I SA/Bd 780/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Izabela Najda-Ossowska Asesor sądowy Mirella Łent Protokolant Asystent sędziego Joanna Jaworska po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 31 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi D. T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] 2005 r. nr [...] w przedmiocie interpretacji co do zakresu i sposobu zastosowania prawa podatkowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w B. na rzecz skarżącej kwotę 440 zł (czterysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania 4. nakazuje zwrócić skarżącej przez Skarb Państwa (Kasa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy) kwotę 300 zł (trzysta złotych) tytułem nienależnie uiszczonych kosztów sądowych Pismem z dnia 10 czerwca 2005 r. D. T. wystąpiła o udzielenie pisemnej interpretacji co do zakresu i sposobu zastosowania prawa podatkowego w związku z wypłatą odszkodowania za szkodę majątkową, będącą wynikiem konfiskaty przez nazistowskie Niemcy mienia należącego do ojca. Odszkodowanie wypłacone zostało z funduszy niemieckiego programu kompensacyjnego za prace przymusowe przez Międzynarodową Organizację ds. Migracji z siedzibą w Genewie, w związku z decyzją Komisji ds. Roszczeń Majątkowych. Zapytanie dotyczyło kwestii opodatkowania kwoty odszkodowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Zdaniem wnioskodawcy kwota powyższa nie podlega opodatkowaniu. Postanowieniem z dnia [...] 2006 r. nr [...] Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w B. uznał stanowisko D. T. zawarte we wniosku za nieprawidłowe. W uzasadnieniu organ podał, że zgodnie z ustawą z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r., nr 14, poz. 176 ze zm.) wskazane świadczenie nie zostało wymienione jako zwolnione od podatku, zatem jako przychód z innych źródeł, podlega opodatkowaniu na podstawie art. 20 powołanej ustawy. Na postanowienie organu I instancji strona złożyła zażalenie. W uzasadnieniu podała, że wartość uzyskanego odszkodowania pokrywa jedynie niewielką część skonfiskowanego przez hitlerowskie Niemcy majątku i nie stanowi jej przychodu, który podlegałby opodatkowaniu. Decyzją z dnia [...] 2006 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w B. odmówił zmiany zaskarżonego postanowienia organu I instancji. W uzasadnieniu organ podał, że z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, iż strona uzyskała odszkodowanie za szkodę majątkową, wyrządzoną ojcu w wyniku krzywdzących działań faszystowskich. Odszkodowanie wypłacone zostało przez Międzynarodową Organizację ds. Migracji z siedzibą w Genewie. Podkreślił, że w obecnie obowiązującym stanie prawnym, świadczenie to nie podlega zwolnieniu od podatku, nie zostało bowiem wymienione w przepisach stanowiących wyjątek od zasady powszechności przedmiotu (źródeł) opodatkowania. Organ uznał zatem, że stanowisko zawarte w piśmie z dnia 10 czerwca 2005 r. nie jest zgodne z obowiązującymi przepisami prawa podatkowego, w związku z tym nie było podstaw do zmiany zaskarżonego postanowienia. Na decyzję organu II instancji strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, w której wniosła o jej uchylenie. W uzasadnieniu podała, że stanowisko organu jest w sposób oczywisty błędne, gdyż nie uwzględnia normy materialnego prawa podatkowego zawartej w art. 1 ustawy z dnia 21 września 2000 r. o zwolnieniu świadczeń z tytułu prześladowań przez nazistowskie Niemcy z podatków i opłat oraz o niezaliczaniu ich do dochodów (Dz. U. Nr 93, poz. 1028). Stosownie do treści ww. przepisu, świadczenia wypłacane ofiarom i ich spadkobiercom z tytułu prześladowań przez nazistowskie Niemcy w okresie II wojny światowej, w tym związane z pracą niewolniczą i przymusową, są wolne od podatków i opłat. Zdaniem skarżącej interpretacja powyższego przepisu nie budzi wątpliwości, że świadczenie uzyskane przez nią powinno być wolne od podatku. Na poparcie swojej argumentacji powołała się na uzasadnienie do projektu ww. ustawy, jak również na interpretacje innych organów podatkowych. Zdaniem strony, dokonując interpretacji w sprawie organy podatkowe I i II instancji popełniły zasadniczy błąd ograniczając się wyłącznie do analizy problemu na gruncie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i nie uwzględniły przepisu szczególnego. Skarżąca wskazała, że powszechnie przepis art. 1 wymienionej ustawy jest respektowany przez organy podatkowe w Polsce, czego dowodzą chociażby interpretacje urzędów skarbowych. Konstatując powyższe uwagi stwierdziła, że organy I i II Instancji uchybiły materialnej normie prawa podatkowego. Stan taki godzi nie tylko w powołany przepis, lecz przede wszystkim stoi w opozycji do zawartej w art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i wielokrotnie eksponowanej w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego zasady państwa prawa. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w B. wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutu, że przy podejmowaniu rozstrzygnięcia nieuwzględniono przepisu szczególnego, zawartego w ustawie z dnia 21 września 2000 r. o zwolnieniu świadczeń z tytułu prześladowań przez nazistowskie Niemcy z podatków i opłat oraz o niezaliczaniu ich do dochodów, organ stwierdził, że nie znajduje on uzasadnienia. Świadczenie, które wypłacono stronie nie ma charakteru świadczenia, o którym mowa w powołanym przez stronę przepisie. Wynika to z treści decyzji Komisji ds. Roszczeń Majątkowych z dnia 29 stycznia 2003 r., którą świadczenie to zostało przyznane. Decyzja ta określa, że odszkodowanie przyznano w związku z innymi krzywdzącymi działaniami faszystowskimi, a nie w wyniku prześladowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W wyroku z dnia 30 października 2006 r., P 36/05 Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że powierzenie sądom administracyjnym merytorycznego rozpatrywania spraw dotyczących indywidualnych interpretacji podatkowych stanowi przejaw realizacji art.45 Konstytucji RP. Także w uchwale z dnia 6 stycznia 2007 r., I FPS 1/06 Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż sąd administracyjny - sprawując na podstawie art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi kontrolę działalności administracji publicznej, w sprawach skarg na decyzje administracyjne, wydane na podstawie art. 14b § 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - jest obowiązany do kontroli takich decyzji również z punktu widzenia poprawności merytorycznej dokonanych w nich interpretacji co do zakresu i sposobu zastosowania prawa podatkowego. Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta narusza prawo materialne, w związku z tym podlega wyeliminowaniu z obrotu prawnego. Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy odszkodowanie otrzymane przez skarżącą za szkodę majątkową będącą wynikiem konfiskaty przez nazistowskie Niemcy mienia należącego do ojca skarżącej, podlega opodatkowaniu jak twierdzi organ, czy też jest wolne od podatku dochodowego od osób fizycznych jak podnosi skarżąca. Bezsporne w sprawie jest, że skarżąca jako spadkobierca otrzymała odszkodowanie z funduszy niemieckiego programu kompensacyjnego za prace przymusowe na podstawie decyzji Komisji ds. Roszczeń Majątkowych. W postanowieniu z dnia [...]2006r., jak również w zaskarżonej decyzji, organy podatkowe dokonując interpretacji przepisów prawa odniosły się wyłącznie do przepisów ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych. W oparciu o powyższe stwierdziły, że we wskazanej ustawie brak jest przepisu na podstawie którego przedmiotowe odszkodowanie zostałoby zwolnione od podatku. Zgodzić się należy, że przepisy tej ustawy nie stanowią o zwolnieniu uzyskanych odszkodowań z ww. funduszy od podatku dochodowego od osób fizycznych. Organy jednakże pominęły uregulowanie zawarte w ustawie z dnia 21 września 2000 r. o zwolnieniu świadczeń z tytułu prześladowań przez nazistowskie Niemcy z podatków i opłat oraz o niezaliczaniu ich do dochodów (Dz. U. Nr 93, poz. 1028). Na podstawie art. 1 tej ustawy świadczenia wypłacane ofiarom i ich spadkobiercom z tytułu prześladowań przez nazistowskie Niemcy w okresie II wojny światowej, w tym związane z pracą niewolniczą i przymusową, są wolne od podatków i opłat. Z powyższego uregulowania wynika, że świadczenia z tytułu pracy przymusowej i niewolniczej są wymienione jako jedne z wielu świadczeń wypłacanych z tytułu prześladowań i nie ma podstaw do zawężania interpretacji tego ostatniego pojęcia.W ustawie brak definicji "prześladowań". Wg Słownika języka polskiego (Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1994r., tom II, s. 1012) "prześladować" to robić stale przykrości, szykany, wyrządzać krzywdy, gnębić, uciskać, szykanować. Przywołana słownikowa definicja pozwala stwierdzić, że wyrządzanie komuś krzywdy także mieści się w pojęciu prześladowania. Podkreślić również należy, iż w uzasadnieniu do projektu ww. ustawy Prezes Rady Ministrów kierując wystąpienie do Marszałka Sejmu (pismo z dnia 10 sierpnia 2000r., druk sejmowy nr 2149 z 2000r.) podniósł, iż "W trakcie negocjacji strona niemiecka i austriacka zastrzegły, że kwoty przekazane na świadczenia z tytułu krzywd doznanych w związku z pracą przymusową powinny trafić wyłącznie do rąk poszkodowanych lub ich spadkobierców. Humanitarny charakter świadczeń wyklucza ich przejmowanie w jakiejkolwiek postaci przez budżet państwa, a także nie powinien wpływać na prawo do świadczeń pobieranych przez uprawnionych." Ponadto dodał, że proponowana przez Rząd "Ustawa obejmie również świadczenia wypłacane ofiarom prześladowań w czasie II wojny światowej przez nazistowskie Niemcy, pochodzące z innych źródeł niż z funduszu "Pamięć, Odpowiedzialność i Przyszłość", tj. bezpośrednio od firm, rządu niemieckiego oraz różnych organizacji. Z przepisów ustawy skorzystają zatem także ofiary nazistowskich Niemiec, które otrzymają świadczenia w związku z utraconymi polisami ubezpieczeniowymi, zamrożonymi kontami i depozytami bankowymi oraz z innymi poniesionymi szkodami." Zauważyć należy, że Sejm Rzeczypospolitej Polskiej uchwalił ustawę w kształcie przekazanym przez Rząd Rzeczypospolitej Polskiej przy pełnej aprobacie rozwiązań w niej zawartych. Nie budzi zatem wątpliwości, że wolą polskiego ustawodawcy było objęcie zwolnieniem z podatku dochodowego od osób fizycznych otrzymanych przez ofiary i ich spadkobierców odszkodowań z tytułu prześladowań dokonanych przez nazistowskie Niemcy w szerokim tego słowa znaczeniu. W ocenie Sądu nie znajduje żadnego uzasadnienia stanowisko organu, zgodnie z którym nie było prześladowań ze strony nazistowskich Niemiec w sytuacji, w której ojciec skarżącej został rozstrzelany, a jego firma skonfiskowana. Brzmienie cytowanego art. 1 ustawy z dnia 21 września 2000 r. pozwala stwierdzić, że odszkodowanie otrzymane przez skarżącą mieści się w świadczeniu, które jest wolne od opodatkowania. Niedopuszczalna jest interpretacja przepisów podatkowych sprzeczna z wolą ustawodawcy i prowadząca do sytuacji, w której obciąża się podatkiem dochodowym od osób fizycznych ofiary lub spadkobierców ofiar nazistowskich Niemiec z tego tytułu, że w decyzji przyznającej odszkodowanie wskazano jako podstawę jego przyznania wyrządzoną krzywdę. Organ podatkowy nie miał podstaw do odwoływania się w zakresie rozumienia pojęć zawartych w polskiej ustawie do ewentualnych rozwiązań przyjętych przez ustawodawcę niemieckiego. W konsekwencji Sąd w tut. składzie wyraża pogląd, że odszkodowanie wypłacone z funduszy niemieckiego programu kompensacyjnego jest wolne od podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie art. 1 ustawy z dnia 21 września 2000r. o zwolnieniu świadczeń z tytułu prześladowań przez nazistowskie Niemcy z podatków opłat oraz o niezaliczaniu ich do dochodów również w sytuacji, gdy w decyzji Komisji ds. Roszczeń Majątkowych przyznającej to odszkodowanie jako podstawę wskazano wyrządzenie "innej krzywdy". Mając na uwadze wskazane wyżej okoliczności Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.). Na podstawie art. 152 cyt. ustawy Sąd określił, iż zaskarżone postanowienie nie może być wykonane w całości. Jednocześnie na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł o zwrocie od organu kosztów postępowania oraz o zwrocie kwoty 300 zł stosownie do art. 225 tej ustawy.