I SA/Bd 773/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu w dniu 3 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K.Ś. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K.Ś. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej po wznowieniu postępowania postanowił: oddalić wniosek W dniu 10 września 2012 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął na urzędowym formularzu wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, iż na jego utrzymaniu pozostaje żona oraz czwórka dzieci. Innego majątku nie posiada. Oświadczył, że utrzymuje się ze zbierania jagód i grzybów. Zarządzeniem z dnia 12 września 2012r. referendarz sądowy wezwał stronę do sprecyzowania wniosku poprzez wskazanie czy wnosi o zwolnienie z kosztów sądowych czy też częściowe zwolnienie z kosztów sądowych. Ponadto strona została wezwania o nadesłanie dokumentów obrazujących jej sytuację finansową. W odpowiedzi strona przesłała zeznanie podatkowe za 2010r. i 2011r. z których wynika, że wnioskodawca za powyższe okresy wykazał stratę w kwocie 6.806 oraz dochód w kwocie 109.670 zł. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 poz. 270) – zwana dalej p.p.s.a. - prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest możliwe wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Instytucja prawa pomocy jest jednak wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a. spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności. Konieczne jest również wskazanie, że strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy składa stosowny wniosek na urzędowym formularzu (art. 252 § 2 p.p.s.a.). Sporządzony w ten sposób wniosek ma na celu ogólne zobrazowanie sytuacji majątkowej, rodzinnej, finansowej wnoszącego. W razie pojawienia się wątpliwości co do przedstawionych na formularzu danych, bądź jeśli okażą się one niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego, sąd administracyjny może na podstawie art. 255 p.p.s.a. wezwać stronę do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego, stanu rodzinnego i dochodów. Godzi się w tym miejscu wskazać, iż co prawda strona została wezwana do sprecyzowania wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez wskazanie czy wnosi o zwolnienie z kosztów sądowych czy też częściowe zwolnienie z kosztów sądowych i w zakreślonym terminie nie odpowiedziała nie mniej w ocenie referendarza nie mógł znaleźć w tej sytuacji zastosowania przepis art. 257 p.p.s.a., albowiem zarówno przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych jak również częściowe zwolnienie z kosztów sądowych rozpoznawane jest w kontekście wystąpienia przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Mając na uwadze powyższe wniosek strony o przyznanie prawa pomocy potraktowano jako wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W tym miejscu należy przypomnieć, że prawo pomocy, którego istota polega na zwolnieniu strony z ponoszenia kosztów sądowych, nie sprowadza się do likwidacji tych ciężarów w ogóle, bo jest to niemożliwe, lecz jedynie do przeniesienia ich na ogół podatników, a ściślej, na budżet państwa, składający się z podatków i pozostałych wpływów. Koszty procesu przerzucane są, zatem na innych i z tego też względu omawiana instytucja, stanowiąc pomoc państwa winna być przyznawana tym osobom, które jej rzeczywiście potrzebują i które z uwagi na trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów procesu bez wywoływania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Z dokumentów złożonych przez podatnika wynika, że w 2010r. prowadzona przez niego działalność gospodarcza przyniosła stratę w kwocie 6.806 natomiast w 2011r. podatnik z tego tytułu osiągnął dochód w wysokości 109.670 zł. Z informacji zawartych na urzędowym formularzu PPF wynika, że strona utrzymuje się ze zbierania jagód i grzybów, jednakże z nadesłanego zeznania podatkowego wynika, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą. Oświadczenie strony odnośnie uzyskiwanych dochodów zawarte na urzędowym formularzu mając na uwadze powyższe ustalenia należy pozostawić bez komentarza. Co prawda strona na urzędowym formularzu nie wypełniła pkt 7.1. i 7.2. jednakże w sprawie I SA/Bd 748/12 w której również wniosła o przyznanie prawa pomocy wskazała, że posiada dom o pow. [...] m², mieszkanie o pow. [...] m² oraz nieruchomość rolną o pow. [...] ha. Strona nie przedstawiła pozostałych dokumentów, o które została wezwana zarządzeniem z dnia 12 września 2012r., Brak dokumentów (zeznań podatkowych małżonka oraz pozostałych domowników, wyciągów i wykazów z posiadanych kont bankowych, bilansu z bieżącej działalności przedsiębiorstwa, udokumentowanego oświadczenia o wysokości ponoszonych miesięcznie przez skarżącego wydatków związanych z utrzymaniem, wynajęciem mieszkania, domu, samochodu, zakupem lekarstw), o których mowa powyżej uniemożliwia Sądowi rzetelnie ocenić sytuację materialną strony. Skarżący nie udokumentował również faktu, iż obecnie pozostaje jedynym żywicielem rodziny. Wskazane okoliczności poddały w wątpliwość kwestię rzeczywistych możliwości płatniczych strony, w tym zwłaszcza wysokość środków pieniężnych, jakie co miesiąc pozostają do jej dyspozycji. W tym miejscu podkreślić należy, że jak słusznie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z dnia 25 kwietnia 2008 r., sygn. akt: II OZ 322/08 i z dnia 24 czerwca 2008 r. sygn. akt I GZ 147/08 warunkiem przyznania prawa pomocy jest wykazanie przez wnioskodawcę, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania mu takiego prawa, co niewątpliwie oznacza, iż ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. W niniejszej sprawie poza gołosłownymi twierdzeniami zawartymi we wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżący nie uprawdopodobnił, że jego sytuacja materialna kwalifikuje go do przyznania mu prawa pomocy. Uchylając się od przedstawienia wszystkich dokumentów, o które wzywał Sąd wskazujących na swoją trudną sytuację skarżący powinien liczyć się z tym, że Sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jego oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione, a tym samym za uzasadniające przyznanie prawa pomocy – podobne stanowisko wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 5 czerwca 2008 r. sygn. akt: I FZ 236/08. Reasumując, należy wskazać, że warunkiem, od którego zależy przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, jest konieczność wykazania przez stronę, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ciężar dowodu w zakresie wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. Skarżący nie uprawdopodobnił, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, co skutkuje odmową przyznania prawa pomocy. Z tych powodów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 245 § 3 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.