I SA/Bd 72/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi Z. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] 2012 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2011r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy W dniu 18 marca 2013 r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, sporządzonym na urzędowym formularzu PPF wynika, że skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz mężem oraz pełnoletnim synem. Jako majątek strona wskazała dom o pow. [...], mieszkanie o pow. [...] oraz samochód [...] z 2002r. Oświadczyła, że nie posiada żadnych oszczędności. Jako wydatki strona wskazała: prąd [...] zł za dwa miesiące, gaz [...] zł za dwa miesiące, woda [...] zł miesięcznie, leki za miesiąc styczeń oraz wizyty u specjalistów [...] zł, podatek od nieruchomości [...] zł rocznie. Ponadto wnioskodawczyni wskazała, że wraz z mężem są osobami niepełnosprawnymi, co powoduje dodatkowe koszty. Na jej utrzymaniu jest syn, który ze względu na zły stan zdrowia nie jest w stanie sam funkcjonować. Skarżąca podkreśliła jednocześnie, że pomaga studiującej córce, która ma dwójkę dzieci w wieku [...] i [...] lata. Skarżąca osiąga dochód z tytułu świadczenia emerytalnego, którego wysokości nie wpisano. Ponadto wskazała, że mąż obecnie czeka na przyznanie renty. Jej syn otrzymuje zasiłek pielęgnacyjny i zasiłek z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w kwocie [...] zł. Zarządzeniem z dnia 05 kwietnia 2013r. referendarz sądowy wezwał pełnomocnika skarżącej do nadesłania dokumentów oraz oświadczeń obrazujących sytuacje finansową wnioskodawczyni. W odpowiedzi pełnomocnik skarżącej (syn) oświadczył, że nie było go 10 dni w domu w związku, z czym nie jest w stanie przesłać odpisów zeznań podatkowych. Wskazał również, że banki nie wysyłają wyciągów z rachunków bankowych, więc nie może ich przedstawić. Oświadczył, że rodzice nie wynajmują mieszkania w Toruniu, które kupili za oszczędności swojego życia i nie są w stanie go wykończyć. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.) dalej zwana "p.p.s.a." - przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Instytucja prawa pomocy jest jednak wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej wart. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa wart. 246 § 1 p.p.s.a. spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności. W razie jednak, gdyby treść oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, obligatoryjnie składanego wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy (art. 252 § 1 p.p.s.a.) nie zawierała danych wystarczających do oceny, bądź też nasuwała by wątpliwości co do rzeczywistego stanu majątkowego strony i jej zdolności płatniczych, referendarz sądowy zgodnie z 'art. 255 p.p.s.a. zobligowany jest do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia tych okoliczności poprzez wezwanie strony do złożenia konkretnie określonych dokumentów i oświadczeń i dopiero w oparciu o taki materiał dowodowy wydaje rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy. Niezastosowanie się przez stronę do wezwania referendarza sądowego wystosowanego w trybie wyznaczonym przez art. 255 p.p.s.a. ma ten skutek, że referendarz sądowy nie może skorzystać ze wszystkich koniecznych do rozstrzygnięcia wniosku oświadczeń bądź dokumentów źródłowych. Ich brak powoduje, że materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niekompletny, a zatem niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenie strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości. Konsekwencją procesową takiego stwierdzenia może być nieuwzględnienie wniosku w jego pełnym zakresie, a nawet odmowa przyznania prawa pomocy (zob. J. P. Tamo, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydanie 3, Warszawa 2008, str. 613-614 i powołane tam orzecznictwo). W przedmiotowej sprawie, oświadczenia zawarte we wniosku skarżącej złożone na urzędowym formularzu PPF, były niewystarczające do oceny czy strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (strona w ogóle nie podała wysokości otrzymywanego świadczenia emerytalnego). Dlatego też niezbędne okazało się wezwanie strony skarżącej do nadesłania dokumentów i złożenia oświadczeń pozwalających na lepszą ocenę jej sytuacji majątkowej. Wezwano skarżącą m.in. do złożenia odpisów zeznań podatkowych za ostatnie dwa lata kalendarzowe (w tym małżonka oraz syna) oraz do nadesłania wyciągów z rachunków bankowych, czyli zasadniczego i miarodajnego dowodu obrazującego stan posiadania i możliwości płatniczych skarżącej. Mając, zatem na uwadze, iż wezwanie nie zostało przez skarżącą wykonane, uznać należy, że nie wykazała ona, iż ustawowa przesłanka przyznania tego prawa w odniesieniu do jej osoby wystąpiła. W tym stanie rzeczy nastąpił brak możliwości porównania wysokości obciążeń finansowych, z jakimi wnioskodawca powinien się liczyć w postępowaniu sądowym z jego rzeczywistymi możliwościami płatniczymi. W konsekwencji, brak ten wykluczył dokonanie oceny czy zaistniały przesłanki uprawniające do udzielenia skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z dnia 25 kwietnia 2008r., sygn. akt: II OZ 322/08 i z dnia 24 czerwca 2008r. sygn. akt I GZ 147/08 warunkiem przyznania prawa pomocy jest wykazanie przez wnioskodawcę, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania mu takiego prawa, co niewątpliwie oznacza, iż ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Uchylając się od przedstawienia wszystkich dokumentów, o które wzywał referendarz sądowy wskazujących na swoją trudną sytuację skarżąca powinna liczyć się z tym, że referendarz sądowy nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania Jej oświadczeń twierdzeń za uprawdopodobnione, a tym samym za uzasadniające przyznanie prawa pomocy podobne stanowisko wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 5 czerwca 2008 r. sygn. akt. I FZ 236/08. Końcowo odnosząc się argumentacji pełnomocnika skarżącej dotyczącej braku możliwości przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych wskazać należy, że wbrew jego stanowisku banki przesyłają wyciągi z rachunków bankowych, a nawet gdyby przyjąć, że w sytuacji wnioskodawczyni tak nie jest, to należało się udać się do placówki bankowej celem otrzymania takiego dokumentu. Z tych powodów na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 245 § 2 i art. 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.