I SA/Bd 81/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Dudra Sędziowie: Sędzia WSA Mirella Łent (spr.) Asesor WSA Ewa Kruppik-Świetlicka Protokolant Asystent sędziego Waldemar Dąbrowski po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 03 czerwca 2008r. sprawy ze skargi J. i J. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej po wznowieniu postępowania. oddala skargę I SA/Bd 81/08 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...] Naczelnik Urzędu Celnego w T. uznał za nieprawidłowe zgłoszenie celne nr [...] z dnia [...] dotyczące objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu samochodu osobowego marki Volkswagen Passat TDI, numer nadwozia [...], rok produkcji 1996. Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało po otrzymaniu przez organ celny raportu belgijskich władz celnych, z którego wynikało, że w dniu zgłoszenia celnego przedstawione dokumenty nie odzwierciedlały ceny faktycznie należnej za pojazd. Wraz z raportem przekazano polskim organom fakturę nr[...] z dnia [...] oraz kartę nr 1 dokumentu wywozowego nr [...] dokumentujące właściwą wartość przywiezionego do polski pojazdu. Decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w T. została utrzymana w mocy decyzją Dyrektora Izby Celnej w T. nr [...] z dnia [...]. Powyższe rozstrzygnięcie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia [...] , sygn. akt SA/Bd [...] utrzymał w mocy oddalając skargę strony. Postanowieniem z dnia [...] , sygn. akt I SA/Bd [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odrzucił skargę o wznowienie postępowania sądowego w sprawie SA/Bd [...] ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe. Jako podstawą wznowienia w skardze wskazano na ujawnienie nowych faktów lub dowodów nieznanych w poprzednim postępowaniu, przedkładając jednocześnie postanowienie Prokuratora Okręgowego z dnia [...] sygn. akt [...] o umorzeniu śledztwa w sprawie podania nieprawdy poprzez dołączenie do zgłoszenia celnego podrobionej faktury. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wyraził pogląd , iż choć wskazane postanowienie prokuratora zostało wydane po wyroku WSA i strona rzeczywiście nie miała możliwości powołania go w postępowaniu przed organami celnymi czy przez Sądem, to jednak postępowanie karne nie wykazało, że wartość celna sprowadzonego przez stronę samochodu nie była zaniżona. Podstawa faktyczna rozstrzygnięcia zapadłego w poprzednim postępowaniu nie została w żaden sposób podważona. Jednocześnie podkreślono, że wskazane w uzasadnieniu skargi o wznowienie okoliczności, jak i postulat uzupełnienia materiału dowodowego, nie mogą być uznane za "wykrycie okoliczności faktycznych czy środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu". Strona pismem z dnia [...] złożyła wniosek o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Dyrektora Izby Celnej w T. nr [...] z dnia [...] Jako podstawę wszczęcia postępowania wznowieniowego wskazano art.240 §1 pkt 5 ustawy - Ordynacja podatkowa. Jako nowy dowód w sprawie strona wskazała ww. postanowienie Prokuratury Okręgowej w T.z dnia [...] sygn. akt [...]. Jednocześnie strona wniosła o wstrzymanie wykonania decyzji ostatecznej w trybie art. 246 §1 Ordynacji podatkowej. Pismem z dnia [...] strona ponownie wniosła o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną nr [...]. Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Celnej w T. wznowił postępowanie zakończone decyzją ostateczną nr [...] z [...] zaś postanowieniem z dnia [...] odmówił wstrzymania wykonania przedmiotowej decyzji . Po przeanalizowaniu akt sprawy Dyrektor Izby Celnej w T. decyzją z dnia [...] odmówił uchylenia ostatecznej decyzji nr [...] z dnia [...]. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem pismem z dnia [...] strona złożyła odwołanie żądając uchylenia w całości ww. decyzji i wydania w tym zakresie orzeczenia. Rozstrzygając sprawę w postępowaniu odwoławczym Dyrektor Izby Celnej w T. , decyzją nr [...] z dnia [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał na przesłanki wznowienia postępowania określone w art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej. Odnosząc się do twierdzeń strony o "bezpodstawnym i bezprawnym" ustaleniu przez organ celny wartości celnej w oparciu o art.23 §1. organ podniósł, iż w tej sprawie zapadły już ostateczne rozstrzygnięcia, tak organu celnego jak i Sądu. Podniesiono, że zarówno Wojewódzki Sąd Administracyjny, jak i Naczelny Sąd Administracyjny uznały, iż w wyniku przeprowadzonego postępowania, organy celne ustaliły prawidłowo wartość celną towaru na podstawie nadesłanego przez belgijskie służby celne raportu. Wskazano, iż w opinii Naczelnego Sadu Administracyjnego, sporządzony i przekazany raport belgijskiej administracji publicznej - uzyskany w procedurze ściśle określonej przepisami prawa - ma walor dokumentu urzędowego w rozumieniu art.194 § 1 Ordynacji podatkowej, co oznacza, że korzysta z domniemania zgodności z prawdą. Wyjaśniono również, że postępowanie celne zmierzające do wydania decyzji ustalającej kwotę długu celnego oraz podatku od towarów i usług toczyło się niezależnie od postępowania w sprawie karnej, którego celem było rozstrzygnięcie kwestii fałszerstwa dokumentów. Umorzenie postępowania w sprawie karnej nie przesądza o zaniechaniu przez organy celne ustalenia wartości celnej towaru w prawidłowej wysokości. Zebrane w postępowaniu celnym dowody okazały się być wystarczające dla rozstrzygnięcia sprawy. Zdaniem Dyrektora Izby Celnej w złożonym wniosku o wznowienie postępowania strona nie wskazała jakie nowe fakty zostały ujawnione w postępowaniu karnym, a które nie były brane pod uwagę przez organ celny przy rozstrzyganiu sprawy. W ocenie organu wbrew twierdzeniom strony zadaniem prokuratora nie jest wykazanie, iż wartość celna importowanego pojazdu została zaniżona. Podkreślono, że strona żądając wznowienia postępowania, winna wykazać jakich nowych, istotnych okoliczności faktycznych, istniejących w dniu wydania decyzji i nie znanych organowi, który wydał decyzję, organ celny nie uwzględnił w prowadzonym postępowaniu. Na powyższą decyzję Dyrektora Izby Celnej w T. , skarżący pismem z dnia [...] złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w której wnieśli o uchylenie w całości decyzji z dnia [...] nr [...]; [...] Skarżący zarzucili zaskarżonej decyzji naruszenie tak prawa materialnego, jak i procesowego, w szczególności naruszenie: art.73 ust.1 ustawy z dnia 19 marca 2004r. Prawo celne, art.233 §1 pkt 1, art.245 §2 pkt 2, art.240 §1 pkt 5, art.120, art.122, art.191, art.181, art.187, art.210 §1 pkt 6 i §4 ustawy Ordynacja podatkowa, art.23 §1 i §7 oraz art.30 i 31 ustawy Kodeks celny, jak również naruszenie zasady wyrażonej w art.2 i art.7 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. W uzasadnieniu skargi strony wyraziły pogląd o wadliwości sposobu ustalenia przez organy celne wartości celnej przedmiotowego pojazdu w oparciu o przepisy art. 23 ust. 1 kodeksu celnego. Wskazano, iż umorzenie postępowania karnego z uwagi na brak możliwości ustalenia czy prawdziwą jest faktura na kwotę 43.000 BEF czy faktura na kwotę 170.000 BEF przesądza o wadliwości rozstrzygnięcia w postaci decyzji określającej wysokość wartości celnej opartej wyłącznie na ujawnionej w dokumentacji eksportera fakturze na kwotę 170.000 BEF z jednoczesnym pominięciem faktu istnienia faktury na kwotę 43.000 BEF. Zdaniem skarżących brak jest rozstrzygnięcia w jakimkolwiek postępowaniu o niewiarygodności faktury na kwotę niższą - co uprawniałoby do zastosowania procedury ustalania wartości celnej na podstawie art.23 § 7. Zdaniem skarżących, przedstawione postanowienie Prokuratury Okręgowej w T.z dnia [...] sygn. akt [...] stanowi przesłankę wznowienia postępowania określoną w art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej skutkującą w konsekwencji koniecznością uchylenia decyzji ostatecznej wydanej w przedmiotowej sprawie. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w T. wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wyjaśniono, że Dyrektor Izby Celnej w T. stwierdził, iż nowe dowody wskazane przez stronę nie mają istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, gdyż ich uwzględnienie nie spowodowałoby wydania odmiennej decyzji, niż zapadła poprzednio. Podkreślono, iż w sprawie przedłożonego przez stronę dowodu w postaci wyciągu z postanowienia Prokuratury Okręgowej w T. z dnia [...] WSA w Bydgoszczy wypowiedział się już w postanowieniu z dnia [...] sygn. akt I SA/Bd [...], odrzucając skargę o wznowienie postępowania w sprawie SA/Bd [...] Wskazano na wyrażany przez Sąd pogląd, iż postępowanie karne jest ukierunkowane na wydanie orzeczenia karnego, gdzie głównie chodzi o ustalenie winy sprawcy, co nie ma wpływu na ocenę zgłoszenia celnego w postępowaniu prowadzonym przez organy celne. W piśmie z dnia [...] złożonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skarżący ponownie wyrazili pogląd o wadliwości postępowania organów celnych prowadzonego w celu ustalenia wartości celnej przedmiotowego pojazdu w kontekście przedstawionego postanowienia Prokuratury Okręgowej w T. z dnia [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Kontrolowana decyzja kończyła postępowanie wszczęte z wniosku o wznowienie postępowania, w którym wskazano na ustalenia umorzonego postępowania, postanowieniem Prokuratora Okręgowego w T. [...] z [...], z których skarżący nie mógł skorzystać w poprzednim postępowaniu, a w jego ocenie wskazujących na możliwość błędnego ustalenia stanu faktycznego w sprawie cła. Przystępując do oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu wskazać trzeba, iż rozstrzygnięcie sporu w niniejszej sprawie uzależnione jest od odpowiedzi na pytanie, czy dowody przeprowadzone w postępowaniu poprowadzonym przez prokuratora mogły wyjawić fakty, o jakich mowa w art. 240 § 1 pkt 5) ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. t.j. z 2005r., Nr 8, poz. 60 ze zm.). Zgodnie z art. 240 § 1 pkt 5) Ordynacji podatkowej, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję. Istota okoliczności wynika z przepisów prawa materialnego sprawy. Podstawą ostatecznej decyzji był art. 23 § 1 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny (Dz. U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 ze zm.), zgodnie z którym, wartością celną towarów jest wartość transakcyjna, to znaczy cena faktycznie zapłacona lub należna za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny. Zatem za istotny należy uznać fakt, która z dwóch odmiennych faktur odzwierciedlała kwotę faktycznie zapłaconą czy należną. W zakresie zarzutów skargi, w materiale dowodowym sprawy Skarżący wskazali, że prokurator oparł się wyłącznie na zeznaniach właścicieli i pracowników firmy belgijskiej, gdzie zakupiono samochód. Oświadczenia złożone w tym trybie ocenili jako budzące wątpliwości, co do ich wiarygodności na fakt, iż to nie oni wystawiali faktury na kwoty niższe (k-108 akt administracyjnych). Z takiego materiału, prokurator wywiódł, iż nie można przypisać skarżącym podania nieprawdy czy wprowadzenia w błąd organu celnego i nie naraził Skarbu Państwa na uszczuplenie należności celnych i podatkowych. W ocenie Sądu, niewątpliwie cel takiego postępowania – przypisanie winy – nie pokrywa się z celem postępowania celnego i już chociażby z tego powodu nie należy przyjmować, że taki wynik postępowania prokuratora oznacza błędne ustalenie stanu faktycznego w cle. Tut. Sąd w postanowieniu z dnia [...] I SA/Bd [...] w sprawie ze skargi skarżących o wznowienie postępowania sądowego dotyczącego kontroli decyzji będącej obecnie przedmiotem wznowienia w trybie administracyjnym, stwierdził, że materiał dowodowy zebrany przez prokuratora nie dawał podstaw do stwierdzenia by w sprawie doszło do wyczerpania znamion czynu zabronionego, oraz ze osoby dokonujące zgłoszenia celnego nie miały świadomości posługiwania się podrobionymi fakturami, nie wpływa ani na uznanie zgłoszenia celnego za prawidłowe, ani na wysokość długu celnego. Sąd w niniejszym składzie stanowisko to popiera w pełni. W tym miejscu, odpowiadając na zarzut oparty na powoływaniu się przez organ w uzasadnieniu na powyższy wyrok, stwierdzić należy, że Sąd nie dopatrzył się tutaj naruszenia procedury przynajmniej takiej, która mogłaby mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym mowa w art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Organ nie stwierdził, że jest związany tym stanowiskiem, a jedynie zawarł je, co nie budzi wątpliwości Sądu, jako tożsame ze swoim. Organ, wbrew stanowisku skarżących, miał obowiązek opowiedzieć się w tej kwestii, gdyż stosownie do art. 243 § 1 i 2 ordynacji podatkowej, w razie dopuszczalności wznowienia postępowania organ podatkowy wydaje postanowienie o wznowieniu postępowania, które stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania, co do przesłanek wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Zakres rozstrzygnięcia obejmuje z kolei art. 245 § 1 op, stosownie do którego, organ podatkowy po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 243 § 2 wydaje decyzję, w której: 1) uchyla w całości lub w części decyzję dotychczasową, jeżeli stwierdzi istnienie przesłanek określonych w art. 240 § 1, i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy lub umarza postępowanie w sprawie; 2) odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej w całości lub w części, jeżeli nie stwierdzi istnienia przesłanek określonych w art. 240 § 1; 3) odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej w całości lub w części, jeżeli stwierdzi istnienie przesłanek określonych w art. 240 § 1, lecz: a) w wyniku uchylenia mogłaby zostać wydana wyłącznie decyzja rozstrzygająca istotę sprawy tak jak decyzja dotychczasowa, albo b) wydanie nowej decyzji orzekającej co do istoty sprawy nie mogłoby nastąpić z uwagi na upływ terminów przewidzianych w art. 68 lub art. 70. Te zapisy oznaczają, że etap orzekania co do meritum sprawy długu celnego uzależniony jest od istnienia samych przesłanek. Organ wykazywał, że w sprawie nie zaszły okoliczności, o jakich mowa w art. 240 § 1 pkt 5) op. W ocenie Sądu było to rozstrzygnięci prawidłowe. Zdaniem Sądu, nie ma podstaw do stwierdzenia, że w postępowaniu prokuratorskim ustalono, że to faktura odrzucona przez organ odzwierciedlała kwotę, o jakiej mowa w art. 23 § 1 kodeksu celnego. Z tego faktu wynika kilka wniosków. Po pierwsze, nie ma sprzeczności ustaleń co do faktów w obydwu postępowaniach (karnym i celnym), o jakich mowa w skardze. Po drugie, wnioski prokuratora mogą być jedynie rozpatrywane w sferze ocen a nie ustaleń, stanu faktycznego. Rację mają skarżący stojąc na stanowisku, iż błędna ocena stanu faktycznego pod względem prawnym nie stanowi podstawy wznowienia, ale błędne ustalenie stanu faktycznego – tak. Takie stanowisko zostało ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych. I tak, błędna ocena okoliczności faktycznej nie jest tym samym, co brak wiedzy o tej okoliczności. Są to dwie różne sytuacje, tylko jedna z nich - ta druga - stanowi przesłankę wznowienia postępowania podatkowego na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 ustawy Ordynacja podatkowa (III SA 2928/03, wyrok wsa w Warszawie, 2004.10.26, POP 2005/5/116). Dalej, ujawnienie "nowych okoliczności faktycznych", o jakich mowa w art. 240 § 1 pkt 5 o.p., nie oznacza sytuacji, w której takie okoliczności są wyprowadzane z odmiennej oceny dowodów znanych organowi wydającemu decyzję pierwotną.(FSK 170/04, wyrok NSA W-wa, 2004.06.21, PP 2004/11/60). Czy, odmienna ocena przez stronę dowodu, który istniał w dniu wydania decyzji, a był znany organowi wydającemu decyzję, nie uzasadnia żądania wznowienia postępowania (II FSK 47/05, wyrok NSA W-wa, 2005.12.14). Zatem organ prawidłowo uznał, że w sprawie nie wykazano faktów, o jakich mowa w art. 240 § 1 pkt 5) ordynacji. W tym ostatnim wyroku również wyrażono ugruntowane stanowisko, iż instytucja wznowienia postępowania nie może być wykorzystana do pełnej merytorycznej kontroli decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym, nie jest to bowiem kontynuacja postępowania zwykłego, a odrębne postępowanie nadzwyczajne, którego granice są ściśle ograniczone konkretną podstawą prawną wymienioną w art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej, kwalifikowanych wad procesowych i oczywistym jest, że na jego podstawie nie można czynić rozważań materialnoprawnych. Zarzucany w skardze organom celnym brak rozstrzygnięcia o niewiarygodności faktury wystawionej na kwotę niższą - co uprawniałoby do zastosowania procedury z art.23 par.7 Kodeksu celnego wraz z ominięciem przez organ celny w postępowaniu określającym, przepisów art.30 i 3 l Kodeksu celnego czy togo, że organ celny nie uzasadnił przyjęcia wartości transakcyjnej w trybie art.23 par. l Kodeksu celnego, dalej, nie przedstawił żadnego materiału porównawczego dla wykazania, że wartość transakcyjna była zaniżona, nie dokonał ustaleń co do autentyczności dokumentów; w świetle powyżej przedstawionych wywodów, mieści się w sferze merytorycznej sprawy. Konsekwentnie, takie zarzuty, oparte na wymienionych przepisach, należało uznać za niezasadne. Z tej samej przyczyny, na obecnym etapie nie ma znaczenia zarzut, że organ posiadając wiedzę o nieprawomocnym umorzeniu śledztw, działając w zgodzie z art.181 w zw. z art.187 ustawy Ordynacja podatkowa powinien materiał zgromadzony w toku postępowania karnego ujawnić w poprzednim postępowaniu. Jest to również zarzut spóźniony, gdyż dotyczy postępowania dowodowego przeprowadzonego w postępowaniu zwykły. W odpowiedzi, można przytoczyć kilka tez z orzeczeń sądowoadministracyjnych. I tak, podana w art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej podstawa do wznowienia zachodzi, gdy określony dowód nie był w ogóle znany organowi podatkowemu prowadzącemu postępowanie zwykłe i został ujawniony dopiero po zakończeniu tego postępowania. Natomiast w wypadku, gdy organ pominął dowód znany (np. wskazywany przez stronę), to tego rodzaju uchybienie nie może być uznane za podstawę do wznowienia (I FSK 220/06, wyrok NSA W-wa, 2006.11.09, LEX nr 62105). Także, jeśli organ orzekający w postępowaniu zwykłym posiada wiedzę na temat potencjalnego dowodu, lecz zrezygnuje z jego przeprowadzenia (np. odmawiając przesłuchania świadka, co do sygnalizowanych przez stronę okoliczności) to nie można ujawnionych po wydaniu decyzji informacji, które mogły być potwierdzone takim dowodem kwalifikować z punktu widzenia przesłanki wznowieniowej, o której mowa w art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, jako nowych okoliczności faktycznych (FSK 1752/04, wyrok NSA W-wa, 2005.05.20, LEX nr 171488). Dlatego też Sąd stwierdził, że w sprawie utrzymując w mocy decyzję o odmowie uchylenia decyzji w trybie wznowienia postępowania, organ nie naruszył prawa w stopniu, o jakim mowa w art. 145 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Mając na względzie powyższe oraz stosowanie do art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak na wstępie. M. Łent D. Dudra E. Kruppik – Świetlicka