I SA/Bd 749/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirella Łent (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Sędzia WSA Urszula Wiśniewska Protokolant: Starszy asystent sędziego Waldemar Dąbrowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 01 grudnia 2016r. sprawy ze skargi M. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy uwzględnienia zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej oddala skargę Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w B. prowadzi do majątku skarżącego postępowanie egzekucyjne na podstawie wystawionych przez Burmistrza K. tytułów wykonawczych z dnia 25 i [...] czerwca 2015r. o nr [...] i [...] obejmujących należności z tytułu podatku od nieruchomości za lata 2008-2012. W celu wyegzekwowania przedmiotowych zaległości zawiadomieniem z dnia [...] stycznia 2016r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego w ZUS Oddział w B.. Wraz z zawiadomieniem o zajęciu w dniu [...] stycznia 2016r. doręczono zobowiązanemu odpisy tytułów wykonawczych. W reakcji na powyższe pismem z dnia [...] lutego 2016r. zobowiązany złożył skargę domagając się rzetelnego zbadania zasadności dochodzenia przedmiotowych zaległości oraz żądając umorzenia zapłaty podatku od nieruchomości. Wobec treści złożonego podania, Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w B. zakwalifikował je jako zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej i przekazał Burmistrzowi K. celem uzyskania stanowiska wierzyciela w tej sprawie. Postanowieniem z dnia [...] marca 2016r. Burmistrz K. uznał zgłoszone zarzuty za niezasadne. Wskazał, że w zakresie należności wymienionych w tytułach wykonawczych Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy prawomocnymi wyrokami z dnia [...] lutego 2014r. sygn. akt I SA/Bd 1057-1061/13 oddalił wniesione skargi. W wyniku rozpoznania wniesionego zażalenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. postanowieniem z dnia [...] czerwca 2016r. utrzymało w mocy postanowienie Burmistrza K.. Mając powyższe na uwadze Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w B. postanowieniem z dnia [...] czerwca 2016r. odmówił uwzględnienia zarzutu z uwagi na jego niedopuszczalność. W złożonym zażaleniu zobowiązany podnosząc argumenty dotyczące nieistnienia egzekwowanego obowiązku ponownie zażądał rzetelnego wyjaśnienia wszelkich okoliczności związanych z naliczeniem rzekomego podatku od nieruchomości. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2016r. Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Organ podkreślił, że zaskarżone postanowienie wydane zostało na podstawie art. 34 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2016r. poz. 599 ze zm.) – dalej: "u.p.e.a." oraz art. 33 § 1 tej ustawy, który enumeratywnie wymienia przesłanki mogące stanowić podstawę wniesienia zarzutu w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, w tym m.in. zarzut nieistnienia obowiązku (pkt 1), który skarżący złożył w niniejszej sprawie. Przy czym w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 u.p.e.a. stanowisko wierzyciela jest dla organu wiążące. Wobec tego, w kontekście podnoszonych w zażaleniu argumentów, organ odwoławczy wyjaśnił, że organ egzekucyjny, może zająć niezależne od wierzyciela stanowisko wyłącznie w przypadku zarzutów, co do których wypowiedź wierzyciela nie jest dla niego wiążąca. Dyrektor Izby Skarbowej zauważył, że ustawodawca zagwarantował ochronę praw zobowiązanego poprzez przyznanie możliwości zaskarżenia postanowienia zawierającego stanowisko wierzyciela do jego organu odwoławczego. Z tego uprawnienia zobowiązany w niniejszej sprawie skorzystał, na skutek czego postanowienie w tym przedmiocie stało się ostateczne, a zgłoszone zarzuty uznane za niezasadne. Powyższe, zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej, sprawia, że podniesione kwestie związane z istnieniem egzekwowanego obowiązku nie mogą stanowić przedmiotu ponownego rozpoznania przez organ egzekucyjny, który nie posiada kompetencji w tym zakresie. Poza tym, w sprawie zastosowanie znajduje regulacja zawarta w art. 34 § 1a u.p.e.a., zgodnie z którą, jeżeli zarzut zobowiązanego jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym albo zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia, wierzyciel wydaje postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu. Zarówno Burmistrz K., jak i Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. w wydanych postanowieniach w przedmiocie stanowiska wierzyciela co do zgłoszonych zarzutów, podkreślili, iż decyzje nakładające na skarżącego obowiązek zapłaty dochodzonych należności stanowiły przedmiot kontroli przed organem odwoławczym, a także przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w B., który prawomocnymi wyrokami z dnia 5 lutego 2014 r. sygn. akt I SA/Bd 1057-1061/13 oddalił skargi w tym zakresie. W związku z tym, w ocenie Dyrektora Izby Skarbowej, zasadnie organ egzekucyjny odmówił uwzględnienia zarzutu nieistnienia obowiązku, o którym mowa w art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Zarzut nieistnienia dochodzonych należności był bowiem przedmiotem odrębnej oceny zarówno przed organem odwoławczym organu podatkowego, jak również sądem administracyjnym. Jego ponowne rozpoznanie w trybie zarzutów byłoby zatem niedopuszczalne. W złożonej do tut. Sądu skardze skarżący sformułował zarzuty przeciwko decyzjom organu podatkowej wymierzającym podatek od nieruchomości, podważając zasadność jego naliczenia. Wskazał, że nie jest zobowiązany do uiszczania tego podatku, co niejednokrotnie podnosił przed organami. Wobec przytoczonych argumentów skarżący wniósł o umorzenie naliczonego podatku od "rzekomej" nieruchomości w całości i obciążenie wadami wydanych decyzji organu pierwszej instancji. Nie podniósł przy tym żadnych zastrzeżeń do zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej, czy organu egzekucyjnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016r., poz. 718, t.j.), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi postanowień ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Postanowienie podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa będące podstawą wznowienia postępowania lub inne naruszenie prawa mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r. poz. 718 dalej jako "p.p.s.a.") lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Badając przedmiotową sprawę w jej granicach, Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, o jakich mowa powyżej. Jednocześnie, ze względu na zarzuty skargi, Sąd podkreśla, że w swym orzekaniu jest ograniczony granicami sprawy, co oznacza, że obecnie kontrola sądowoadministracyjna nie może wykraczać poza ocenę zarzutów co do postępowania egzekucyjnego dokonaną przez organ egzekucyjny (art. 134 p.p.s.a.). W szczególności obecnie poza granicami sprawy są oczekiwania skarżącego, by zbadać zgodność wypisu z ewidencji gruntów z rzeczywistością, decyzje dotyczące podatku od nieruchomości, czy wyroki jakie zapadły w tym przedmiocie. Sąd nie jest również władny do badania poprawności stanowiska wierzyciela, tj. postanowienia Burmistrza K. z [...] marca 2016r. (k. 7 akt adm.) oraz postanowienia wydanego w tej sprawie przez organ drugiej instancji, tj. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. z dnia [...] czerwca 2016 r. Jednocześnie kontrola sądowadministracyjna ogranicza się jedynie do zbadania zgodności postanowienia organu egzekucyjnego a nie wierzyciela, z prawem. WSA nie ma kompetencji by umorzyć tak zaległości podatkowe jak i postępowanie egzekucyjne. Przechodząc do meritum, na początek WSA uznał, że stan faktyczny przyjęty w zaskarżonym postanowieniu, tj. postanowieniu organu egzekucyjnego – Dyrektora Izby Skarbowej, jest prawidłowy i nie budził wątpliwości Sądu. Poza sporem pozostaje, że tut. Sąd oddalił skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] czerwca 2016 r. w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, gdzie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy postanowienie Burmistrza K. z dnia [...] marca 2016 r., w którym organ ten wyraził stanowisko wierzyciela w przedmiocie zarzutu zgłoszonego w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej przez M. S., uznając go za nieuzasadniony (wyrok z [...] października 2016r., I SA/Bd 542/16). Wówczas w uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że strona wniosła zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] czerwca 2015 roku nr [...] oraz z dnia [...] czerwca 2015 roku nr [...], kwestionując zasadności egzekucji poprzez nieistnienie obowiązku, o którym mowa w art. 33 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U z 2012 r. Nr [...], poz. 1015 ze zm.),dalej zwaną "u.p.e.a.". Wierzyciel, postanowieniem z dnia [...] marca 2016r. (stanowisko wierzyciela) uznał zarzut nieistnienia obowiązku za nieuzasadniony. W uzasadnieniu organ ten stwierdził, że kwestia podnoszona w zarzucie została już rozstrzygnięta przed tut. Sądem, który wyrokami z 5 lutego 2014r. w sprawach I SA/Bd 1057 – 1061/13 uznał skargi skarżącego dotyczące wymiaru podatku za wskazane lata za nieuzasadnione. Dla porządku należy wyraźnie odróżnić sprawy: stanowiska wierzyciela od postanowienia organu egzekucyjnego, stanowiącego przedmiot obecnej kontroli sądowo administracyjnej. Obecnie należy stwierdzić, że postępowanie wyjaśniające miało na celu ustalenie stanu faktycznego w kontekście art. 34 § 1 zd. 1 u.p.e.a., zgodnie z którym zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. To, że stanowisko wierzyciela dla organu egzekucyjnego jest wiążące, ma istotne znaczenie w sprawie. Skarżący złożył do organu egzekucyjnego pismo z [...] lutego 2016r. (k. 4 akt adm.) domagając się zbadania zasadności dochodzenia przedmiotowych zaległości oraz żądając umorzenia zapłaty podatku od nieruchomości. W piśmie tym, zażądano również umorzenia egzekucji. Co warto podkreślić, skarżący nie zarzucił przedawnienia należności. W odpowiedzi, organ egzekucyjny wystosował do wierzyciela (Burmistrza) pismo z [...] lutego 2016r. (k. 6 akt adm.). Zatem organ egzekucyjny uznał treść pisma skarżącego jako zawierającą zrzuty do postępowania egzekucyjnego i określił je jako oparte o nieistnienie obowiązku podatkowego (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.). Jednocześnie wskazał, że należy przeanalizować problem przedawnienia zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości za 2008-2010, ponieważ, jeśli nie zaistniały przesłanki określone w art. 70 Ordynacji podatkowej, należności te należy uznać za przedawnione. Z kolei wierzyciel, jak wcześniej wskazano, [...] marca 2016r., uznał zarzuty za nieuzasadnione (k. 7 akt adm). Postanowienie ograniczył do odniesienia się do uzasadnienia pisma z skarżącego z [...] lutego 2016r., tj. zarzutów rozpatrzonych wcześniej w tym przez tut. Sąd w wyrokach I SA/Bd 1057 – 1061/13 dotyczących zobowiązania w podatku od nieruchomości (decyzji podatkowych). Wierzyciel nie odniósł się w żaden sposób do przedawnienia zobowiązań. W ocenie Sądu, mimo braku konkretnego wskazania podstawy prawnej wystąpienia w piśmie z [...] lutego 2016r., organ prawidłowo uznał stanowisko skarżącego za zarzuty, o jakich mowa w art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. WSA wyjaśnia, że zarzut jest swoistym środkiem zaskarżenia, który służył na etapie i w terminach złożenia pisma z [...] lutego 2016r. i w związku z tym nadanie mu biegu było zgodne z prawem w tym zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8 Kodeksu Postępowania Administracyjnego). Jednocześnie jednak należy wskazać, że ponowne badanie prawidłowości wydania decyzji podatkowej nie może być przedmiotem postępowania egzekucyjnego, a postępowanie egzekucyjne to czynności organów egzekucyjnych, oraz innych podmiotów, mające na celu wykonanie obowiązków wynikających z aktów poddanych egzekucji administracyjnej i zarzuty mogą być zatem środkiem ochrony prawnej obejmujące postępowanie egzekucyjne a nie postępowanie podatkowe (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 marca 2015r., II FSK 869/14). W art. 34 § 1a u.p.e.a. wręcz zapisano, że jeżeli zarzut zobowiązanego jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym albo zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia, wierzyciel wydaje postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu. Jak wcześniej wskazano, na obecnym etapie sprawy, jej granicami rozstrzygania przez Sąd jest postanowienie organu egzekucyjnego, a nie stanowisko wierzyciela. Organ egzekucyjny jest odpowiedzialny za wyegzekwowanie należności oraz za prowadzenie postępowania egzekucyjnego, co nie dotyczy, zasadniczo, merytorycznej strony zobowiązań, czego oczekuje skarżący. Organ egzekucyjny na tym etapie nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia podstaw do uwzględnienia zarzutów i badania w tym trybie stanowiska wierzyciela (por. Z. Leoński/R. Hauser, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, C.H. Beck 2012, s. 232). Uzyskawszy odpowiedź jest nią związany i dlatego prawidłowym jest zaskarżone postanowienie. Niemniej nie sposób nie zauważyć, że w sprawie dotyczącej zobowiązań podatkowych za 2008-2010r., kiedy to tytuły wykonawcze doręczono w 2016r. mogło dojść do przedawnienia gdyż zasadą jest, że zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku (art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej). Stosownie do art. 59 § 1 pkt 9 Ordynacji podatkowej, zobowiązanie podatkowe wygasa w całości lub w części wskutek przedawnienia, co może mieć przełożenie na art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., a więc obowiązek organu egzekucyjnego umorzenia postępowania egzekucyjnego, o co również wnioskował skarżący. Skutkiem przedawnienia jest zanik więzi prawnej pomiędzy wierzycielem i dłużnikiem, wprawdzie w sposób nieefektywny, niemniej po upływie pewnych terminów nie można egzekwować należności, gdyż zwyczajnie jej nie ma. Chociaż organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania dopuszczalności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, nie jest on jednak zwolniony od badania dopuszczalności prowadzenia egzekucji w ogóle (op. cit. s. 286). Z takim przypadkiem można mieć do czynienia w przedmiotowej sprawie, na co słusznie wskazał Naczelnik Urzędu w piśmie skierowanym do Burmistrza z [...] lutego 2016r. (k. 6 akt adm.). Prawidłowo też wskazał, że tylko pewne konkretne wydarzenia mogłyby ten termin przedłużyć. Brak tych wydarzeń, przy doręczeniu tytułu i zastosowaniu środka w 2016r. powoduje, że zobowiązanie skarżącego nie istnieje i stosownie do art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., należałoby je umorzyć. Jest to jednak kolejny etap postępowania, odrębny od badanego obecnie tj. oceny zarzutów, o jakich mowa w art. 33 u.p.e.a., więc nie ma wpływu na kontrolę postanowienia w sprawie zarzutów co do postępowania egzekucyjnego i nie mogło stanowić podstawy faktycznej jego uchylenia. Mając na względzie powyższe oraz art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. L. Kleczkowski M. Łent U. Wiśniewska