I SA/Bd 788/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Liwacz po rozpoznaniu w dniu 20 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. W. i J. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. W. i J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2011 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy I SA/Bd 788/14 UZASADNIENIE W dniu 29 lipca 2014r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy wpłynął na urzędowym formularzu wniosek skarżących o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawcy podali, że prowadzą wspólne gospodarstwo, którego miesięczny dochód wynosi [...] zł brutto. Jako majątek nieruchomy wskazali mieszkanie o pow. 46,6 m² oraz działkę rekreacyjną o pow. 0,378 ha. Oświadczyli, że nie posiadają oszczędności. Jako przedmioty wartościowe wskazano samochód O. A. rok prod. 2008. Ponadto wskazali, że z uwagi na choroby dużą cześć budżetu przeznaczają na leki oraz specjalistyczne diety. Zarządzeniem z dnia 19 sierpnia 2014r. referendarz sądowy wezwał skarżących do nadesłania dokumentów oraz oświadczeń obrazujących ich sytuację finansową i majątkową. W odpowiedzi skarżący oświadczyli, że kwota wpisu (500 zł) jest dwukrotnością podatku rocznego który stanowi przedmiot sporu w związku z czym żądanie dokumentów dotyczących ich sytuacji finansowej jest pogwałceniem stosunków międzyludzkich. Postanowieniem z dnia 19 września 2014r. referendarz sądowy odmówił skarżącym przyznania prawa pomocy. Od powyższego postanowienia skarżący złożył sprzeciw podnosząc, że wniosek o przyznanie prawa pomocy został przez nich złożony w celu zwrócenia uwagi na niewiarygodnie wysoką opłatę sądową w stosunku do ich roszczeń. Wskazali, że ich zamiarem nie było nigdy wskazywanie na złą sytuację materialną, albowiem mają świadomość, że byłoby to nieprawdą. Złożony sprzeciw jest wyrazem ich niezadowolenia na postępowanie Sadu w sprawie wysokości opłaty sądowej. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (art. 245 § 3 ww. ustawy). Przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 cytowanej ustawy). W powyższym przepisie mowa jest wyłącznie o wykazaniu takiej wyjątkowej sytuacji, potwierdzonej stosownymi dokumentami, w której wnioskodawca ze względu na okoliczności życiowe jest pozbawiony całkowicie środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Sytuacja bytowa jest zachwiana w taki sposób, iż nie jest w stanie zapewnić sobie samodzielnie lub z pomocą innych osób, lub instytucji, w żaden sposób minimum warunków socjalnych. Przewidziana w ustawie – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi instytucja prawa pomocy wywodzi swą genezę z tzw. prawa ubogich, określanego też prawem ubóstwa lub nawet prawem o wspieraniu ubogich. Prawo pomocy, którego istota polega na zwolnieniu strony postępowania sądowego z ponoszenia kosztów tego postępowania, nie sprowadza się jednak do likwidacji tych ciężarów w ogóle, bo jest to niemożliwe, gdyż nie istnieją postępowania sądowe, które nic nie kosztują, lecz jedynie do przeniesienia ich na ogół podatników, a ściślej na budżet Państwa, składający się z podatków i innego rodzaju wpływów. Koszty procesu przerzucane są zatem na innych i z tego też względu instytucja prawa pomocy winna być traktowana jako wyjątek od generalnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 lutego 2012 r., I FZ 549/11). Podkreślenia wymaga, że to rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Przepis zawarty w art. 255 p.p.s.a. stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Jak wynika z informacji zawartych na urzędowym formularzu PPF łączny dochód skarżących wynosi [...] zł. Ponadto poza mieszkaniem posiadają również działkę rekreacyjną oraz samochód O. A. rok prod. 2008r. Ponadto skarżący w odpowiedzi na zarządzenie referendarza sądowego nie przesłali również żadnych dokumentów źródłowych. Tym samym uznać należało, że ustawowa przesłanka przyznania prawa pomocy w odniesieniu do nich nie wystąpiła. Podkreślenia również wymaga, że sami skarżący w sprzeciwie oświadczyli, że ich zamiarem nie było nigdy wskazywanie na złą sytuację materialną, albowiem mają świadomość, że byłoby to nieprawdą. Złożony sprzeciw jest wyrazem ich niezadowolenia na postępowanie Sadu w sprawie wysokości opłaty sądowej. W orzecznictwie sądowooadministracyjnym ugruntował się pogląd, w świetle którego uchylenie się przez wnioskodawcę od obowiązków nałożonych w trybie art. 255 p.p.s.a. stanowi przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam skarżący (postanowienie NSA z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, postanowienie NSA z dnia 24 marca 2005 r., sygn. akt I OZ 128/05, niepubl.). Ponadto, wskazać należy skarżącym, że postępowanie sądowe zostało zainicjowane ich skargą, a strony je wszczynające powinny liczyć się z koniecznością ponoszenia określonych wydatków. Kwota wpisu nie jest zależna od uznania sądu, gdyż została ściśle określona przepisami prawa (w tej sprawie zgodnie z § 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193). Sąd nie ma, zatem możliwości miarkowania wysokości wpisu w zależności od charakteru sprawy Z tych powodów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.