I SA/Bd 763/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Urszula Wiśniewska Sędziowie: sędzia WSA Ewa Kruppik-Świetlicka (spr) sędzia WSA Leszek Kleczkowski Protokolant starszy sekretarz sądowy Joanna Synakiewicz po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 27 października 2010r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku od spadków i darowizn 1. oddala skargę, 2. zasądza od Skarbu Państwa (Kasa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszcz) na rzecz adwokata M. J. kwotę 293,00 zł (dwieście dziewięćdziesiąt trzy) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Wnioskiem z dnia [...] M. S. wystąpiła o umorzenie zaległości podatkowej, wynikającej z decyzji Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] ustalającej stronie podatek od spadków i darowizn w kwocie [...] zł. argumentując wniosek trudną sytuacją finansową i rodzinną. Wskazała, że samotnie wychowuje chorą córkę a z tytułu zatrudnienia otrzymuje najniższe wynagrodzenie. Zajmując stanowisko w sprawie, Prezydent Miasta B. postanowieniem z dnia [...] nie wyraził zgody na umorzenie przedmiotowej zaległości podatkowej. W konsekwencji, Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w B. decyzją z dnia [...] nr [...] odmówił skarżącej umorzenia zaległości podatkowej w podatku od spadków i darowizn. W odwołaniu strona wniosła o ponowne przeanalizowanie sprawy i umorzenie przedmiotowej zaległości podatkowej. W uzasadnieniu ponownie wskazała, na trudną sytuację finansową i życiową. Nadmieniła, że odziedziczone mieszkanie po dokonaniu wszelkich formalności czuje się zobowiązana przekazać swojej starszej córce, która jest spokrewniona ze zmarłą L. N. Dyrektor Izby Skarbowej nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonego rozstrzygnięcia i decyzją z dnia [...] utrzymał go w mocy. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa ( Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm. ) – dalej Op. , w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy na wniosek podatnika może umorzyć w całości lub w części zaległość podatkową, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Podkreślił, że decyzje wydawane na podstawie tego przepisu mają charakter uznaniowy. Podał, że organ ustalając przesłanki udzielania ulg w spłacie zobowiązań podatkowych bada ich wystąpienie w oparciu o klauzule ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Organ wskazał, że w trakcie postępowania podatkowego ustalono, iż skarżąca nabyła prawo do spadku po zmarłej L. N. Przedmiotem spadku jest spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu położonego w B. Z zebranego materiału dowodowego, w szczególności z protokołu o stanie majątkowym, spisanym w dniu [...] wynika, że od grudnia 2009 r. strona jest zatrudniona na umowę o pracę i otrzymuje miesięczne wynagrodzenie w wysokości [...] zł. Ponadto skarżąca otrzymuje świadczenie z funduszu alimentacyjnego na rzecz córki w wysokości [...] zł, oraz zasiłki pielęgnacyjny, rehabilitacyjny i rodzinny w łącznej kwocie [...] zł. Podał, że strona mieszka wspólnie z [...]-letnią córką w mieszkaniu czynszowym, o powierzchni [...] m2. Miesięczne koszty utrzymania rodziny wynoszą: czynsz – [...] zł, gaz – [...] zł, energia elektryczna – [...] zł, woda – [...] zł, centralne ogrzewanie – [...] zł, telefon, abonament RTV, internet – [...] zł, wywóz nieczystości i ścieki – [...] zł, utrzymanie dzieci w szkołach – [...] zł, artykuły konsumpcyjne – [...] zł, bilet miesięczny – [...] zł, odsetki od kredytu odnawialnego – [...] zł. Organ podał, że skarżąca posiada samochód Marki [...] rok prod. [...]. Z oświadczenia strony wynika, że jej córka skarżącej cierpi na astmę oskrzelową i genetyczną wadę kości. Jest osobą niepełnosprawną, zgodnie z orzeczeniem z dnia [...] Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności. Sama skarżąca natomiast jest również osobą niepełnosprawną w stopniu lekkim. ( orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...]). Według oświadczenia strony miesięczne wydatki na leczenie wynoszą [...] zł. Dyrektor Izby Skarbowej dokonując powtórnej analizy zebranego materiału w kontekście przesłanek uzasadniających zastosowanie ulgi zgodnie z art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej zauważył, iż w niniejszej sprawie, z uwagi na trudną sytuację finansową i życiową (stan zdrowia), zaistniał ważny interes podatnika. Jednakże z uwagi, iż przedmiotem niniejszego postępowania jest zaległość podatkowa w podatku od spadków i darowizn, należąca do źródeł dochodów własnych gminy dlatego niezbędne było przed wydaniem decyzji uzyskanie stanowiska zarządu samorządu terytorialnego. Organ wskazał, że w związku z tym pismem z dnia [...] zwrócił się do Prezydenta Miasta B. w tej sprawie. W odpowiedzi postanowieniem z dnia [...] organ odmówił zgody na umorzenie przedmiotowej zaległości podatkowej w podatku od spadków i darowizn w wysokości [...] zł. Organ wskazał, że w tej sytuacji powyższe postanowienie ma moc wiążącą dla organów podatkowych , ograniczając swobodę w podejmowaniu decyzji. Strona w skardze do tut. Sądu wniosła o ponowne przeanalizowanie i rozważenie jej wniosku o umorzenie w całości lub w części zaległości podatkowej w podatku od spadków i darowizn wraz z odsetkami za zwłokę. Podniosła, że krzywdzące dla niej negatywne rozstrzygnięcie w zakresie złożonego wniosku jest wyłącznie konsekwencją stanowiska Prezydenta Miasta B. albowiem Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził zaistnienie w jej sprawie ważnego interesu podatnika ze względu na stan zdrowia. Strona podała, że jej sytuacja finansowa i życiowa nie zmieniły się, dlatego też wnosi o ponowne rozpatrzenie złożonego wniosku. W uzupełnieniu skargi strona zarzuciła, że organ w wydanej decyzji naruszył ramy uznania administracyjnego oraz oceny zgromadzonego materiału dowodowego. Skarżąca podniosła, że wnioski, jakie znalazły się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji budzą sprzeciw, ponieważ wskazują, że organ nie dochował wymogu wnikliwego zbadania sprawy. Zdaniem strony organ nie wyjaśnił w sposób wystarczający zasadności przesłanek, którymi się kierował przy odmowie. W konsekwencji, zaskarżona decyzja narusza art. 7, art. 8, art. 11 i art. 12 Kodeksu postępowania administracyjnego. Dodatkowo skarżąca podała, że organ w odrębnych postępowaniach, kierując się tymi samymi przesłankami, stwierdził zaistnienie ważnego interesu podatnika uzasadniającego przyznanie wnioskowanej ulgi. Na potwierdzenie powyższego strona załączyła kopię decyzji Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...], w której organ orzekł o rozłożeniu na 60 rat 50 % zaległość podatkową tj. kwotę [...] zł wraz z należnymi odsetkami. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył, co następuje :. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działania administracji publicznej pod kątem zgodności tych działań z prawem. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej p.p.s.a. kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem rozstrzygnięć administracji publicznej. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie Sądu, że w postępowaniu doszło do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Mając powyższe na względzie należy stwierdzić, że w sprawie nie doszło do naruszenia prawa, o którym mowa w zacytowanym przepisie a to oznacza, że skargę należało oddalić. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny, czy organy podatkowe zasadnie odmówiły umorzenia zaległości podatkowych w podatku od spadku i darowizn w kwocie [...] zł wraz z odsetkami za zwłokę. Kwestię umorzenia zaległości podatkowych reguluje przepis art. 67 a § 1 pkt 3 cyt. ustawy Ordynacja podatkowa , w myśl którego " organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67 b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym , może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną". Decyzje wydawane na podstawie art. 67 a § 1 pkt 3 cyt. ustawy Op. należą do decyzji uznaniowych, o czym świadczy zawarte w § 1 zacytowanego przepisu sformułowanie "może". To oznacza, że w każdym przypadku stosowna decyzja podjęta będzie w ramach uznania organu podatkowego. Organ bowiem nie jest zobowiązany do udzielenia ulgi - nawet wówczas gdy tak, jak w niniejszej sprawie , organ stwierdził , iż w sprawie wystąpiła przesłanka w postaci " ważnego interesu podatnika". Nawet zatem w sytuacjach wystąpienia okoliczności wynikających z ważnego interesu podatnika organ nie jest bezwzględnie zobowiązany do rozstrzygnięcia zgodnie z wnioskiem podatnika. Sądowa kontrola legalności takiego rozstrzygnięcia jest w tym wypadku ograniczona gdyż sąd administracyjny nie jest władny wkraczać w sferę uznania organów podatkowych. Sąd nie jest uprawniony, ani do oceny słuszności, ani celowości zaskarżonej decyzji. To wszystko nie oznacza jednak zupełnej dowolności organu co do sposobu rozstrzygnięcia wniosku o umorzenie zaległości podatkowych. Decyzja taka wymaga stosownego uzasadnienia. W literaturze i orzecznictwie sądowym wskazuje się, że uznanie administracyjne wyraża się nie w swobodzie oceny istnienia w stanie faktycznym przesłanek, ale w możliwości negatywnego dla podatnika rozstrzygnięcia nawet w sytuacji ich występowania ( wyrok NSA z dnia 12 października 1999 r., I SA/Łd 1160/97, POP 2001, nr 4, poz. 93). Jak wynika z akt sprawy skarżąca domagała się umorzenia zaległości argumentując niemożność uregulowania zobowiązań trudną sytuacją życiową i zdrowotną ( choroba córki – astma oskrzelowa , niepełnosprawność ) jak i trudną sytuacją finansową z uwagi na otrzymywane najniższe wynagrodzenie w gospodarce tj. w kwocie [...] zł. Zatem organy podatkowe w tej sytuacji musiały przeprowadzić rzetelne postępowanie dowodowo- wyjaśniające w celu oceny czy w sprawie zachodzą przesłanki " ważnego interesu podatnika" lub " interesu publicznego". Należy podkreślić, że ważny interes podatnika to sytuacja, w której z powodów nadzwyczajnych, losowych przypadków, podatnik nie jest w stanie uregulować zobowiązań wobec Skarbu Państwa. O zaistnieniu tej przesłanki nie decyduje subiektywne przekonanie podatnika, lecz kryteria zobiektywizowane, zgodne z powszechnie obowiązującą hierarchią wartości, w której wysoką rangę mają zdrowie i życie, a także możliwości zarobkowe w celu zdobycia środków utrzymania dla siebie i rodziny. Natomiast kryterium interesu publicznego odwołuje się do wartości uniwersalnych, takich jak sprawiedliwość i równość wobec prawa; zaufanie do organów państwa, które skutkuje podporządkowaniem się narzuconym regułom postępowania. Zaległość, stanowiąca przedmiot niniejszego postępowania, dotyczy podatku od spadków i darowizn, który zgodnie z treścią art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. g ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. Nr 203, poz.1966 ze zm.), należy do źródeł dochodów własnych gminy. Oznacza to, że udzielanie ulg podatkowych, umarzanie, rozkładanie na raty takiej należności możliwe jest wyłącznie I na wniosek lub za zgodą przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego, wydawanych w formie postanowienia (art. 18 ust. 3 cytowanej ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego). Zatem organ I instancyjny , stosując się do ww. uregulowań, przed wydaniem zaskarżonej decyzji, prawidłowo pismem dnia [...] zwrócił się do Prezydenta Miasta B. w tej sprawie, który w odpowiedzi postanowieniem z dnia [...] odmówił stronie wnioskowanej ulgi. Reasumując należy stwierdzić, że w przypadku decyzji uznaniowych sądowa kontrola takich rozstrzygnięć sprowadza się do badania legalności przeprowadzonego w sprawie postępowania jak i poprawności oceny dokonanej na podstawie stanu faktycznego sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 kwietnia 2001 roku, I SA/Ka 498/00, PP z 2001 r. Nr 45, s. 14; jak również Ordynacja podatkowa 2005 r. Komentarz Mastalski ,B. Adamiak,, Wrocław 2005, s. 308. W związku z tym należy stwierdzić, że organy podatkowe w ramach postępowania dowodowego zebrały całościowo materiał dowodowy i na tej podstawie należycie wyjaśniły stan faktyczny sprawy a następnie w sposób zgodny z zasadą swobodnej oceny dowodów dokonały jego oceny. Należy stwierdzić, że sytuacja skarżącej przy rozpoznaniu sprawy przez organy była wzięta pod uwagę, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i uznaniu, że w sprawie zachodzi ważny interes podatnika. Dodatkową okolicznością przemawiającą za odmową było stanowisko Prezydenta Miasta, które co należy podkreślić, jest dla organu wiążące z uwagi na fakt, że dochodzona należność podatkowa jak wskazano powyżej należy do dochodów gminy. Należy zauważyć, że nic nie stoi na przeszkodzie aby strona, gdy wystąpią nowe okoliczności w stosunku do stanu faktycznego z dnia podejmowania zaskarżonej decyzji złożyła ponowny wniosek o zastosowanie wobec niej wnioskowanej ulgi w spłacie zaległości podatkowej. Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) skargę oddalił.