I SA/Bd 811/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Sarah Sobecka-Kucharczyk po rozpoznaniu w dniu 03 grudnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.S. o przyznanie prawa pomocy zakresie całkowitym w sprawie ze skargi J.S. o wznowienie postępowania od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 8 września 2009 r. sygn. akt I SA/Bd 203/09 postanowił odmówić przyznania prawa pomocy Skarżący wniósł w niniejszym postępowaniu o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Oświadczeniami zawartymi w urzędowym formularzu PPF oraz dokumentami przedstawionymi na wezwanie Sądu zobrazował swoją sytuację majątkową i rodzinną. Podał, że utrzymuje się z emerytury wypłacanej w wysokości 2.216 zł. Wykazał, że świadczenie to ulega potrąceniu z powodu egzekucji sądowej. W roku ubiegłym uzyskał dochód wynoszący 64.755,68 zł, który w części miał charakter incydentalny. Kierowane do wnioskującego upomnienia potwierdzają istnienie zaległości wobec ZUS na kwotę 54.244 zł. Skarżący wspomaga finansowo córkę, której przekazywał od sierpnia do listopada 1000 zł miesięcznie. Zainteresowany przedstawił również zestawienie operacji dokonanych na rachunku bankowym za okres od 24 sierpnia do 23 października 2010 r. Poinformował o zadłużeniu wynoszącym 10.800 zł. W druku PPF ujawnił, że rata kredytu wynosi 900 zł. Za istotne dla oceny swojej sytuacji majątkowej uznał spłatę zaciągniętych pożyczek w czasie, kiedy pozostawał bez pracy. Zaświadczył, że leczy się w poradni urologicznej i laryngologicznej. W listopadzie wydał na leki 200 zł. Za uzasadnione uznał ponadto, w skali miesiąca, takie wydatki, jak : zakup żywności, środków czystości, opłacenie składki PZU. Oświadczył, że nie posiada żadnego majątku, nawet osobistego, w tym oszczędności. Zamieszkuje w mieszkaniu stanowiącym własność żony, tam też jest zameldowany i opłaca czynsz. Wskutek ustanowienia rozdzielności majątkowej nie ma możliwości wyegzekwowania obowiązku partycypowania przez żonę również w kosztach zainicjowanego postępowania sądowego. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Postępowanie przed sądem administracyjnym toczy się według przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a. Modele postępowań sądowych respektują regułę, według której koszty sądowe ponosi ta strona, której działanie spowodowało ich powstanie (art.199 p.p.s.a.). Odstępstwem od niej jest instytucja pomocy prawnej mająca na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Stanowi ona bowiem realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art.77 ust.2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art.6 Konwencji o ochronie praw człowieka oraz podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie 4 listopada 1950 r. ( Dz. U. z 1993 r., Nr 61, poz. 284 ze zm.). Wskazać jednak należy, że uprawnienie do przeniesienia ciężarów finansowych procesu na Skarb Państwa nie ma charakteru absolutnego, gdyż podlega prawnie uzasadnionym ograniczeniom. Wydzielona ilość funduszy publicznych dostępna na udzielanie pomocy prawnej sprawia, że koniecznością wymiaru sprawiedliwości jest przyjęcie procedury selekcji, dokonywanej jednakże w sposób pozbawiony arbitralności lub dysproporcjonalności ( por. wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 16 lipca 2002 r. w sprawie P., C. i S. vs. Wielka Brytania nr 56547/00, opubl. Lex nr 75481). Stosownie do regulacji art. 245 ustawy p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zgodnie zaś z przepisem art. 246 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w tym zakresie następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z treści zawartego w treści art.246 § 1 i § 2 p.p.s.a. sformułowania " gdy osoba ta wykaże" wywodzić należy, że ciężar dowodu, co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, spoczywa na stronie ubiegającej się o przyznanie tego prawa. Podkreślić też należy, że najistotniejsze z unormowań dotyczących prawa pomocy wynikają z art. 252 § 1 i art. 255 p.p.s.a. Przepisy te pozwalają wyznaczyć kolejność działań podejmowanych w ramach postępowania rozpoznawczego. Zatem ustalenie faktów mających pierwszorzędne znaczenie dla sprawy przyznania pomocy prawnej odbywa się na podstawie oświadczeń zawartych w druku urzędowym PPF. W razie zaś pojawienia się wątpliwości, co do przedstawianych w formularzu PPF danych, bądź jeśli okażą się one niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego, referendarz na podstawie art.255 p.p.s.a. wzywa wnioskodawcę do przedłożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów źródłowych. Z akt sprawy wynika, że powyżej opisana procedura weryfikacji wniosku miała miejsce w tym postępowaniu. W jej granicach do skarżącego zwrócono się o nadesłanie "dokumentów źródłowych". Mając na uwadze powyższe rozważania oraz przedstawione wyjaśnienia i dokumenty, skarżący nie udowodnił, że znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Co warte podkreślenia, przedstawił swoją sytuację finansową w sposób wybiórczy, zaś część ze złożonych oświadczeń uznać należy za niewiarygodne i sprzeczne z dokonanymi na podstawie akt sprawy ustaleniami. Przede wszystkim, z nadesłanego wyciągu z konta bankowego wynika, że na rachunek skarżącego wpływa świadczenie emerytalne w wyższej wysokości, niż deklarowane 2.216 zł, albowiem sprowadza się do kwoty 3.189,97 zł. Wątpliwości co do rzetelności udzielonych informacji o dochodach potęguje też ujawnienie wpłaty pochodzącej od S.T.E. w B.z tytułu IV transzy. Ponadto wyjaśnieniom dotyczącym relacji finansowych z żoną odmówić należało wiarygodności, gdyż z rachunku bankowego należącego do J.S. dokonywano opłat ciążących na żonie, a to bez wątpienia przeczy poglądowi autora wniosku o prowadzeniu odrębnego gospodarstwa domowego. Kolejnym punktem odniesienia do negatywnej oceny zasadności przyznania pomocy prawnej jest mylne przekonanie skarżącego co do skutków pozostawania z żoną w ustroju rozdzielności majątkowej. Zgodnie bowiem z art.27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r.- Kodeks rodzinny i opiekuńczy ( Dz .U. Nr 9, poz. 59 ze zm.) oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swoich sił oraz swoich możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Dlatego też, również w razie zawarcia umowy majątkowej małżeńskiej małżonkowie nadal zobowiązani są do zaspokajania potrzeb innych członków rodziny, w tym do udzielania wsparcia materialnego w celu umożliwienia prowadzenia sporów sądowych. Z tego powodu referendarz zwrócił się do skarżącego również o udzielenie informacji odnoszących się do dochodów i oszczędności żony uznając, że pełną i obiektywną ocenę kondycji finansowej skarżącego umożliwiłyby w szczególności zeznania podatkowe i wyciągi z rachunków bankowych należących do obojga małżonków. Niezależnie od powyższego wyjaśnić jeszcze wypada, że instytucja prawa pomocy może być stosowana jedynie w przypadku osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej pozwalającej na zaspokojenie tylko podstawowych potrzeb bytowych. Nie każdy więc wydatek, subiektywnie postrzegany jako dolegliwy finansowo, oznacza, że posiada wymiar koniecznym. Nakładom za korzystanie z telewizji czy Internetu, z punktu widzenia zasadności przyznania prawa pomocy, niezbędnego charakteru przypisać nie można. Również wskazywana zdolność do regulowania rat kredytu, jak i świadczenie pomocy finansowej córce, świadczą przeciwko uwzględnieniu wniosku, albowiem zobowiązania cywilnoprawne nie mogą być powodem pokrycia z budżetu Skarbu Państwa kosztów zainicjowanego przez stronę postępowania. W przeciwnym razie dochodziłoby do sytuacji, w której ciężar zaspokajania potrzeb niezasługujących na miano niezbędnych dla utrzymania danej osoby zostałby przerzucony na współobywateli. Skoro zatem skarżący wykonuje skutecznie ciążące na nim zobowiązania, to przyjąć można, że w obecnej sytuacji materialnej jest w stanie ponieść również koszty postępowania sądowego w pełnym jego zakresie. Reasumując, kwestią kluczową dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy jest zestawienie możliwości płatniczych strony z obciążeniami finansowymi, jakie zmuszona jest ponieść w konkretnym postępowaniu. W badanej sprawie są to wpis od skargi kasacyjnej ( 100 zł) i opłacenie wynagrodzenia należnego adwokatowi za jej sporządzenie i wniesienie. Te zaś, stosownie do przepisów Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz. U. Nr 163, poz.1348 ze zm.) wynosi 219,60 zł brutto. Nie budzi więc wątpliwości, że wydatek rzędu 319,60 zł, przy stałych i pewnych wpływach wynoszących 3.189,97 zł, nie wykracza poza możliwości finansowe skarżącego. Tym bardziej, że nie jest to jedyny dochód gospodarstwa domowego, w którym on pozostaje, a wydatki rodziny, jak ustalono, są standartowe. Z powyższych względów, na podstawie powołanych w przepisów, w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono, jak w sentencji.