I SA/Bd 754/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu w dniu 08 listopada 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. I. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi R. I. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 r. postanowił: odmówić przyznania prawa pomocy Wraz ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...]2013r. skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego. W urzędowym formularzu PPF skarżąca podała, że od [...] odbywa staż w Powiatowej Placówce Opiekuńczo-Wychowawczej i z tego tytułu otrzymuje stypendium w kwocie [...] zł. Opisując swój stan rodzinny i majątkowy oświadczyła, że nie posiada innych osób na swoim utrzymaniu, nie dysponuje żadnym majątkiem, a z mężem pozostaje w rozdzielności majątkowej. Zarządzeniem z dnia 08 października 2013r. zobowiązano skarżącą do przedłożenia w terminie 10 dni od dnia doręczenia wezwania dokumentów obrazujących jej sytuację majątkową i finansową. W odpowiedzi skarżąca oświadczyła, że połowę stypendium otrzymywanego z tytułu odbywanego staży przeznacza na utrzymanie mieszkania, natomiast pozostałą cześć na zakup żywności i lekarstw. Jednocześnie oświadczyła, że nie posiada informacji o sytuacji finansowej męża. W załączeniu strona przedłożyła: zaświadczenie o wysokości czynszu, kartę informacyjną z pobytu w szpitalu, decyzję o przyznaniu stypendium, orzeczenie o stopniu niepełnosprawności oraz umowę rozdzielności majątkowej zawartej w formie aktu notarialnego. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Na podstawie przepisu art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012r. poz. 1270 ze zm.) – zwana dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1). W powyższym przepisie mowa jest wyłącznie o wykazaniu takiej wyjątkowej sytuacji, potwierdzonej stosownymi dokumentami, w której wnioskodawca ze względu na okoliczności życiowe jest pozbawiony całkowicie środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Sytuacja bytowa jest zachwiana w taki sposób, iż nie jest w stanie zapewnić sobie samodzielnie lub z pomocą innych osób, lub instytucji, w żaden sposób minimum warunków socjalnych. Ciężar dowodu powyższych okoliczności spoczywa jednak na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Świadczy o tym użycie w przepisie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zwrotu: "gdy wykaże". Należy przy tym podkreślić, że cytowany przepis stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty, powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa jest w powołanym wyżej przepisie. Skarżąca w swoim wniosku podała, że nie posiada innych osób na swoim utrzymaniu, nie dysponuje żadnym majątkiem, a z mężem pozostaje w rozdzielności majątkowej. Ze względu na to, że wskazane przez stronę w oświadczeniu okoliczności nie były wystarczające do oceny rzeczywistej sytuacji wnioskodawcy i budziły wątpliwości, referendarz sądowy stosownie do treści art. 255 p.p.s.a. wezwał skarżącą do złożenia odpowiednich dokumentów obrazujących sytuację majątkową skarżącej oraz domowników. Z treści powyższego przepisu wynika, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa jest w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Skarżąca nie dopełniła jednak w sposób należyty, ciążącego na niej obowiązku rzetelnego i wyczerpującego zaprezentowania swojej sytuacji finansowej. Odpowiedziała na wezwanie referendarza sądowego, ale nie dostarczyła wszystkich dokumentów, o które była wzywana na podstawie art. 255 p.p.s.a. W konsekwencji, nie jest możliwe dokonanie oceny sytuacji materialnej skarżącej i ustalenie, czy skarżąca spełnia ustawowe przesłanki do uzyskania prawa pomocy. Skarżącą wezwano do nadesłania wyciągów z rachunków bankowych męża oraz zeznania podatkowego męża za 2012r. Odnosząc się do podnoszonej przez stronę okoliczności pozostawania z mężem w ustroju rozdzielności majątkowej, wyjaśnić należy, że zgodnie art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tj. Dz. U. z 2012r. poz. 788) oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swoich sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli; zadośćuczynienie temu obowiązkowi może polegać także, w całości lub w części, na osobistych staraniach o wychowanie dzieci i na pracy we wspólnym gospodarstwie domowym. Ustanowienie rozdzielności majątkowej nie wyłącza przy tym stosowania przepisów regulujących małżeńskie stosunki majątkowe, niezależnie od ustroju majątkowego obowiązującego małżonków; chodzi tu, między innymi, o stosowanie art. 27 K.r.o. (por. M. Zychowicz, w: H. Ciepła i inni, Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz, Warszawa 2009, teza 8 do art. 51, s. 320). Dlatego też również w razie ustanowienia rozdzielności majątkowej małżonkowie nadal obowiązani są do zaspokajania potrzeb rodziny. Wykazanie zatem sytuacji materialnej obojga małżonków, przynajmniej w zakresie wystarczającym do scharakteryzowania rzeczywistych możliwości płatniczych małżonka domagającego się dofinansowania z budżetu państwa, jest w postępowaniu w przedmiocie przyznania prawa pomocy absolutnie niezbędne. Skarżąca jednak nie uczynił zadość powyższym wymogom i nie przedłożyła jakichkolwiek dokumentów obrazujących możliwości płatnicze małżonka. Z nadesłanego przez skarżącą aktu notarialnego z dnia 07 lutego 2006r. wynika, że skarżąca zawarła z mężem umowę o wyłączenie wspólności ustawowej oraz dokonała podziału majątku dorobkowego bez spłat i dopłat w ten sposób, że jej mąż nabył spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego (w którym obecnie zamieszkuje również skarżąca) oraz spółdzielcze własnościowe prawo do garażu. Okoliczności ta czyni podejrzenie, że skarżąca próbowała wyzbyć się bądź ukryć składniki własnego majątku. Uchylanie od zobrazowania sytuacji płatniczej męża dla potrzeb prowadzonego postępowania wpadkowego spowodowało, że niemożliwe było przeanalizowanie pełnej sytuacji rodzinnej i majątkowej strony a w konsekwencji przyznanie oczekiwanego przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Z tych powodów na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 245 § 2 i art. 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.