I SA/Bd 73/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi Z. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] 2012 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2012r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy W dniu [...] 2013 r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, sporządzonym na urzędowym formularzu PPF wynikało, że skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz mężem oraz pełnoletnim synem. Jako majątek strona wskazała dom o pow. [...], mieszkanie o pow. [...] oraz samochód [...]. Oświadczyła, że nie posiada żadnych oszczędności. Jako wydatki strona wskazała: prąd [...] zł za dwa miesiące, gaz [...] zł za dwa miesiące, woda [...] zł miesięcznie, leki za miesiąc styczeń oraz wizyty u specjalistów [...] zł, podatek od nieruchomości [...] zł rocznie. Ponadto wnioskodawczyni wskazała, że wraz z mężem są osobami niepełnosprawnymi, co powoduje dodatkowe koszty. Na jej utrzymaniu jest syn, który ze względu na zły stan zdrowia nie jest w stanie sam funkcjonować. Skarżąca podkreśliła jednocześnie, że pomaga studiującej córce, która ma dwójkę dzieci w wieku [...] i [...] lata. Skarżąca osiąga dochód z tytułu świadczenia emerytalnego, którego wysokości nie wpisano. Ponadto wskazała, że mąż obecnie czeka na przyznanie renty. Jej syn otrzymuje zasiłek pielęgnacyjny i zasiłek z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w kwocie [...] zł. Zarządzeniem z dnia 05 kwietnia 2013r. referendarz sądowy wezwał pełnomocnika skarżącej do nadesłania dokumentów oraz oświadczeń obrazujących sytuacje finansową i majątkową wnioskodawczyni. W odpowiedzi pełnomocnik skarżącej (syn) oświadczył, że nie było go 10 dni w domu w związku, z czym nie jest w stanie przesłać odpisów zeznań podatkowych. Wskazał również, że banki nie wysyłają wyciągów z rachunków bankowych, więc nie może ich przedstawić. Oświadczył, że rodzice nie wynajmują mieszkania w T., które kupili za oszczędności swojego życia i nie są w stanie go wykończyć. Postanowieniem z dnia 25 kwietnia 2013r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Po rozpoznaniu wniesionego sprzeciwu prawomocnym postanowieniem z dnia 22 maja 2013r. tut. Sąd odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wobec nieuiszczenia należnego wpisu postanowieniem z dnia 08 listopada 2013r. tut. Sąd odrzucił skargę. W dniu 05 grudnia 2013 r. wpłynął do Sądu kolejny wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, sporządzonym na urzędowym formularzu PPF wynika, że skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz mężem, pełnoletnim synem, córką, zięciem oraz dwójką małoletnich wnuków. Skarżąca utrzymuje się ze świadczenia emerytalnego wypłacanego w kwocie [...] zł. jako majątek strona wskazała dom o pow. [...], mieszkanie o pow. [...] r. Pełnomocnik skarżącej (syn) oświadczył, że wnioskodawczyni nie posiada żadnych oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Jako wydatki strona wskazała: prąd [...] zł za dwa miesiące, gaz [...] zł miesięcznie, woda [...] zł za dwa miesiące, podatek od nieruchomości [...] zł rocznie. Ponadto pełnomocnik wskazał, że wnioskodawczyni jest osobą niepełnosprawną, co powoduje dodatkowe koszty. Pełnomocnik podkreślił równie, że od [...] wraz z wnioskodawczynią zamieszkuje córka z mężem którzy kończą studia oraz dwójka wnuków. Córka wraz z zięciem kupili mieszkanie, które obecnie remontują. Utrzymują się z dwóch zasiłków rodzinnych oraz dochodu z gospodarstwa rolnego zięcia. Jako dochód wskazano kwotę [...] zł netto z tytułu świadczenia emerytalnego. Zarządzeniem z dnia 16 grudnia 2013r. referendarz sądowy wezwał pełnomocnika skarżącej do nadesłania dokumentów oraz oświadczeń obrazujących sytuacje finansową i majątkową wnioskodawczyni. W odpowiedzi skarżąca oświadczyła, że w 2011r. jej dochód wyniósł [...]zł natomiast w 2012r. [...]. Nie posiada oszczędności. Wskazała, że nie ma rodziny została sama i nikt jej nie pomaga. Ponadto oświadczyła, że właścicielem powypadkowego samochodu [...] o wartości [...] zł. Przedłożono rachunek za energie elektryczną, wodę i gaz. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.) dalej zwana "p.p.s.a." - przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Instytucja prawa pomocy jest jednak wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej wart. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa wart. 246 § 1 p.p.s.a. spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności. W razie jednak, gdyby treść oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, obligatoryjnie składanego wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy (art. 252 § 1 p.p.s.a.) nie zawierała danych wystarczających do oceny, bądź też nasuwała by wątpliwości co do rzeczywistego stanu majątkowego strony i jej zdolności płatniczych, referendarz sądowy zgodnie z 'art. 255 p.p.s.a. zobligowany jest do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia tych okoliczności poprzez wezwanie strony do złożenia konkretnie określonych dokumentów i oświadczeń i dopiero w oparciu o taki materiał dowodowy wydaje rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy. Niezastosowanie się przez stronę do wezwania referendarza sądowego wystosowanego w trybie wyznaczonym przez art. 255 p.p.s.a. ma ten skutek, że referendarz sądowy nie może skorzystać ze wszystkich koniecznych do rozstrzygnięcia wniosku oświadczeń bądź dokumentów źródłowych. Ich brak powoduje, że materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niekompletny, a zatem niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenie strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości. Konsekwencją procesową takiego stwierdzenia może być nieuwzględnienie wniosku w jego pełnym zakresie, a nawet odmowa przyznania prawa pomocy (zob. J. P. Tamo, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydanie 3, Warszawa 2008, str. 613-614 i powołane tam orzecznictwo). W tym miejscu wskazać należy, że skarżąca w rozpoznawanej sprawie występowała już z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 25 kwietnia 2013r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy, a następnie również tut. Sąd w wyniku wniesionego sprzeciwu prawomocnym postanowieniem 22 maja 2013r. odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. Prawomocność orzeczenia w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy nie wyklucza oczywiście możliwości ponownego ubiegania się przez stronę skarżącą o przyznanie prawa pomocy. podkreślić jednak należy, że zgodnie z art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe. Wspomniana moc wiążąca w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą one przyjmować, iż dana kwestia kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Zakamycze 2006, s. 365). Referendarz sądowy, rozpoznając kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, nie może zatem odstąpić od oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy zawartej we wskazanym wcześniej prawomocnym postanowieniu. Możliwość zmiany bądź uchylenia wspomnianego orzeczenia daje natomiast art. 165 p.p.s.a., jednakże pod warunkiem wykazania, że nastąpiły zmiany okoliczności sprawy. W przypadku wniosku o przyznanie prawa pomocy będą to w szczególności okoliczności wskazujące na pogorszenie sytuacji finansowej wnioskodawcy. Tymczasem w złożonym ponownie wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżąca nie wskazała na pogorszenie swojej sytuacji materialnej ani nie wykazała nowych okoliczności faktycznych, które uzasadniałyby zmianę stanowiska co do oceny ich zdolności płatniczych. Aktualny wniosek o przyznanie prawa pomocy zawiera praktycznie tożsame informacje, jakie zawierał pierwotny wniosek skarżącej. Zmiana dotyczyła faktu, że od czerwca 2013r. wraz z wnioskodawczynią zamieszkuje córka z mężem którzy kończą studia oraz dwójka wnuków. Córka wraz z zięciem kupili mieszkanie, które obecnie remontują. Utrzymują się z dwóch zasiłków rodzinnych oraz dochodu z gospodarstwa rolnego zięcia. Jako dochód wskazano kwotę 980 zł netto z tytułu świadczenia emerytalnego. Zaakcentować również należy, że strona ponownie uchyla się od przedłożenia dokumentów, o które była wzywana. Strona została wezwana do złożenia dodatkowych oświadczeń oraz przedłożenia m.in. kopii zeznań podatkowych członków rodziny z ostatnie 2 lata oraz wyciągów z posiadanych rachunków bankowych z ostatnich trzech miesięcy. Mając, zatem na uwadze, iż wezwanie nie zostało przez skarżącą wykonane, uznać należy, że nie wykazała ona, iż ustawowa przesłanka przyznania tego prawa w odniesieniu do jej osoby wystąpiła. W tym stanie rzeczy nastąpił brak możliwości porównania wysokości obciążeń finansowych, z jakimi wnioskodawca powinien się liczyć w postępowaniu sądowym z jego rzeczywistymi możliwościami płatniczymi. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z dnia 25 kwietnia 2008r., sygn. akt: II OZ 322/08 i z dnia 24 czerwca 2008r. sygn. akt I GZ 147/08 warunkiem przyznania prawa pomocy jest wykazanie przez wnioskodawcę, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania mu takiego prawa, co niewątpliwie oznacza, iż ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Uchylając się od przedstawienia wszystkich dokumentów, o które wzywał referendarz sądowy wskazujących na swoją trudną sytuację skarżąca powinna liczyć się z tym, że referendarz sądowy nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania Jej oświadczeń twierdzeń za uprawdopodobnione, a tym samym za uzasadniające przyznanie prawa pomocy podobne stanowisko wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 5 czerwca 2008 r. sygn. akt. I FZ 236/08. Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.