I SA/Bd 756/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Sędzia WSA Ewa Kruppik-Świetlicka po rozpoznaniu w dniu 01 lutego 2016 r., na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia Referendarza sądowego z dnia 30 listopada 2015r. przyznającego W. G. prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i omawiającego przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie w sprawie ze skargi W. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do września 2009r. postanowił: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie Skarżąca wniosła na urzędowym formularzu PPF o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawczyni podała, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Jak majątek wnioskodawczyni wskazała mieszkanie o pow. 68 m² - prowadzone jest postępowanie egzekucyjne. Oświadczyła, że nie posiada innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych oraz przedmiotów wartościowych o wartości powyżej 5.000 zł. W trakcie postępowania skarżąca przedłożyła: zeznania podatkowe za lata 2013-2014 oraz decyzję o uznaniu skarżącej za osobę bezrobotną bez prawa do zasiłku. W piśmie z dnia 12 listopada 2015r. skarżąca oświadczyła, że: nie posiada rachunków bankowych; nie uzyskuje żadnych wynagrodzeń, emerytury, renty, honorariów ani innych należności; nie posiada żadnych oszczędności; korzysta z pomocy finansowej rodziny w wysokości nie przekraczającej 500 zł oraz pomocy w zakresie zakupu żywności i środków czystości; użytkuje samochód Nissan Micra który jest własnością banku. Miesięczne koszty związane z utrzymaniem mieszkania strona określiła na kwotę 600-650 zł; energia elektryczna ok. 150 zł; gaz 30 zł; koszty leczenia 100-150 zł. Postanowieniem z dnia 30 listopada 2015r. Referendarz sądowy przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi i odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W sprzeciwie z dnia 29 grudnia 2016r. skarżąca podała, że dotychczasowe postępowania organu podatkowego doprowadziły, pośrednio, do tragicznej sytuacji finansowej, oraz bezpośrednio do poważnych komplikacji zdrowotnych. Wskazała na swój brak wiedzy prawniczej, bez której jest w gorszej sytuacji w sporze z organami podatkowymi. Dodała, że z doświadczenia wie, że pouczenia i wskazówki przewodniczącego składu orzekającego mieszczą się jedynie w zakresie formalnym. W ocenie strony bez pomocy profesjonalnego pełnomocnika nie uda jej się obronić swoich racji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 p.p.s.a., m.in. od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. W takiej sytuacji, tj. rozpatrując sprzeciw od takiego postanowienia sąd - jak stanowi art. 260 § 1 p.p.s.a. - wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Zgodnie z § 2 tego przepisu wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność, a sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 p.p.s.a.). Wobec powyższego art. 260 § 2 p.p.s.a. stanowi wyjątek od zasady określonej w art. 167a § 2-3 p.p.s.a., że sąd rozpoznający sprzeciw działa jako sąd pierwszej instancji. Generalną zasadą postępowania przed sądami administracyjnymi jest konieczność ponoszenia przez strony kosztów postępowania związanych z udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.).Wyjątek od powyższej zasady wprowadza instytucja prawa pomocy. Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wskazać należy, że skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie pełnomocnika. W odpowiedzi na wniosek Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 30 listopada 2015r. przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi. W konsekwencji mając na uwadze treść złożonego sprzeciwu pod ocenę Sądu przedstawiona została kwestia odmowy udzielenia stronie prawa pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. W tak zakreślonym przedmiocie niniejszego postępowania Sąd uznał rozstrzygnięcie podjęte przez Referendarza sądowego w postanowieniu z dnia 30 listopada 2015r. za prawidłowe. Wskazać należy, że na odmowę przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika miały wpływ przede wszystkim zakres kontroli Sądu Administracyjnego (art. 133, art. 134 p.p.s.a.) uniezależniony w znacznym stopniu od aktywności pełnomocnika oraz obowiązki informacyjne Sądu względem osoby działającej bez pełnomocnika, co gwarantuje pełnię realizacji prawa do Sądu. Wskazać należy, że Sąd orzeka, na podstawie akt sprawy, nie jest związany zarzutami i powołaną podstawą prawną oraz nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego (art. 134 § 1 i § 2 u.p.p.s.a.). Nadto, podkreślenia wymaga, że stronie działającej bez adwokata lub radcy prawnego, obecnej przy ogłoszeniu wyroku, przewodniczący udzieli wskazówek, co do sposobu i terminów wniesienia środka odwoławczego (art. 140 p.p.s.a). W orzecznictwie wskazuje się, że oceniając zasadność wniosku o przyznanie pełnomocnika Sąd powinien uwzględnić procesową konieczność jego powołania, tj. powinien brać pod uwagę takie elementy jak: aktualne stadium postępowania, dotychczasowy sposób postępowania strony przed sądem, konieczność posiadania szczególnych uprawnień przy wykonywaniu czynności procesowych - przymus adwokacko-radcowski (zob. postanowienie z 24 czerwca 2008 r. sygn. I FZ 240/08). Reasumując należy stwierdzić, że Referendarz w sposób pełny i wnikliwy dokonał analizy sytuacji skarżącej. Mając na uwadze to, że konieczność pomocy profesjonalnego pełnomocnika należy miarkować sposobem działania Sądu Administracyjnego, jak też brakiem przymusu adwokackiego i brakiem konieczności posiadania szczególnych uprawnień przy wykonywaniu czynności procesowych, a skarżąca nie wskazała w uzasadnieniu wniosku okoliczności, które uzasadniałyby udział w sprawie pełnomocnika ustanowionego z urzędu zasadnie w ocenie Sądu Referendarz rozpoznał odmownie wniosek w tym zakresie. W ocenie Sądu powyższej oceny skarżąca skutecznie nie podważyła w sprzeciwie. To, że strona nie zgadza się z oceną stanu faktycznego i prawnego dokonaną przez Referendarza nie zmienia prawidłowości wydanego postanowienia i nie jest przesłanką stwierdzenia jego wadliwości. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.