I SA/Bd 811/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Izabela Najda-Ossowska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Urszula Wiśniewska Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Protokolant: Asystent sędziego Daniel Łuczon po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 07 listopada 2012 r. sprawy ze skargi A. D. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania 1. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] r. nr [...] 2. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane w całości 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w T. na rzecz A. D. kwotę [...] zł tytułem zwrotu kosztów postępowania Syg. akt I SA/Bd 811/12 U Z A S A D N I E N I E 1. Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Celnej w T. utrzymał w mocy swoje postanowienie z dnia [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie złożonego przez A. D. (skarżącego) ponaglenia na niedoręczenie decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w B. nr [...] z dnia[...]. 2. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podał, że ww. decyzją z dnia[...]. organ I instancji określił skarżącemu wysokość zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego marki BMW. Decyzja została doręczona podatnikowi w trybie art. 150 § 2 w związku z art. 150 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005r nr 8 poz. 60 ze zm. dalej O.p.) i w dniu 13 sierpnia 2010 r. stała się ostateczna. 3. W dniu 11 kwietnia 2011r. do Urzędu Celnego w B. wpłynął wniosek skarżącego o wznowienie, na podstawie art. 240 § 1 pkt 4 O.p. postępowania podatkowego zakończonego ww. decyzją ostateczną z dnia [...] gdyż strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Skarżący kwestionował w tym wniosku skuteczność doręczenia, w tym także przedmiotowej decyzji. Podniósł, że o fakcie wydania decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego ww. samochodu osobowego, podatnik dowiedział się wraz z doręczeniem kserokopii dokumentacji postępowania podatkowego. 4. Decyzją z [...] organ podatkowy odmówił wznowienia postępowania podatkowego w sprawie zakończonej decyzją z dnia[...]. Po wniesieniu odwołania Dyrektor Izby Celnej w T. decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w B. z [...] odmawiającą wznowienia postępowania. Wskazał w uzasadnieniu, że strona powzięła informację o wydaniu decyzji w dniu 20 września 2010r., kiedy otrzymała kserokopię tejże decyzji. W konsekwencji organ powołując się na przesłankę wznowienia postępowania określoną w art. 240 § 1 pkt 4 O.p. stwierdził, że wniosek o wznowienie postępowania, stosownie do treści art. 241 § 2 pkt 1 O.p. winien zostać złożony najpóźniej do dnia 20 października 2010r. Decyzja została doręczona pełnomocnikowi strony w dniu 25 listopada 2011r. i nie została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. 5. Pełnomocnik w imieniu skarżącego w dniu 7 grudnia 2011r. złożył ponaglenie na niedoręczenie decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w B. nr [...] z dnia [...] określającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego. W uzasadnieniu wskazał, że decyzja ta nie została mu doręczona prawidłowo. 6. Postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Celnej odmówił wszczęcia postępowania w tej sprawie. 7. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący zarzucił naruszenie art. 165a § 1 O.p. przez uznanie, że wydanie i doręczenie decyzji dotyczącej wznowienia postępowania zakończonego decyzją podatkową stoi na przeszkodzie rozpatrzeniu ponaglenia na niedoręczenie tej decyzji. Ponadto zarzucono naruszenie art. 217 § 2 O.p. poprzez brak należytego uzasadnienia rozstrzygnięcia i brak odniesienia się do zarzutów i argumentów ponaglenia przy jednoczesnym przywoływaniu okoliczności nieistotnych dla sedna sprawy. 8. W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że decyzja wymiarowa, której brak skutecznego doręczenia jest powodem ponaglenia oraz decyzje rozstrzygające wniosek o wznowienie postępowania są odrębnymi, samodzielnymi decyzjami, które zapadły i były doręczone w różnym czasie i różnych postępowaniach. Zdaniem strony prawidłowe doręczenie decyzji w sprawie odmowy wznowienia postępowania nie może w żadnym zakresie konwalidować, uzupełniać, czy niwelować skutków nieprawidłowości przy doręczaniu decyzji wymiarowej. 9. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie o utrzymaniu w mocy postanowienia z [...] Dyrektor Izby Celnej podniósł, że we wniosku o wznowienie postępowania pełnomocnik strony, żądał wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną z uwagi na fakt, iż strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Wniosek ten został rozpatrzony negatywnie a decyzja w tym zakresie została utrzymana w mocy przez organ odwoławczy. Strona zaś nie wniosła skargi do sadu administracyjnego na decyzję organu II instancji. Nie zgodził się z zarzutami zażalenia. 10. Organ wskazał, że ponaglenie, zgodnie z art. 141 § 1 O.p. przysługuje na niezałatwienie sprawy we właściwym terminie lub terminie ustalonym na podstawie art. 140 O.p. Wykładnia zarówno systemowa, jak i gramatyczna art. 141 O.p. prowadzi do wniosku, że warunkiem sine qua non dopuszczalności ponaglenia jest niezałatwienie sprawy w terminie, co oznacza, że muszą wystąpić łącznie dwie okoliczności. Pierwsza, to niezałatwienie sprawy, natomiast druga - upływ terminu ustawowego lub dodatkowego, określonego na podstawie art. 140 O.p. Organ przywołał przepisy Ordynacji podatkowej dotyczące wszczęcia postępowania, w tym art. 165a § 1 O.p., zgodnie z którym gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przyczyny, które powodują, że postępowanie nie może być wszczęte, mogą dotyczyć: braku w przepisach ustaw podatkowych podstaw do rozpatrzenia treści żądania; sytuacji, gdy w danej sprawie toczy się postępowanie podatkowe oraz przypadków, gdy w sprawie zapadła już decyzja. 11. Wskazując, że jedną z przyczyn odmowy wszczęcia postępowania jest sytuacja, gdy w sprawie zapadła już decyzja Dyrektor podał, że decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w B. z [...] została uznana za doręczoną stronie w trybie art. 150 § 2 w zw. z art. 150 § 1 pkt 1 O.p. Zatem wniesienie ponaglenia na czynność, którą organ podatkowy już wykonał nie znajduje uzasadnienia. Konsekwencją stwierdzenia, iż w sprawie zapadła decyzja, jest zastosowanie przepisu art. 165a § 1 O.p. i odmowa wszczęcia postępowania. 12. W skardze do sądu strona wniosła o uchylenie ww. postanowienia, zarzucając mu naruszenie: - art. 165a § 1 O.p. przez uznanie, że wydanie i doręczenie decyzji dotyczącej wznowienia postępowania zakończonego decyzją podatkową stoi na przeszkodzie rozpatrzeniu ponaglenia na niedoręczenie tej decyzji podatkowej; - art. 150 § la i § 2 O.p. przez przyjęcie, że sporna decyzja została prawidłowo doręczona (uznana za doręczoną). 13. Zdaniem skarżącego po wydaniu decyzji z dnia [...] organ podjął starania w celu doręczenia tej decyzji adresatowi, które to starania nie doprowadziły jednak do odbioru korespondencji. Organ uznał skuteczność doręczenia zastępczego, choć analiza załączonego do akt sprawy formularza pocztowego, dotyczącego sposobu doręczenia przesyłki oraz czynności z tym związanych nie pozwala ustalić, w jakim miejscu, z tych wymienionych w przepisie art. 150 § 2 O.p. umieszczono zawiadomienie o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej. 14. Skarżący podał, że nigdy potem nie doręczono mu skutecznie (choćby zastępczo) oryginału przedmiotowej decyzji. Otrzymał jedynie jej kserokopię, nie spełnia wymogu skutecznego doręczenia decyzji. Stojąc wobec sporu prawnego, co do skuteczności doręczenia przedmiotowej decyzji, a zatem jej istnienia w obrocie prawnym i możliwości egzekwowania, skarżący w pierwszej kolejności zdecydował się skorzystać ze środków prawnych (wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, wniosek o wznowienie postępowania), przyjmując fikcję skutecznego doręczenia. Nie pozostaje sporne, że powyższe środki prawne okazały się nieskuteczne, co znalazło odzwierciedlenie w ostatecznych rozstrzygnięciach administracyjnych. 15. W związku z tym skarżący wniósł ponaglenie w związku z niedoręczeniem decyzji z dnia 26 lipca 2010r. określającej zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym nie zaś niedoręczeniem decyzji dotyczącej wznowienia postępowania. Zdaniem skarżącego fakt, iż: "postępowanie zainicjowane odwołaniem od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w B. nr [...] z dnia [...] zostało zakończone w dniu [...] decyzją nr [...], w terminie zakreślonym w postanowieniu z dnia [...] nr [...]" nie może wpłynąć na zasadność rozpatrzenia ponaglenia na niedoręczenie zupełnie innej decyzji. 16. Skarżący podniósł, że decyzja wymiarowa, której brak skutecznego doręczenia jest powodem ponaglenia, oraz decyzje rozstrzygające wniosek o wznowienie postępowania, są odrębnymi, samodzielnymi decyzjami, które zapadły i były doręczane w różnym czasie i różnych postępowaniach. Prawidłowe doręczenie decyzji w sprawie odmowy wznowienia postępowania nie może w żadnym zakresie konwalidować, uzupełniać, czy niwelować skutków nieprawidłowości przy doręczaniu decyzji wymiarowej. Kwestia odpowiedniego zawiadomienia adresata o miejscu pozostawienia przesyłki jest elementem ustalenia stanu faktycznego, ma charakter obiektywny i nie zależy od faktu, czy daty rozpatrzenia wniosku o wznowienie postępowania, a nawet od wyobrażenia lub przekonania strony, iż odbiór kserokopii decyzji jest równoznaczny z jej doręczeniem. Zdaniem skarżącego skoro z akt sprawy nie wynika fakt pozostawienia przesyłki w jednym z miejsc wskazanych w przepisie art. 150 § 2 Ordynacji podatkowej, nie można mówić o skutku, wynikającym z dyspozycji tego przepisu, tj. o uznaniu tego pisma za doręczone. Faktu tego nie może zmienić próba wniesienia przez adresata decyzji, która nie została skutecznie doręczona, środków zaskarżenia oraz ich rozpatrzenie przez organy. W związku z faktem, że przedmiotowa decyzja nie została doręczona, ani prawidłowo i skutecznie uznana za doręczoną, co oznaczałoby zakończenie postępowania podatkowego, to organ, który wszczął to postępowanie pozostaje bezczynny do czasu jej właściwego doręczenia, o co strona wnosiła w ponagleniu. 17. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu. 18. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 19. Skarga jest zasadna. Należy przypomnieć, że sąd administracyjny zgodnie z art. 145 § 1 pkt.1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 poz. 270 ze zm. dalej ustawa p.p.s.a) uchyla decyzję, kiedy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. 20. Spór w sprawie ma charakter procesowy i sprowadza się do rozstrzygnięcia kwestii, czy organ w sprawie miał podstawy do odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie ponaglenia na niedoręczenie decyzji o wymiarze w podatku akcyzowym. 21. Jakkolwiek postanowienia w sprawie, w obu instancjach wydawał Dyrektor Izby Celnej w T., to oba rozstrzygnięcia różnią się od siebie istotnie. Jako podstawę prawną obu postanowień powołano art. 165a § 1 O.p. Zgodnie z tym przepisem, gdy żądanie, o którym mowa w art. 165 O.p., zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Artykuł 165 O.p. traktuje o wszczęciu postępowania podatkowego i odnosi się do podmiotów uprawnionych, momentu, formy wszczęcia takiego postępowania. 22. Organ w obu instancjach podkreślił, że w sprawie zachodzi przesłanka innej przyczyny, dla której postępowanie nie może być wszczęte i w ślad za doktryną wskazał, że przyczyną tą jest wydanie decyzji. Jednocześnie w postanowieniu pierwszej instancji wskazano, że jest to decyzja z [...] o odmowie wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną Naczelnika Urzędu Celnego w B. z [...] (str. 4 uzasadnienia). Natomiast z analizy uzasadnienia postanowienia wydanego po rozpoznaniu zażalenia jednoznacznie wynika, że za taką decyzję organ potraktował wydanie decyzji z [...] (str. 5 uzasadnienia). 23. Zdaniem Sądu oba stanowiska w sprawie są błędne a organ nie mógł odmówić wszczęcia postępowania w zakresie ponaglenia albowiem nie jest to odrębne postępowanie, o wszczęciu którego może decydować. Ponaglenie jest środkiem do ochrony praw strony, która w toczącym się postępowaniu podatkowym, spotyka się z bierną postawą organu. Art. 141 § 2 O.p. w sposób wyczerpujący normuje postępowanie organu wyższego stopnia w sytuacji, gdy uzna on ponaglenie za uzasadnione. Jakkolwiek przepis nie reguluje zachowania organu, który uzna takie ponaglenie za nieuzasadnione, jednakże w orzecznictwie i piśmiennictwie zgodnie akceptuje się, że w takim przypadku organ winien w postanowieniu stwierdzić, że ponaglenie było nieuzasadnione. Pozytywna, jak i negatywna wersja rozstrzygnięcia o zasadności ponaglenia wypełnia możliwości zachowania organu w reakcji na złożenie przez stronę ponaglenia w związku z bezczynnością. Wydane postanowienie nie jest zaskarżalne, a ten etap postępowania jest konieczny dla strony, by mogła wnieść do sądu administracyjnego skargę na bezczynność organu administracji publicznej. 24. Organ nie miał więc podstaw prawnych do odmowy wszczęcia postępowania tak, jak to uczynił w zaskarżonym postanowieniu. Wywody organu co do poprawności dokonanego doręczenia decyzji z [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania w podatku akcyzowym, mogłyby jedynie uzasadniać stanowisko organu w odniesieniu się do zarzutu bezczynności i wniesionego ponaglenia. Bez wątpienia ponaglenie skarżącego w zakresie niedoręczenia przedmiotowej decyzji należy odczytać jako ponaglenie na niewydanie decyzji w sprawie, ponieważ dopiero prawidłowe doręczenie decyzji sprawia, że wchodzi ona do obrotu prawnego i zaczyna się jej egzystencja prawna; załatwienie sprawy polega więc na wydaniu i doręczeniu stronie decyzji (tak też Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w postanowieniu z 31 lipca 2009r w sprawie III SAB/Wa 33/09 – www.orzeczenia.nsa.gov.pl ) 25. Ponownie rozstrzygając sprawę, organ winien zająć stanowisko zgodnie z treścią art. 141 § 2 O.p. rozpoznając tym samym ponaglenie skarżącego według obowiązującej procedury. Ocena ustalenia, czy organ pozostaje w bezczynności należeć będzie ostatecznie do sądu administracyjnego a nie organu. 26. Mając na uwadze powyższe argumenty Sąd uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy p.p.s.a.