I SA/Bd 82/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za sierpień 2011 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy W odpowiedzi na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału wzywające do uiszczenia wpisu od skargi wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożony na urzędowym formularzu PPF wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawczyni podała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z dwójką dzieci, którego miesięczny dochód wynosi [...] zł netto. Oświadczyła, że nie posiada nieruchomości, papierów wartościowych, oszczędności, oraz przedmiotów wartościowych o wartości powyżej [...] zł. W rubryce zobowiązania skarżąca podała: opłata za wynajmowane mieszkanie, wyżywienie, utrzymanie dzieci, środki higieny osobistej, środki czystości [...] zł. W odpowiedzi na zarządzenie referendarza sądowego skarżąca przedłożyła: wyciąg z rachunku bankowego męża; zeznania podatkowe skarżącej z których wynika, że za lata 2014-2015 uzyskała dochód odpowiednio w kwocie [...]zł oraz [...] zł; zeznania podatkowe męża skarżącej za lata 2013-2014 z których wynika, że za powyższe okresy uzyskał dochód odpowiednio w kwotach [...]zł oraz [...] zł; potwierdzenie zameldowania na pobyt stały córki skarżącej; zawiadomienia w sprawie łącznego prowadzenia egzekucji; postanowienie o przekazaniu sprawy; zawiadomienie o zajęciu wynagrodzenia za pracę; zaświadczenie o zatrudnieniu i wynagrodzeniu; majątkową umowę małżeńską zawartą w formie aktu notarialnego; postanowienie o wpisaniu skarżącej do rejestru dłużników niewypłacalnych. Ponadto skarżąca oświadczyła, że: posiada wynagrodzenie w najniżej krajowej; nie posiada jakiekolwiek majątku trwałego ani obrotowego; mąż skarżącej jest osobą bezrobotną; utrzymują się wspólnie z wynagrodzenia skarżącej; nie posiada tytułu prawnego do nieruchomości, gdyż jej mąż z tytułu wcześniej udzielonej pożyczki dla Pana J. G. rozlicza się z nim otrzymując w zamian dzierżawione mieszkanie w miejscowości [...] w której zamieszkuje wraz z dwojgiem niepełnoletnich dzieci; skarżąca od wielu lat posiada wielomilionowe zajęcia kont bankowych co jest dowodem jej nieściągalności finansowej. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016r. poz. 718) – dalej zwana "p.p.s.a." - prawo pomocy w zakresie częściowym, czyli takim, jakiego przyznania domaga się skarżąca, może zostać przyznane, w razie wykazania przez wnioskodawcę, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z cytowanego przepisu wynika, że dla przyznania prawa pomocy konieczne jest niewątpliwe udowodnienie, że poniesienie kosztów postępowania przekracza możliwości majątkowe strony. Art. 246 § 1 p.p.s.a. bowiem - dla przyznania prawa pomocy - wymaga wykazania, nie zaś innego - sumarycznego i uproszczonego dowiedzenia istnienia wskazanych w jego treści przesłanek. W razie jednak, gdyby treść oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, obligatoryjnie składanego wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy (art. 252 § 1 p.p.s.a.) nie zawierała danych wystarczających do oceny, bądź też nasuwała by wątpliwości co do rzeczywistego stanu majątkowego strony i jej zdolności płatniczych, Referendarz sądowy zgodnie z art. 255 p.p.s.a. zobligowany jest do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia tych okoliczności poprzez wezwanie strony do złożenia konkretnie określonych dokumentów i oświadczeń i dopiero w oparciu o taki materiał dowodowy wydaje rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy. Niezastosowanie się przez stronę do wezwania referendarza sądowego wystosowanego w trybie wyznaczonym przez art. 255 p.p.s.a. ma ten skutek, że referendarz sądowy nie może skorzystać ze wszystkich koniecznych do rozstrzygnięcia wniosku oświadczeń bądź dokumentów źródłowych. Ich brak powoduje, że materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niekompletny, a zatem niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenie strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości. Konsekwencją procesową takiego stwierdzenia może być nieuwzględnienie wniosku w jego pełnym zakresie, a nawet odmowa przyznania prawa pomocy (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydanie 3, Warszawa 2008, str. 613-614 i powołane tam orzecznictwo). W przedmiotowej sprawie, oświadczenia zawarte we wniosku skarżącej złożonym na urzędowym formularzu PPF, były niewystarczające do oceny czy strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dlatego też niezbędne okazało się wezwanie strony skarżącej do nadesłania dokumentów i złożenia oświadczeń pozwalających na lepszą ocenę jej sytuacji majątkowej oraz osób pozostających z wnioskodawcą we wspólnym gospodarstwie domowym. Po pierwsze wskazać należy, że skarżąca nie przedłożyła wszystkich dokumentów o które była wzywana. Otóż nie przedłożyła zeznania podatkowego męża za 2015r. (pkt 1 wezwania). Nie przedłożyła udokumentowanego oświadczenia o wysokości ponoszonych miesięcznie przez skarżącą wydatków związanych z utrzymaniem (pkt 6 wezwania). Nie złożyła oświadczenia czy jej mąż posiada samochody lub inne pojazdy (pkt 9 wezwania). Uchylenie się wnioskodawcy od obowiązków nałożonych na niego w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czyli uchylenie się od udzielenia żądanych informacji, jest w istocie przeszkodą, wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji przyznanie prawa pomocy w żądanym przez skarżącego zakresie (por. postanowienie NSA z dnia 27 lutego 2012 r., sygn. akt II FZ 128/12). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego akcentuje się, że to na stronie ciąży obowiązek udowodnienia, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy (zob. postanowienia NSA: z dnia 5 września 2005 r. sygn. akt II FZ 414/05; z dnia 18 lutego 2005 r., sygn. akt OZ 1510/04; z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04; z dnia 31 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 146/04). Po drugie oświadczenia skarżącej są niespójne i zdaniem orzekającego skarżąca dopasowuje swoje oświadczenia, które rzekomo mają wykazać, że w sprawie zostały spełnione przesłanki określone w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.. Otóż na urzędowym formularzu PPF skarżąca oświadczyła, że prowadzi gospodarstwo domowe z dójką dzieci. Następnie w oświadczeniu z dnia [...] maja 2016r. wskazuje, że prowadzi również gospodarstwo domowe wraz z bezrobotnym mężem. Zobligowana do przedłożenia zaświadczenia o posiadaniu przez męża statusu osoby bezrobotnej skarżąca oświadcza, że mąż nie jest zarejestrowany w urzędzie pracy nie pobiera żadnych świadczeń. Ponadto na urzędowym formularzu PPF skarżąca w pkt 11 zobowiązania i stałe wydatki wskazała, że ponosi m.in. opłatę za wynajmowane mieszkanie. W odpowiedzi na zarządzenie referendarza sądowego wzywające do przedłożenia umowy najmu lokalu oświadcza, że nie posiada tytułu prawnego do nieruchomości, gdyż jej mąż z tytułu wcześniej udzielonej pożyczki dla Pana J. G. rozlicza się z nim otrzymując w zamian dzierżawione mieszkanie w miejscowości [...] w której zamieszkuje wraz z dwojgiem niepełnoletnich dzieci. Podkreślić również wymaga, że oświadczenie skarżącej dotyczące tego, że jej mąż jest osobą bezrobotną budzi duże wątpliwości albowiem z Krajowego Rejestru Sądowego stan na dzień [...] czerwca 2016r. wynika, że mąż skarżącej jest prokurentem w [...] sp. z o.o. Numer KRS: [...] Ponadto jak wynika z oświadczenia skarżącej mąż skarżącej udzielił pożyczki Panu J. G. z którym rozlicza się otrzymując dzierżawione mieszkanie. Po pierwsze skarżąca nie przedłożyła żadnego dokumentu na powyższą okoliczność. Po drugie nie wiadomo jaką kwotę pożyczył mąż skarżącej. A po trzecie nawet jeżeli mąż skarżącej udzielił takowej pożyczki to mając na uwadze obowiązek uiszczenia wpisu od skargi w których to kosztach mąż skarżącej winien partycypować winien zwrócić się do pożyczkobiorcy o zwrot środków finansowych celem dokonania stosownej opłaty od skargi. Zdaniem orzekającego zadziwiające również w sprawie jest to, że skoro skarżąca podnosi, że jej sytuacja finansowa jest tak dramatyczna (czteroosobowa rodzina utrzymuje się z kwoty [...]zł) to mąż skarżącej nie dopełnił elementarnego obowiązku, aby uzyskać status osoby bezrobotnej i ewentualnie - za pośrednictwem Urzędu Pracy - stosowne zatrudnienie. Ponadto skarżąca nie oświadczyła, że korzysta z pomocy społecznej pomimo, że jak podaje dochód w gospodarstwie domowym na jednego członka rodziny wynosi [...] zł. osoby dysponujące takim budżetem domowym zwracają się do ośrodków pomocy społecznej. Tym samym uprawniony jest wniosek, że sytuacja finansowa skarżącej oraz jej męża jest na tyle dobra, że jej mąż nie musi poszukiwać zatrudnienia oraz nie muszą korzystać z pomocy społecznej. . Powyższe uwagi za zasadną czynią tezę, że skarżąca manipuluje danymi aby wykazać, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Z tych powodów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.