I SA/Bd 741/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G. P. i S. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi G. P. i S. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku rolnego za 2012 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy W złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący wnieśli o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Uzasadniając wniosek podnieśli, że wyrokiem z dnia 14 listopada 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił ich skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku rolnego za 2012 r. Ponieważ skarżący nie zgadzają się z wydanym orzeczeniem, wnieśli o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w celu sporządzenia skargi kasacyjnej. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący oświadczyli, że posiadają nieruchomość rolną o powierzchni 2,46 ha w miejscowości D. Odpowiadając na wezwanie do uzupełnienia wniosku złożonego na formularzu PPF wskazali, że osiągają dochód miesięczny w wysokości [...] zł netto z emerytury S. P. oraz w wysokości [...] zł netto z emerytury G. P., a ponadto [...] zł z tytułu umowy najmu. Jednocześnie wskazali na miesięczne wydatki, obejmujące opłatę za mieszkanie ([...] zł), energię ([...]zł), wodę ([...] zł), kablówkę ([...] zł), czynsz ([...] zł), a także ratę kredytu hipotecznego w wysokości [...] zł. Postanowieniem z dnia 25 lutego 2013 r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy odmówił skarżącym przyznania prawa pomocy. Nie zgadzając się z wydanym rozstrzygnięciem skarżący złożyli sprzeciw, do którego załączyli zeznania podatkowe za 2010 i 2011 r. W uzasadnieniu podnieśli, że nie są w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, gdyż dysponują skromnym dochodem i nie posiadają oszczędności. Podali, że ich środki finansowe pochłaniane są przez kredyt hipoteczny, opłaty oraz bieżące wydatki (żywność, odzież, obuwie, środki czystości). Oświadczyli, że nie posiadają innych dochodów oraz nie korzystają z innych świadczeń. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek strony skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Pismem z dnia 25 marca 2013 r. strona skarżąca wniosła sprzeciw od postanowienia Referendarza sądowego Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 25 lutego 2013 r. W świetle art. 199 p.p.s.a. zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Intencją wprowadzenia przepisów dotyczących prawa pomocy było stworzenie możliwości dochodzenia swoich praw przed sądem osobom, które znajdując się w trudnej sytuacji finansowej nie mogą uiścić kosztów sądowych. Instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Na podstawie art. 245 § 1 i 2 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Należy zauważyć, że wykładnia określenia "gdy wykaże" użytego w art. 246 § 1 omawianej ustawy oznacza, iż to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do przyznania prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 9 lipca 2009 r., I OZ 713/09). W złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podali, że osiągają miesięczny dochód z emerytur w wysokości [...] zł netto oraz z tytułu najmu w kwocie [...] zł. Łącznie dochód skarżących z tych źródeł wynosi zatem [...] zł miesięcznie. Należy zatem uznać, że wskazana przez skarżących we wniosku o przyznanie prawa pomocy kwota dochodu pochodzącego z emerytur zbliżona jest do wyliczonej kwoty wynikającej z formularzy PIT-36. Z dokumentów tych bowiem wynika, że łącznie skarżący w 2010 r. osiągnęli dochód netto w kwocie [...] zł, co w przeliczeniu na miesiąc stanowi kwotę ok. [...] zł, a w 2011 r. ich łączny dochód netto wynosił [...] zł (czyli [...] zł na miesiąc). Zgodnie z oświadczeniem skarżących, podstawowe wydatki związane z utrzymaniem (czynsz, energia elektryczna, woda, telewizja) kształtują się na poziomie około [...] zł miesięcznie. Ponadto domowy budżet obciążony jest spłatą kredytu hipotecznego w wysokości [...] zł miesięcznie. Na potwierdzenie ponoszenia powyższych wydatków skarżący przedłożyli stosowne dokumenty. Podkreślenia wymaga, że żadnych innych wydatków związanych z utrzymaniem skarżący nie wykazali. Na utrzymaniu skarżących nie pozostaje żadna osoba. Analizując przedstawioną przez skarżących sytuację finansową i materialną Sąd stwierdza, że nie uzasadnia ona przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Skarżący osiągają łącznie miesięczny dochód netto w wysokości [...] zł, natomiast łączne wydatki stanowią kwotę [...] zł ([...] zł + [...] zł). Z zestawienia powyższych kwot wynika, że po opłaceniu ww. kosztów, skarżącym pozostaje w budżecie domowym na utrzymanie kwota [...] zł miesięcznie. W ocenie Sądu, kwota ta nie stanowi sumy, z której skarżący nie mogliby wygospodarować środków finansowych na opłacenie kosztów postępowania w celu dochodzenia swoich praw. Przypomnieć należy, że instytucja prawa pomocy może być stosowana tylko w przypadku osób, które zabezpieczają jedynie swoje niezbędne potrzeby egzystencjalne, co wykażą w sposób nie budzący wątpliwości. Przyznanie stronie przez bank kredytu świadczy niewątpliwie o dobrej sytuacji materialnej kredytobiorcy. Skoro wnioskujący go zaciągnęli, to musiało się to mieścić w ich możliwościach finansowych, tzn., że oceniali swoją sytuację majątkową jako na tyle dobrą, że będą w stanie spłacić kredyt, jednocześnie ponosząc wydatki związane z utrzymaniem swojego gospodarstwa domowego. Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie wysokość miesięcznej raty kredytu hipotecznego uzasadnia stwierdzenie, że skarżący zaciągając kredyt dokonali analizy przychodów i wydatków, z której wywiedli, iż kwota [...] zł nie będzie na tyle obciążać budżetu domowego, aby uniemożliwiać zaspokajanie potrzeb rodziny. W judykaturze przyjmuje się, że zaciągnięte przez stronę kredyty świadczą o jej możliwościach płatniczych, przez co wyłączają możliwość przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 28 czerwca 2005 r. sygn. akt II GZ 56/05). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się też, że zobowiązania cywilnoprawne strony nie mogą być powodem pokrycia z budżetu Skarbu Państwa kosztów zainicjowanego przez nią postępowania, gdyż w przeciwnym razie dochodziłoby do sytuacji, w której ciężar zaspokajania potrzeb utrzymania danej osoby zostałby przerzucony na współobywateli. Zobowiązania cywilnoprawne nie powinny mieć zatem pierwszeństwa wobec zobowiązań względem Skarbu Państwa (por. postanowienie NSA z dnia z dnia 8 czerwca 2010 r. sygn. akt II OZ 499/10). Zauważyć należy, że przy dochodzie netto w wysokości [...] zł opłacenie kosztów sądowych od skargi kasacyjnej oraz usług adwokata albo radcy prawnego albo doradcy podatkowego nie powinno sprawiać skarżącym większych problemów. Wskazać należy, że wpis od skargi kasacyjnej w przedmiotowej sprawie wynosi 100 zł (wartość przedmiotu sporu wynosi 146 zł). Ponadto przy obecnym szerokim rynku usług prawnych zapłacenie wynagrodzenia z tego tytułu mieści się również w granicach możliwości finansowych skarżących (przy wartości przedmiotu sporu wynagrodzenie adwokata według stawek urzędowych wynosi 120 zł). Podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy skierowana jest do osób, które pozostają w niedostatku, często są to osoby bezrobotne, bezdomne, osiągające bardzo niskie dochody poniżej minimum socjalnego, korzystające z pomocy społecznej, mające na utrzymaniu niepełnoletnie dzieci. Ustawodawca mając na uwadze zapewnienie prawa do sądu osobom najuboższym w społeczeństwie, do nich skierował pomoc. Zatem nie każdy ma prawo z niej skorzystać, jeżeli nawet w subiektywnym odczuciu uważa, że spełnia warunki do uzyskania tej pomocy. Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdza, że skarżący nie wykazali, iż znajdują się w kręgu osób, które nie są w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W konsekwencji, Sąd na postawie art. 260, art. 245 § 1 i 2 oraz art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.