I SA/Bd 711/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Leszek Kleczkowski (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz Asesor WSA Urszula Wiśniewska Protokolant: starszy sekretarz sądowy Stanisława Majkut po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 04 grudnia 2007r. sprawy ze skargi K. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie z dnia [...] nr [...] stwierdzające, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu do jego wniesienia 2. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane w całości 3. nakazuje zwrócić z Kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy kwotę 100,00 zł(sto) tytułem nadpłaconego wpisu od skargi. Postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor Izby Skarbowej w B. po rozpoznaniu wniosku K. W. z dnia [...] r. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. z dnia [...]r. w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania w podatku od towarów i usług: za listopad 2006 r. w kwocie [...] zł, za grudzień 2006 r. w kwocie [...] zł oraz ustalającej dodatkowe zobowiązanie z tytułu podatku od towarów i usług: za listopad 2006 r. w kwocie [...] zł i za grudzień 2006 r. w kwocie [...] zł odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że w dniu [...] roku podatnik zaskarżył wymienioną decyzję, a wraz z odwołaniem wniósł prośbę o przywrócenie terminu do jego złożenia. We wniosku wskazał, iż w dniu [...] r. otrzymał upomnienie Nr [...], dotyczące uregulowania należności wynikających z decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] r. Jednocześnie podniósł, iż decyzji tej nie otrzymał. Ponadto dodał, iż w dniu [...] r. udał się do właściwego urzędu skarbowego, gdzie otrzymał kserokopię wyżej wymienionej decyzji i uzyskał informację o niemożliwości wniesienia odwołania do Dyrektora Izby Skarbowej z uwagi na upływ terminu do wniesienia odwołania. Stwierdził, iż działalność gospodarczą zlikwidował w dniu [...]r. Organ podatkowy powołał się na art. 162 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa i wskazał, że z treści wniesionego przez podatnika w dniu [...] roku wniosku o przywrócenie terminu wynika, iż przyczyną niezłożenia w ustawowym terminie odwołania od wydanej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. decyzji było jej nieotrzymanie. Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnił, iż faktycznie decyzja nie została podatnikowi doręczona osobiście, niemniej w przedmiotowej sprawie miało miejsce doręczenie zastępcze zgodnie z przepisem art. 150 § 1 Ordynacji podatkowej. Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie w dniu [...] r. w skrzynce oddawczej adresata umieszczone zostało zawiadomienie o pozostawieniu pisma w Urzędzie Pocztowym. Następnie, zgodnie z powołanym powyżej przepisem, w dniu [...] r. nastąpiło powtórne zawiadomienie adresata, a po upływie 14 dni od dnia pierwszego zawiadomienia skarżącego o pozostawieniu pisma w Urzędzie Pocztowym, to jest w dniu [...] r., uznano, iż pismo zostało doręczone. W wyniku analizy wniosku o przywrócenie terminu organ odwoławczy stwierdził, iż przedstawiona argumentacja w żadnym stopniu nie wyjaśnia bezpośrednich przyczyn uchybienia terminu, a jedynie wymienia pewne zaistniałe fakty, takie jak zakończenie działalności z dniem [...] r., czy otrzymanie upomnienia dotyczącego uregulowania należności wynikających z wyżej wymienionej decyzji. Zdaniem organu, zauważyć należy, iż doręczenie decyzji w trybie zastępczym nie może być przesłanką do uznania braku winy podatnika. W opinii organu podatkowego, skarżący nie uprawdopodobnił, iż uchybienie terminu zaistniało bez jego winy. Z uwagi na błędne pouczenie zawarte w postanowieniu Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. odmawiającym przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, podatnik wniósł do Dyrektora Izby Skarbowej pismo zatytułowane zażalenie, które organ potraktował jako skargę na ww. postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. W piśmie tym skarżący stwierdził, że w niniejszej sprawie nie miało miejsca doręczenie zastępcze na podstawie art. 150 § 1 Ordynacji podatkowej, albowiem przedmiotowa decyzja została przesłana na niewłaściwy adres. Podkreślił, że w dniu [...] r. zlikwidował działalność gospodarczą, a w dniu [...] r. złożył w Urzędzie Skarbowym NIP-3, na którym podał nowy adres do korespondencji. Zdaniem strony po upływie miesiąca od złożenia NIP-3 decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. przesłana została na nieaktualny adres, tj. K. [...] w I. Zdaniem skarżącego, jest to tym bardziej dziwne, ponieważ upomnienie Nr [...] dotyczące uregulowania należności wynikających z tejże decyzji zostało przesłane prawidłowo na adres wskazany w NIP-3, tj. I. ul. M. [...]. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w B. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Ponadto wskazał, że w maju 2007 r. o fakcie zmiany adresu powiadomiony został Naczelnik Urzędu Skarbowego w I., natomiast powiadomienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. skarżący dokonał dopiero w dniu [...] r. tj. po wydaniu przedmiotowej decyzji. Zdaniem organu, powiadomienia tego strona dokonała zbyt późno, ponieważ zgodnie z art. 146 § 1 Ordynacji podatkowej, w toku postępowania strona oraz jej przedstawiciel lub pełnomocnik mają obowiązek zawiadomić organ podatkowy o zmianie swojego adresu. Zgodnie z przepisem zawartym w § 2 tego artykułu, w razie zaniedbania obowiązku określonego w § 1, pismo uznaje się za doręczone pod dotychczasowym adresem, a organ podatkowy pozostawia pismo w aktach sprawy. Na rozprawie w dniu 4 grudnia 2007 r. skarżący oświadczył, że stały adres zamieszkania posiadał w P. W trakcie prowadzonego postępowania podatkowego jako adres do korespondencji wskazał prawdopodobnie ul. K. w I., gdzie wynajmował mieszkanie (wysyłane przez organ pod ten adres pisma były przez skarżącego odbierane). Wyprowadził się stamtąd pod koniec kwietnia 2007 r. i zamieszkał w I. przy ul. M.. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności tego postanowienia z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wynika, że zaskarżone postanowienie winno ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art.134 § 1 tej ustawy Sąd nie jest związany granicami skargi, co oznacza, że skarga powinna zostać uwzględniona, jeśli tylko Sąd, niezależnie od zarzutów i wniosków w niej sformułowanych, stwierdzi istnienie któregoś z naruszeń prawa, powodujących wzruszenie zaskarżonej decyzji. Oceniając zaskarżone postanowienie z punktu widzenia jego zgodności z prawem stwierdzić należy, iż postanowienie to narusza prawo. Art.162 Ordynacji podatkowej stanowi, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. W świetle powyższego uregulowania warunkiem przywrócenia uchybionego terminu do dokonania czynności jest jednoczesne spełnienie trzech przesłanek: 1) wniesienie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiała dochowanie terminu, 2) dokonanie czynności, dla której określony był termin, 3) uprawdopodobnienie, iż uchybienie nastąpiło bez winy zainteresowanego. W rozpatrywanej sprawie decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. z dnia [...] r. w przedmiocie podatku od towarów i usług została, zdaniem organu, doręczona skarżącemu w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej, ustanawiającego zastępczy sposób doręczenia. Zgodnie z tym przepisem w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149: 1) poczta przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez pocztę; 2) pismo składa się na okres 14 dni w urzędzie gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika organu podatkowego lub przez inną upoważnioną osobę. Adresata zawiadamia się dwukrotnie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1. Powtórne zawiadomienie następuje w razie niepodjęcia pisma w terminie 7 dni. Zawiadomienie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1 umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. W dniu [...] r. w skrzynce oddawczej skarżącego umieszczone zostało zawiadomienie o pozostawieniu pisma w Urzędzie Pocztowym. Następnie, w dniu [...] r. nastąpiło powtórne awizo, a po upływie 14 dni od dnia pierwszego zawiadomienia skarżącego o pozostawieniu pisma w Urzędzie Pocztowym, uznano, iż pismo zostało doręczone - w dniu [...] r. Decyzja podatkowa została wysłana na adres – I. ul. K. [...]. Kwestionując skutki doręczenia zastępczego skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu. Podniósł, że z dniem [...] r. zlikwidował działalność gospodarczą. Z załączonego do wniosku zgłoszenia aktualizacyjnego NIP-3 wynika, że jest on osobą bezdomną. Jako adres do korespondencji skarżący wskazał: I. ul. M. [...]. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że poprzez złożenia zgłoszenia aktualizacyjnego NIP-3 o fakcie zmiany adresu, w maja 2007 r., został powiadomiony jedynie Naczelnik Urzędu Skarbowego w I. Natomiast powiadomienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. skarżący dokonał dopiero w dniu [...]r., tj. po wydaniu decyzji podatkowej ([...] r.). W ocenie organu powiadomienia tego strona dokonała zbyt późno, ponieważ, w myśl z art. 146 § l Ordynacji podatkowej, w toku postępowania strona oraz jej przedstawiciel lub pełnomocnik mają obowiązek zawiadomić organ podatkowy o zmianie swojego adresu. Zgodnie z przepisem zawartym w § 2 powyższego artykułu, w razie zaniedbania tego obowiązku, pismo uznaje się za doręczone pod dotychczasowym adresem, a organ podatkowy pozostawia pismo w aktach sprawy. Zdaniem Sądu ze stanowiskiem organu, że skarżący zbyt późno poinformował Naczelnika Urzędu Skarbowego w N.o zmianie swego adresu trudno się zgodzić. W piśmiennictwie jest wyrażany pogląd, wedle którego nie można mówić o zaniedbaniu obowiązku określonego w art.146 §1 Ordynacji, jeżeli wskazany w tym przepisie podmiot zawiadomił organ podatkowy o zmianie adresu po dniu ekspedycji pisma, a przed dniem dotarcia tego pisma pod poprzedni adres. W takiej sytuacji obowiązkiem organu podatkowego jest powtórne wysłanie pisma pod zmieniony adres. Obowiązek zawiadomienia organu o zmianie adresu trwa do chwili doręczenia stronie ostatecznej decyzji (por. S.Babiarz, B.Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A.Kabat, M. Niezgódka-Medek, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2004, s.459; C.Kosikowski, L. Etel, R. Dowgier, P. Pietrasz, S. Presnarowicz, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2006, s.564). Sąd w niniejszym składzie ten pogląd podziela. W rozpatrywanej sprawie decyzja została doręczona skarżącemu w trybie zastępczym w dniu [...] r. Przed tą datą strona zawiadomiła Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. o zmianie adresu. Pismo w tej sprawie wpłynęło do organu w dniu [...] r. W związku z tym obowiązkiem organu było powtórne wysłanie decyzji podatkowej pod nowy adres: I. ul. M. [...]. Wskutek zaniedbania tego nie można przyjąć, że decyzja ta została skarżącemu skutecznie doręczona na podstawie art.150 Ordynacji. Niezależnie od tego w literaturze przedmiotu podkreśla się, że konsekwencje procesowe zaniedbania obowiązku powiadomienia o zmianie adresu są poważne i dlatego strona powinna być pouczona o skutkach zmiany adresu na początku postępowania. Wymaga tego art.121 §2 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym organ podatkowy ma obowiązek udzielania niezbędnych informacji i wyjaśnień co do prawa podatkowego nie czekając na wniosek strony, lecz działając również z urzędu (por. S.Babiarz, B.Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A.Kabat, M. Niezgódka-Medek, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2004, s.458). Z akt sprawy nie wynika, aby skarżącemu udzielono w tym zakresie stosownej informacji. Mając na względzie stanowisko Sądu, organ podatkowy ponownie rozpatrzy wniosek K. W. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Ponieważ, oprócz zaskarżonego postanowienia, zostało wydane postanowienie z dnia [...] r. stwierdzające, że odwołanie strony zostało wniesione z uchybieniem terminu do jego wniesienia, Sąd kierując się tymi samymi przesłankami również wyeliminował je z obrotu prawnego. Biorąc powyższe pod uwagę na podstawie art.135 i art.145§1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz.1270) orzeczono jak w sentencji. Na podstawie art.152 cyt. ustawy Sąd określił, iż zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. Zwrotu nadpłaconego wpisu od skargi dokonano w oparciu o art. 225 powyższej ustawy. H. Adamczewska – Wasilewicz L. Kleczkowski U. Wiśniewska