I SA/Bd 813/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu w dniu 22 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. O. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. O. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] 2015 r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. od dochodów z nieujawnionych źródeł przychodów lub nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach postanowił: odmówić przyznania prawa pomocy W dniu 23 września 2015r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął na urzędowym formularzu wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że obecnie przebywa na zwolnieniu lekarskim. Jedynym jego dochodem od dnia [...] 2015r. jest świadczenie z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w wysokości ok. [...] zł miesięcznie. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z matką, której dochód z tytułu świadczenia emerytalnego wynosi [...] zł brutto. Oświadczył, że nie posiada oszczędności, papierów wartościowych oraz nieruchomości. Matka skarżącego jest właścicielką mieszkania o pow. [...] m² obciążonego kredytem hipotecznym oraz samochodu osobowego [...] rok produkcji [...]. Miesięczne koszty utrzymania skarżący określił na kwotę [...] zł (wyżywienie, telefon, leki, odzież, środki czystości, udział w czynszu). Ponadto wskazał, że ponosi koszt związany z edukacją córki w kwocie [...] zł. W odpowiedzi na zarządzenie referendarza sądowego skarżący przedłożył: PIT-PIT-36 za lata 2013-2014 z których wynika, że z powyższe okresy osiągnął dochód w kwotach [...]zł oraz [...]zł; decyzje o waloryzacji świadczenia emerytalnego matki z dnia [...]2014r. oraz [...]2015r.; PIT-40A matki za lata 2013-2014 z których wynika, że za powyższe okresy uzyskała dochód w kwocie [...]zł oraz [...]zł; wydruk z rachunku bankowego skarżącego za okres od [...]do [...]2015r.; kserokopię aktu notarialnego; kserokopię umowy o pracę; wynik badania rezonansu magnetycznego oraz zwolnienia lekarskie. W piśmie z dnia 07 października 2015r. skarżący oświadczył, że w okresie ostatnich trzech miesięcy nie uzyskał świadczeń z pomocy społecznej; w stosunku do skarżącego nie jest aktualnie prowadzone żadne postępowanie egzekucyjne. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.) – dalej zwana "p.p.s.a." - prawo pomocy w zakresie częściowym, czyli takim, jakiego przyznania domagał się skarżący, może zostać przyznane, w razie wykazania przez wnioskodawcę, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z cytowanego przepisu wynika, że dla przyznania prawa pomocy konieczne jest niewątpliwe udowodnienie, że poniesienie kosztów postępowania przekracza możliwości majątkowe strony. W razie jednak, gdyby treść oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, obligatoryjnie składanego wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy (art. 252 § 1 p.p.s.a.) nie zawierała danych wystarczających do oceny, bądź też nasuwała by wątpliwości co do rzeczywistego stanu majątkowego strony i jej zdolności płatniczych, Referendarz sądowy zgodnie z art. 255 p.p.s.a. zobligowany jest do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia tych okoliczności poprzez wezwanie strony do złożenia konkretnie określonych dokumentów i oświadczeń i dopiero w oparciu o taki materiał dowodowy wydaje rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy. Niezastosowanie się przez stronę do wezwania Referendarza sądowego wystosowanego w trybie wyznaczonym przez art. 255 p.p.s.a. ma ten skutek, że Referendarz sądowy nie może skorzystać ze wszystkich koniecznych do rozstrzygnięcia wniosku oświadczeń bądź dokumentów źródłowych. Ich brak powoduje, że materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niekompletny, a zatem niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenie strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości. Konsekwencją procesową takiego stwierdzenia może być nieuwzględnienie wniosku w jego pełnym zakresie, a nawet odmowa przyznania prawa pomocy (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydanie 3, Warszawa 2008, str. 613-614 i powołane tam orzecznictwo). W przedmiotowej sprawie, oświadczenia zawarte we wniosku skarżącego złożonym na urzędowym formularzu PPF, były niewystarczające do oceny czy strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dlatego też niezbędne okazało się wezwanie skarżącego do nadesłania dokumentów i złożenia oświadczeń pozwalających na lepszą ocenę jego sytuacji majątkowej i finansowej oraz osób pozostających ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym. Z przedłożonych dokumentów do akt sprawy wynika, że skarżący obecnie przebywa na zwolnieniu lekarski i utrzymuje się ze świadczenia wypłacanego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w kwocie ok. [...] zł miesięcznie. Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z matką, której dochód stanowi świadczenie emerytalne wypłacane w kwocie [...]– decyzja ZUS z dnia [...]2015r. Koszty związane z utrzymaniem skarżący określił na kwotę [...] zł (wyżywienie, telefon, leki, odzież, środki czystości, udział w czynszu). Ponadto wskazał, że ponosi koszt związany z edukacją córki w kwocie [...] zł. Podkreślenia jednak wymaga, że jak wynika z historii rachunku bankowego skarżącego w dniu [...] 2015r. otrzymał od matki darowiznę w kwocie [...]zł, zatem nic nie stało na przeszkodzie aby część tych środków przeznaczyć na opłacenie wpisu od skargi który w przedmiotowej sprawie wynosi 1.210 zł. Wysokość otrzymanej darowizny jest ponad czterdziestokrotnie większa niż wysokość wpisu. Wskazać również należy, że w dniu [...]2015r. na rachunek bankowy skarżącego wpłynęła kwota [...]zł tytułem – przelew gotówki karta kredytowa. Zatem w miesiącu sierpniu 2015r. tj. w okresie gdy skarżący wniósł za pośrednictwem organu skargę do Sądu na rachunek bankowy skarżącego wpłynęła łącznie kwota [...] zł. Tym samym skarżący bez wątpienia mógł zabezpieczyć środki pieniężne na opłacenie kosztów sądowych które na obecnym etapie sprowadzają się do opłacenia wpisu od wywiedzionej skargi. Ponadto wniosek skarżącego obarczony jest istotną luką. Otóż w wezwaniu z dnia 24 września 2015r. w pkt 2 zobowiązano skarżącego do przedłożenia również wyciągu z rachunku bankowego matki, z którą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Okoliczność ta jest o tyle istotna, że nadal pozostaje niejasna sytuacja finansowa matki skarżącego w zakresie zgromadzonych środków pieniężnych na rachunku bankowym. Tym bardziej, o czym jest mowa powyżej w dniu [...]2015r. tytułem darowizny wpłaciła na rachunek bankowy skarżącego znaczną sumę pieniężną. Ponadto w pisma skarżącego nie wynika, aby matka skarżącego nie posiadała rachunku bankowego, a świadczenie emerytalne było jej wypłacane przekazem pocztowym. Tym samym uprawniony jest wniosek, że matka skarżącego, z która wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe posiada rachunek bankowy który jednak nie został przedłożony wbrew obowiązkowi wynikającemu z wystosowanego do strony wezwania. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z dnia 25 kwietnia 2008r., sygn. akt: II OZ 322/08 i z dnia 24 czerwca 2008r. sygn. akt I GZ 147/08 warunkiem przyznania prawa pomocy jest wykazanie przez wnioskodawcę, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania mu takiego prawa, co niewątpliwie oznacza, iż ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Uchylając się od przedstawienia wszystkich dokumentów, o które wzywał referendarz sądowy wskazujących na swoją trudną sytuację skarżący powinien liczyć się z tym, że referendarz sądowy nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jego oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione, a tym samym za uzasadniające przyznanie prawa pomocy – podobne stanowisko wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 5 czerwca 2008 r. sygn. akt. I FZ 236/08. Z tych powodów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji