I SA/Bd 811/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Zdzisław Pietrasik Sędziowie: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski (spr.) Asesor sądowy Urszula Wiśniewska Protokolant Asystent sędziego Daniel Łuczon po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 06 lutego 2007 r. sprawy ze skargi Janiny T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] 2005 r. nr [...] w przedmiocie interpretacji co do zakresu i sposobu zastosowania prawa podatkowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w B. na rzecz strony skarżącej kwotę 740 (siedemset czterdzieści) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania I SA/Bd 811/06 UZASADNIENIE Pismem z dnia [...] 2005 roku skarżąca wystąpiła o udzielenie pisemnej interpretacji co do zakresu i sposobu zastosowania prawa podatkowego. Wskazała, że w dniu [...] 2005 roku wpłynęła na jej konto w banku kwota tytułem odszkodowania za szkodę majątkową, będącą wynikiem konfiskaty przez nazistowskie Niemcy mienia (fabryki czekolady i cukru) należącego do jej ojca. Odszkodowanie wypłacone zostało z funduszy niemieckiego programu kompensacyjnego za prace przymusowe (German Forced Labour Compensation Programme) przez Międzynarodową Organizację ds. Migracji z siedzibą w Genewie, w związku z decyzją Komisji ds. Roszczeń Majątkowych. Zapytanie dotyczyło kwestii opodatkowania przedmiotowej kwoty odszkodowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Zdaniem wnioskodawcy kwota powyższa nie podlega opodatkowaniu. Naczelnik Urzędu Skarbowego w B., postanowieniem z dnia [...] 2005 roku uznał, że przedstawione przez podatnika stanowisko jest nieprawidłowe. W uzasadnieniu przedmiotowego postanowienia Naczelnik Urzędu Skarbowego wskazał, że zgodnie z ustawą z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych świadczenie to nie zostało wymienione jako zwolnione od podatku, zatem jako przychód z innych źródeł, podlega opodatkowaniu na podstawie art. 20 powołanej ustawy. Nie zgadzając się z powyższymi stanowiskiem skarżąca złożyła zażalenie, w którym podniosła, że wartość uzyskanego odszkodowania rekompensuje jedynie wartość utraconego majątku, nie może zatem stanowić przychodu. Decyzją z dnia [...] 2005 r. Dyrektor Izby Skarbowej w B. odmówił zmiany zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 9 ust. l ustawy z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych, opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku. Źródła przychodów podlegających opodatkowaniu wymienione zostały w art. 10 powołanej ustawy. Powołany przepis precyzuje poszczególne kategorie przychodów (art. 10 ust. 1-8), zaś w przypadku uzyskiwania przychodów nie wymienionych w ramach poszczególnych źródeł, przypisuje je do tzw. innych źródeł przychodów (art. 10 ust. 9). Stosownie do treści art. 20 tej ustawy, za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, z wyjątkiem alimentów na rzecz dzieci, stypendia, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nie należące do przychodów określonych w art. 12-14 i 17 oraz przychody nie znajdujące pokrycia w ujawnionych źródłach. Katalog ten jest otwarty i koreluje z zapisem art. 9, stanowiącym o powszechności przedmiotu opodatkowania. W tym zatem zakresie wszelkie przychody nie wymienione w ramach przepisu art. 10 ust. 1-8, nie wyłączone jednocześnie z opodatkowania na podstawie art. 21, 52, 52a i 52c lub od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku, podlegają opodatkowaniu na podstawie art. 20 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Organ zauważył, że z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że strona uzyskała odszkodowanie za szkodę majątkową, wyrządzoną ojcu w wyniku krzywdzących działań faszystowskich. Odszkodowanie wypłacone zostało przez Międzynarodową Organizację ds. Migracji z siedzibą w Genewie. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej w obecnie obowiązującym stanie prawnym, świadczenie to nie podlega zwolnieniu od podatku, nie zostało bowiem wymienione w przepisach stanowiących wyjątek od zasady powszechności przedmiotu opodatkowania. Na powyższą decyzję została złożona skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenia art.1 ustawy z dnia 21 września 2000 r. o zwolnieniu świadczeń z tytułu prześladowań przez nazistowskie Niemcy z podatków i opłat oraz o niezaliczaniu ich do dochodów, skarżąca wniosła o jej uchylenie. Zdaniem skarżącej, stanowisko organów podatkowych jest błędne, albowiem nie uwzględnia normy prawa materialnego zawartej w art. l cyt. ustawy. Opiera się wyłącznie na przepisach ustawy z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych. Stosownie do treści wymienionego uregulowania szczególnego, świadczenia wypłacane ofiarom i ich spadkobiercom z tytułu prześladowań przez nazistowskie Niemcy w okresie II wojny światowej, w tym związane z pracą niewolniczą i przymusową, są wolne od podatków i opłat. Strona zwróciła uwagę na konieczność uwzględnienia ratio legis powołanego uregulowania, wskazując na uzasadnienie do projektu ustawy z dnia 21 września 2000 roku. Skarżąca podniosła, iż powołany przepis szczególny jest powszechnie respektowany przez organy skarbowe całego kraju i przywołuje postanowienia w sprawie interpretacji przepisów prawa podatkowego innych urzędów skarbowych. Zdaniem skarżącej, odmienna interpretacja przepisów prawa, narusza nie tylko powołany wyżej przepis ustawy z dnia 21 września 2000 roku, ale przede wszystkim stoi w opozycji do wyartykułowanej w art. 2 Konstytucji RP zasady państwa prawa. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Organ nie znalazł podstaw do zastosowania w sprawie art.1 ustawy z dnia 21 września 2000 r. o zwolnieniu świadczeń z tytułu prześladowań przez nazistowskie Niemcy z podatków i opłat oraz o niezaliczaniu ich do dochodów. Postanowieniem z dnia 16 stycznia 2006 r. Sąd zawiesił postępowanie z uwagi na skierowanie przez WSA w Warszawie pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego co do zgodności przepisów Ordynacji podatkowej normujących wydawanie interpretacji z Konstytucją. Po wydaniu przez Trybunał orzeczenia i opublikowania go, Sąd podjął zawieszone postępowanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270) wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W wyroku z dnia 30 października 2006 r., P 36/05 Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że powierzenie sądom administracyjnym merytorycznego rozpatrywania spraw dotyczących indywidualnych interpretacji podatkowych stanowi przejaw realizacji art.45 Konstytucji RP. Także w uchwale z dnia 6 stycznia 2007 r., I FPS 1/06 Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż sąd administracyjny - sprawując na podstawie art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi kontrolę działalności administracji publicznej, w sprawach skarg na decyzje administracyjne, wydane na podstawie art. 14b § 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - jest obowiązany do kontroli takich decyzji również z punktu widzenia poprawności merytorycznej dokonanych w nich interpretacji co do zakresu i sposobu zastosowania prawa podatkowego. Oceniając zaskarżoną decyzję także z merytorycznego punktu widzenia stwierdzić należy, że decyzja ta narusza prawo. Spór w przedmiotowej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia czy otrzymane przez skarżącą odszkodowanie za szkodę majątkową, będącą wynikiem konfiskaty przez nazistowskie Niemcy mienia należącego do jej ojca podlega opodatkowaniu na podstawie ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, czy też jest zwolnione od podatku. Należy zauważyć, że odszkodowanie to zostało wypłacone przez Międzynarodową Organizację ds. Migracji w Genewie w ramach niemieckiego Programu Rekompensat za Pracę Przymusową. Zdaniem organów podatkowych, które odniosły się wyłącznie do przepisów ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowy od osób fizycznych, odszkodowanie to stanowi przychód z innych źródeł (art. 10 ust.1 pkt 9) i jest opodatkowane na podstawie art. 9 ust.1 tej ustawy, zgodnie z którym opodatkowaniu podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem wymienionych w art.21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku. Według natomiast skarżącej odszkodowanie to jest zwolnione od podatku na podstawie art. 1 ustawy z dnia 21 września 2000 r. o zwolnieniu świadczeń z tytułu prześladowań przez nazistowskie Niemcy z podatków i opłat oraz o niezaliczaniu ich do dochodów (Dz.U. Nr 93, poz.1028). W świetle powyższego podstawowe znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy ma ustalenie czy otrzymane przez stronę świadczenie podlegało zwolnieniu od podatku na podstawie wskazanego przez nią przepisu. Art.1 ustawy z dnia 21 września 2000 r. o zwolnieniu świadczeń z tytułu prześladowań przez nazistowskie Niemcy z podatków i opłat oraz o niezaliczaniu ich do dochodów stanowi, że świadczenia wypłacane ofiarom i ich spadkobiercom z tytułu prześladowań przez nazistowskie Niemcy w okresie II wojny światowej, w tym związane z pracą niewolniczą i przymusową, są wolne od podatków i opłat. Z uzasadnienia do projektu rządowego tej ustawy ( III kadencja Sejmu, druk nr 2149) wynika, że humanitarny charakter powyższych świadczeń wyklucza ich przejmowanie w jakiejkolwiek postaci przez budżet państwa, a także nie powinien wpływać na prawo do świadczeń pobieranych przez uprawnionych. Stwierdzono, że ustawa ta obejmuje również świadczenia wypłacane ofiarom prześladowań w czasie II wojny światowej przez nazistowskie Niemcy, pochodzące z innych źródeł niż z funduszu "Pamięć, Odpowiedzialność i Przyszłość", tj. bezpośrednio od firm, rządu niemieckiego, oraz różnych organizacji. Z przepisów ustawy korzystają zatem także ofiary nazistowskich Niemiec, które otrzymają świadczenia w związku z utraconymi polisami ubezpieczeniowymi, zamrożonymi kontami i depozytami bankowymi oraz z innymi poniesionymi szkodami. Tak wyznaczony zakres świadczeń podlegających zwolnieniu od podatku oraz podmiotów wypłacających te świadczenia, obejmuje także otrzymane przez skarżącą odszkodowanie od Międzynarodowej Organizacji ds. Migracji w Genewie. Wolą polskiego ustawodawcy było objęcie zwolnieniem odszkodowań z tytułu prześladowań dokonanych przez nazistowskie Niemcy w szerokim tego słowa znaczeniu. W rozumieniu zatem art.1 powołanej ustawy pojęcie "prześladowań" obejmuje również sytuację, w której ojciec skarżącej został rozstrzelany, a jego firma skonfiskowana. Zaprezentowane w odpowiedzi na skargę stanowisko, że w rozpatrywanej sprawie nie ma zastosowania art.1 ustawy z dnia 21 września 2000 r. z uwagi na to, że odszkodowanie przyznano skarżącej w związku z innymi krzywdzącymi działaniami faszystowskimi, nie zaś w wyniku prześladowań, pozostaje w sprzecznośc z humanitarnym charakterem powyższego świadczenia oraz sensem tej regulacji. Mając powyższe na uwadze na podstawie art.145§1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz.1270) orzeczono jak w sentencji. Na podstawie art.152 cyt. ustawy Sąd określił, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości. O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.