku uiszczania przez strony kosztów postępowania jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy ich uiszczenie wykracza poza możliwości płatnicze ubiegającego się o pomoc prawną, stwarzając tym samym barierę w realizacji zasady prawa do sądu. Konieczność zaspokajania wierzycieli upadłego nie wskazuje na spełnienie przesłanki z art.246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., albowiem obowiązek spłaty zobowiązań kontrahentom nie wyklucza partycypowania upadłego w kosztach postępowania ( por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 września 2009 r. sygn. akt I FZ 301/09). W orzecznictwie sądowym ugruntowany został pogląd, zgodnie z którym, koszty sądowe jako należności budżetu państwa należy uiszczać na równi z innymi koniecznymi wydatkami obciążającymi wnioskującego, w tym również kosztami postępowania upadłościowego. Pomimo, że skarżący nie uzyskuje dochodów i znajduje się w upadłości, Syndyk wykazał, że posiada zdolność utrzymywania dodatniego stanu konta w okresie od lutego do kwietnia bieżącego roku, a w masie upadłości znajduje się majątek. Jak wynika z przepisów prawa upadłościowego i naprawczego, Syndyk działa we własnym imieniu, lecz rzecz upadłego. Na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego jest więc traktowany tak samo, jakby stroną był sam upadły. Ma takie same prawa procesowe i podlega takim samym obowiązkom procesowym, a jednym z nich jest pokrycie kosztów postępowania. Ponadto przypomnieć trzeba, iż sam charakter postępowania upadłościowego nie przesądza o zasadności zwolnienia z powyższego obowiązku. W ocenie rozpoznającego wniosek opłacenie wpisu od skargi kasacyjnej nie sposób uznać za ciężar, któremu wnioskujący nie jest w stanie sprostać. Jak również nie można zatem zgodzić się z poglądem, że jedynie zwolnienie od kosztów sądowych umożliwi stronie obronę słusznych praw. Na marginesie zaznaczyć trzeba, że przy ocenie wniosku o przyznanie prawa pomocy zauważono, że osoba wyznaczona jako syndyk masy upadłości posiada tytuł radcy prawnego. Należy domniemywać, że jako profesjonalista w sposób należyty zadbałby o interesy reprezentowanego podmiotu, ograniczając ponoszenie dodatkowych kosztów za czynności podejmowane w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Powyższe względy sprawiły, że na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art.258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. postanowiono, jak w sentencji.