I SA/Bd 789/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Leszek Kleczkowski (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Teresa Liwacz sędzia WSA Mirella Łent Protokolant: starszy sekretarz sądowy Stanisława Majkut po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 16 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi M. T. na decyzję Dyrektora Kujawsko- Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z dnia [...]nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w wyniku wznowienia postępowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości W dniu [...] r. M. T. złożył w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ż. wniosek o przyznanie renty strukturalnej. W wyniku przeprowadzonej kontroli wniosku Kierownik BP w dniu [...]r. wydał postanowienie o spełnieniu warunków niezbędnych do uzyskania renty strukturalnej. W dniu [...]r. do BP wpłynął akt notarialny umowy darowizny, następnie zostały złożone pozostałe dokumenty potwierdzające fakt przekazania gospodarstwa rolnego oraz zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej przez skarżącego. Decyzją z dnia [...] r. Kierownik BP w Ż. przyznał rentę strukturalną M. T. Wysokość przyznanego świadczenia została zwaloryzowana decyzją z dnia [...]r. W dniu [...]r. do BP w Ż. wpłynął wniosek Kierownika Placówki Terenowej KRUS w Ż. o udostępnienie danych ze zbioru danych osobowych. Przedmiotowy wniosek dotyczył zweryfikowania prawa do renty strukturalnej skarżącego. Wraz z ww. pismem Kierownik BP otrzymał akt notarialny umowy darowizny z dnia [...] r., repertorium [...] oraz postanowienie Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] r. o stwierdzeniu nabycia spadku po S. T. W związku z powyższym Kierownik BP w Żninie w dniu [...]r. wznowił postępowanie w sprawie przyznania renty strukturalnej M. T. zakończonego ostateczną decyzją o przyznaniu renty strukturalnej. W dniu [...]r. strona została wezwana do złożenia wyjaśnień dotyczących nabytego spadku. W dniu [...]r. beneficjent złożył oświadczenie, zgodnie z którym w skład nabytego spadku z dnia [...] r. wchodziły działki o numerach [...], [...], [...], [...], [...], [...] o powierzchni [...] ha. Strona wyjaśniła, iż pierwsza rozprawa odbyła się [...]r. Skarżący podniósł, że nie wiedział, iż jest właścicielem spadku. Wyjaśnił, że S. T. nabyła ziemię, odziedziczoną w konsekwencji przez skarżącego, w drodze zasiedzenia z dniem [...]r. Oświadczył, że w grę wchodziło 14 spadkobierców i nie przewidział, że otrzyma przedmiotową nieruchomość. Rozprawa zakończyła się [...] r., a postanowienie otrzymał dopiero w dniu [...] r. Tego dnia dowiedział się, że jest właścicielem nieruchomości. Otrzymany spadek przepisał na syna. Decyzją z dnia [...] r. Kierownik BP w Ż. uchylił decyzję w wyniku wznowienia postępowania i orzekł o odmowie przyznania renty strukturalnej M. T., stwierdzając, że w chwili składania przez wnioskodawcę dokumentów potwierdzających zaprzestanie prowadzenie działalności rolniczej skarżący był właścicielem, na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w S. z dnia [...]r. w sprawie stwierdzenia nabycia spadku, nieruchomości rolnej, wskutek czego nie została spełniona przesłanka do otrzymania renty strukturalnej. W odwołaniu od decyzji organu l instancji skarżący wyjaśnił, iż przepisanie odziedziczonego gospodarstwa na T. T. nastąpiło w dniu [...]r. Skarżący stwierdził jednocześnie, że podczas otrzymywania renty strukturalnej żadnych korzyści z tego spadku nie otrzymywał, a renta strukturalna jest jego jedynym źródłem utrzymania. Decyzją z dnia [...] r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. utrzymał w mocy decyzję organu l instancji. W uzasadnieniu wskazał, że zarówno w dniu złożenia wniosku, w dniu przekazania gospodarstwa M. T. był właścicielem działek o nr [...], [...], [...], [...], [...], [...]. Organ wyjaśnił, że zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] r. S. T. zmarła [...] r., tym samym, mając na uwadze treść art. 924 i 925 k.c., z tym dniem M. T. stał się faktycznym właścicielem ww. gruntów. Ponadto podkreślił, iż sprawa o stwierdzenie nabycia spadku po S. T. została wszczęta na wniosek producenta rolnego, który dysponował testamentem zmarłej. Zgodnie z jego treścią całość spadku otrzymał skarżący, co potwierdza ww. postanowienie sądu. Organ II instancji podkreślił, że istotą sprawy jest naruszenie przez skarżącego terminu na przekazanie gospodarstwa rolnego. Wskazał na § 20 ust. 7 w związku z § 9 pkt 1 rozporządzenia w sprawie rent strukturalnych i wyjaśnił, że treść tych przepisów odnosi się do warunku przekazania gospodarstwa rolnego oraz zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej w okresie 6 miesięcy od dnia otrzymania postanowienia. Podkreślił, że zgodnie z § 9 ww. rozporządzenia, warunek zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej uważa się za spełniony, jeżeli po przekazaniu gospodarstwa łączna powierzchnia użytków rolnych posiadanych (współposiadanych) przez uprawnionego do renty strukturalnej i jego małżonka nie przekracza 0,5 ha. Organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie skarżący, w związku z otrzymanym spadkiem, pozostał współwłaścicielem [...] ha. Tym samym, zdaniem organu, warunek określony w § 9 rozporządzenia nie został przez stronę spełniony. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR zauważył, że celem przyznawania rent strukturalnych jest pomoc finansowa dla rolników, którzy zaprzestali działalności rolniczej. Pomoc ta nakierowana jest na rozwój obszarów wiejskich. Samo uzyskanie prawa do renty następuje w zamian za przekazanie gospodarstwa rolnego. Przepisy te stanowią zabezpieczenie finansowe dla starszych rolników po zaprzestaniu produkcji rolnej. Dyrektor podkreślił, że jeżeli rolnik posiada inne grunty prowadzić to może w konsekwencji do uzyskania przez niego w przyszłości innych dochodów z prowadzenia produkcji rolnej. W takim przypadku pomoc w formie renty nie przysługuje. Dyrektor wskazał, że wykładnia taka jest zgodna z celem określonym w art. 10 pkt. 1 rozporządzenia [...] z dnia 17 maja 1999r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniającego i uchylającego niektóre rozporządzenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego strona podtrzymała swoje stanowisko przedstawione już w odwołaniu. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie § 20 ust. 7 w związku z § 9 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.04.2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich poprzez ustalenie, iż wnioskodawca nie spełnił podstawowego warunku do otrzymania renty strukturalnej, czyli nie przekazał gospodarstwa rolnego. Skarżący podniósł, że dopiero z postanowienia Sądu otrzymanego dnia [...] r. dowiedział się, iż jest faktycznie spadkobiercą S. T., w związku z czym w dniu [...] r., tj. w dniu przyznania renty strukturalnej nie miał świadomości, iż jest właścicielem gospodarstwa rolnego nabytego w drodze dziedziczenia. Skarżący wskazał również na fakt, iż tylko jedna działka, tj. działka nr [...] wchodząca w skład spadku pokrywała się z "działką wchodzącą w skład renty strukturalnej". Ponadto podniósł, iż nie jest już właścicielem gospodarstwa będącego przedmiotem spadku, ponieważ w dniu [...] r. zostało ono przepisane na T. T. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. wniósł o jej oddalenie w całości, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270) wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art.134 § 1 tej ustawy Sąd nie jest związany granicami skargi, co oznacza, że skarga powinna zostać uwzględniona, jeśli tylko Sąd, niezależnie od zarzutów i wniosków w niej sformułowanych, stwierdzi istnienie któregoś z naruszeń prawa, powodujących wzruszenie zaskarżonej decyzji. Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta narusza prawo. Kontroli Sądu w przedmiotowej sprawie poddana została decyzja wydana w nadzwyczajnym trybie - wznowienia postępowania administracyjnego. Jako podstawę wznowienia organ administracji wskazał art.145 §1 pkt 5 k.p.a. Przepis ten stanowi, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli "wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nie znane organowi, który wydał decyzję". Zgodnie z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, rentę strukturalną przyznaje się producentowi rolnemu będącemu osobą fizyczną prowadzącą na własny rachunek działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym położonym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, pod określonymi jednak warunkami. Jednym z tych warunków jest zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej (§4 pkt 5). W myśl §9 tego rozporządzenia warunek zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej uważa się za spełniony, jeśli po przekazaniu gospodarstwa rolnego: 1) łączna powierzchnia użytków rolnych posiadanych (współposiadanych) przez uprawnionego do renty strukturalnej i jego małżonka nie przekracza 0,5 ha, a działalność rolnicza prowadzona na tych użytkach służy wyłącznie zaspokajaniu potrzeb własnych uprawnionego oraz osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, 2) zarówno uprawniony do renty strukturalnej, jak i jego małżonek nie prowadzą działu specjalnego produkcji rolnej w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników. Według §20 ust.7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. przekazanie gospodarstwa rolnego oraz zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej powinno nastąpić w terminie 6 miesięcy od otrzymania postanowienia o spełnianiu warunków do otrzymania renty. W rozpatrywanej sprawie Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Ż. w dniu [...] r. wydał postanowienie o spełnieniu warunków niezbędnych do uzyskania renty strukturalnej. W dniu [...] r. skarżący wraz z małżonką darowali swojemu synowi - R. T. nieruchomość położoną w M. o pow. [...] ha, składającą się z działek: [...], [...], [...], [...], [...]. Decyzją z dnia [...] r. została skarżącemu przyznana renta strukturalna. Następnie organ I instancji powziął informację, że skarżący otrzymał spadek w postaci nieruchomości rolnej o pow. [...] ha położonej w M. po zmarłej [...] r. matce skarżącego - S. T. Postanowienie o stwierdzenia nabycia spadku Sąd Rejonowy z S. wydał w dniu [...] r. W skład odziedziczonego na podstawie testamentu gospodarstwa rolnego weszły działki: [...], [...], [...], [...], [...], [...]. Skarżący darował tę nieruchomość synowi - T. T. i synowej na podstawie aktu notarialnego z dnia [...] r. Organy administracji uznały, że legitymowanie się przez skarżącego nieruchomością rolną o powierzchni przekraczającej 0,5 ha (pozostawał on właścicielem odziedziczonych [...] ha), mimo upływu sześciomiesięcznego terminu od otrzymania postanowienia o spełnianiu warunków do otrzymania renty, stanowiło podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego i uznania, że skarżący nie spełnił warunek zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej, wynikający z § 4 pkt 5 w związku z § 9 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004r. Zdaniem Sądu z taką interpretacją powyższych przepisów nie można się zgodzić. Organ ograniczył się bowiem jedynie do ustalenia, że powierzchnia użytków rolnych posiadanych przez skarżącego przekracza 0,5 ha, nie wyjaśnił natomiast czy na użytkach, które skarżący otrzymał w spadku była prowadzona przez niego działalność rolnicza. Przez działalność rolniczą - według § 2 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. - rozumie się produkcję roślinną i zwierzęcą, w tym również produkcję materiału siewnego, szkółkarskiego, hodowlanego i reprodukcyjnego, produkcję warzywniczą, roślin ozdobnych i grzybów uprawnych, sadownictwo, hodowlę i produkcję materiału zarodowego ssaków, ptaków i owadów użytkowych, produkcję zwierzęcą typu przemysłowego fermowego oraz chów i hodowlę ryb. Pojęcie to należy odczytywać w kontekście przepisów wspólnotowych. Zgodnie z art.23 ust.2 lit. b) obowiązującego rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) warunkiem przyznania wcześniejszej emerytury jest to, aby przekazujący gospodarstwo zaprzestał ostatecznie wszelkiej komercyjnej działalności rolniczej. Podobny warunek zawierały poprzednio obowiązujące przepisy rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniające i uchylające niektóre rozporządzenia. Art.11 ust.1 tiret pierwsze tego ostatniego rozporządzenia stanowił, że osoba przekazująca gospodarstwo powinna zaprzestać całkowicie prowadzenia komercyjnej gospodarki rolnej; mogła ona jednak kontynuować niekomercyjną gospodarkę rolną i utrzymywać użytkowanie budynków. W świetle powyższych uregulowań warunkiem przyznania renty strukturalnej jest zaprzestanie przez rolnika prowadzenia komercyjnej działalności rolniczej. Zdaniem Sądu § 9 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r., który powołał organ wydając rozstrzygnięcie, określa jedynie szczególną sytuację, w której powyższy warunek uważa się za spełniony. Przepis ten dopuszcza mianowicie, aby rolnik - mimo obowiązku zaprzestania działalności rolniczej - nadal ją prowadził, lecz powinna ona służyć wyłącznie zaspokajaniu potrzeb własnych, na powierzchni użytków rolnych nie przekraczających 0,5 ha. Generalnie natomiast - zgodnie z §4 pkt 5 tego rozporządzenia - warunkiem przyznania renty jest zaprzestanie przez rolnika prowadzenia komercyjnej działalności rolniczej. Innymi słowy szczególnej regulacji zawartej w §9 pkt 1 nie można traktować - tak jak to czyni organ - jako wyczerpującej przesłankę określoną w §4 pkt 5 rozporządzenia. Taka wykładnia stanowi podstawę dla sformułowania przez organ mylnego wniosku, że samo posiadanie przez rolnika użytków rolnych powyżej 0,5 ha pozbawia go prawa do renty. Gdyby przyjąć ten punkt widzenia to wynikający z § 4 pkt 5 warunek powinien być związany nie z zaprzestaniem prowadzenia działalności rolniczej, lecz z nieposiadaniem, po przekazaniu gospodarstwa rolnego, użytków rolnych ponad 0,5 ha. W konsekwencji, w ocenie Sądu, samo posiadanie gruntów powyżej tej powierzchni, wchodzących w skład innego gospodarstwa rolnego niż przekazane następcy, nie wyłącza przyznania renty, jeżeli osoba uprawniona do renty nie prowadzi na tych gruntach komercyjnej działalności rolniczej. Za taką interpretacją przemawia też treść § 6 ust.1 pkt 1 cyt. rozporządzenia, zgodnie z którym warunek przekazania gospodarstwa rolnego uważa się za spełniony, jeżeli zostały przekazane wszystkie użytki rolne wchodzące w skład tego gospodarstwa, będące zarówno przedmiotem odrębnej własności rolnika i jego małżonka, jak również przedmiotem ich współwłasności, z zastrzeżeniem § 9 pkt 1 rozporządzenia. Ze sformułowania "tego gospodarstwa" użytego w § 6 ust.1 pkt 1 wynika, iż przepis ten dotyczy przekazania jednego gospodarstwa rolnego. Przepis ten nie dotyczy więc przekazania wszystkich odrębnych gospodarstw rolnych posiadanych przez rolnika (por. wyrok WSA z dnia 4 kwietnia 2006 r., IV SA/Wa 96/06). Interpretacja ta nie stoi w sprzeczności z §20 ust.7 rozporządzenia, bowiem przewidziany w tym przepisie wymóg przekazania gospodarstwa rolnego w terminie 6 miesięcy od otrzymania postanowienia, odnosi się do gospodarstwa przekazanego następcy w zamian za rentę. Należy zauważyć, że w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego skarżący podniósł, że w "czasie spadku" grunty użytkował syn - R. T., który potwierdził to w oświadczeniu złożonym w dniu [...] r. Stanowisko to skarżący podtrzymał na rozprawie w dniu [...] r. W toku postępowania stwierdził ponadto, iż renta strukturalna jest jego jedynym źródłem utrzymania. Ponownie rozpatrując sprawę organ administracyjny ustali zatem, czy skarżący zaprzestał prowadzenia komercyjnej działalności rolniczej, na otrzymanych w spadku gruntach. Okoliczność ta ma decydujące znaczenie dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Niewyjaśnienie tej okoliczności narusza art.7 i art. 77 k.p.a. Z punktu widzenia art.145 §1 pkt 5 k.p.a. samo posiadanie przez skarżącego gruntów powyżej 0,5 ha, aczkolwiek jest okolicznością nową, nie znaną organowi w momencie wydawania decyzji, to jednak nie jest okolicznością istotną, tzn. taką, która miałaby wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy, w tym przypadku - odmowę przyznania renty. Powyższe uchybienia są wystarczającą podstawą do uchylenia zaskarżonej decyzji i sformułowane w skardze zarzuty nie wymagają szczegółowego rozpatrzenia. Mając powyższe uwadze na podstawie art.145§1 pkt 1 lit. a) oraz c) ustawy z dnia 30 sierpnia Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz.1270) orzeczono jak w sentencji. Na podstawie art.152 cyt. ustawy Sąd określił, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana. T. Liwacz L. Kleczkowski M. Łent