I SA/Bd 835/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. N. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia 2012 r. do stycznia 2013 r. postanowił: odmówić przyznania prawa pomocy Skarżący wniósł na urzędowym formularzu PPF o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że łącznie z egzekucją w niniejszej sprawie toczy się postępowanie zabezpieczające w VAT za kolejne okresy na kwotę ponad [...] zł. Od dłuższego czasu wszystkie rachunki bankowe skarżącego są zajęte. Zajęciu ulegają także inne składniki majątku jak: udziały, czy nadpłata w podatku. Oświadczył, że nie posiada żadnych nieruchomości, wartościowych ruchomości czy oszczędności, które choć w przybliżeniu pozwoliłby mu na zgromadzenie środków na wpis. Skarżący wskazał również, że działalność gospodarcza nie jest wykonywana od [...]. Za 2014r. z tytułu zatrudnienia i sporadycznych umów o dzieło osiągnął jedynie dochód w kwocie ok. [...] zł. Pozostałe źródła dochodu w 2014r. były jednorazowe – dochód związany z likwidacją działalności i wyprzedażą zapasów [...] zł oraz zbycie [...] udziałów w [...] [...] zł. Aktualnie skarżący zamieszkuje w mieszkaniu brata dzięki jego uprzejmości, partycypując w miarę możliwości w części kosztów. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, którego miesięczny dochód wynosi [...] zł netto. Miesięczne wydatki związane z utrzymaniem wnioskodawca określił na kwotę [...]zł (wydatki mieszkaniowe, media, Internet, wyżywienie, środki czystości, ubrania). Posiada oszczędności w kwocie [...]zł oraz 1 udział w [...] o wartości nominalnej [...] zł. Nie posiada przedmiotów wartościowych o wartości powyżej [...] zł. Z żoną od 2011r. ma wyłączoną małżeńską wspólność majątkową. Ze znajdującego się w aktach zeznań podatkowych skarżącego za 2014r. wynika, że za powyższy okres z tytułu stosunku pracy uzyskał dochód w kwocie [...]zł z tytułu działalności wykonywanej osobiście (w tym umowy o dzieło i zlecenia) [...] zł, z tytułu zbycia udziałów [...] zł, z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej [...] zł (przychód [...] zł). Ponadto skarżący przedłożył: zaświadczenie o zarobkach; zawiadomienia w sprawie zajęcia zabezpieczającego; decyzję w sprawie zabezpieczenia zobowiązań podatkowych; zarządzenia zabezpieczenia; wyciągi z rachunków bankowych; fakturę za Internet – [...] zł; oświadczenie o posiadaniu oszczędności w kwocie [...]zł; oświadczenie o źródle utrzymania – wynagrodzenie za pracę [...] zł; oświadczenie o nieposiadaniu samochodu przez skarżącego; oświadczenie o nieposiadaniu przez żonę skarżącego statusu osoby bezrobotnej; oświadczenie, że lokal zamieszkuje na podstawie ustnej umowy nieodpłatnego użyczenia; korespondencję mailową z bankiem; PIT-37 żony skarżącego za lata 2013-2014 z których wynika, że za powyższe okresy z tytułu umowy o pracę uzyskała odpowiednio dochód w kwotach [...]oraz [...] zł; PIT-36L skarżącego za 2013r. z którego wynika, że za powyższy okres z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej skarżący uzyskał dochód w kwocie [...]zł (przychód [...] zł). W piśmie z dnia [...]. pełnomocnik skarżącego wyjaśnił, że dochód uzyskany za 2013r. przez skarżącego w kwocie ponad miliona złotych został przeznaczony na spłatę zobowiązań kredytowych. W konsekwencji dochód z działalności gospodarczej nie stanowił "czystego dochodu" skarżącego, albowiem został w całości spożytkowany na spłatę zobowiązań i nie pozwolił poczynić oszczędności. Prawomocnym postanowieniem z dnia [...]. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy (postanowieniem z dnia [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy utrzymał w mocy powyższe postanowienie). W dniu [...]. wpłynął złożony na urzędowym formularzu PPF kolejny wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych – częściowego zwolnienia z wpisu od skargi ponad wysokość [...] zł. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że posiada stałe źródło dochodu, ale dochód z tytułu stosunku pracy jest niewielki (od 2016r. [...] zł netto) i ledwo starcza na pokrycie bieżących potrzeb. Skarżący wskazał również, że łącznie z egzekucją w niniejszej sprawie toczy się postępowanie zabezpieczające w VAT za kolejne okresy na kwotę ponad [...] zł. Od dłuższego czasu wszystkie rachunki bankowe są zajęte. Zajęciu ulegają także inne składniki majątku takie jak: udziały czy nadpłata w banku. Skarżący wskazał, że nie posiada żadnych nieruchomości, wartościowych ruchomości czy oszczędności, które choć w przybliżeniu pozwoliłyby mu na zgromadzenie środków na wpis. Działalność nie jest wykonywana od [...]. Skarżący podniósł, że za 2015r. z tytułu zatrudnienia uzyskał [...] zł dochodu. Aktualnie zamieszkuje w mieszkaniu brata dzięki jego uprzejmości, partycypując w miarę skromnych możliwości w części kosztów. Z żoną posiada rozdzielność majątkową. Żona skarżącego posiada oszczędności w kwocie [...]zł oraz niewielkie stałe wynagrodzenie. W 2015r. osiągnęła dochód w kwocie [...]zł. Skarżący oświadczył, że załączniki przekazane z poprzednio złożonymi formularzami i pismami pozostają aktualne, w związku z czym wniósł o ich uwzględnienie przy rozpatrywaniu niniejszego wniosku. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, którego miesięczny dochód wynosi [...] zł netto. Miesięczne wydatki związane z utrzymaniem wnioskodawca określił na kwotę [...]zł (wydatki mieszkaniowe, media, Internet, wyżywienie, środki czystości, ubrania). Posiada oszczędności w kwocie [...]zł oraz 1 udział w [...].o. o wartości nominalnej [...] zł. Nie posiada przedmiotów wartościowych o wartości powyżej [...] zł. Z żoną od 2011r. ma wyłączoną małżeńską wspólność majątkową. Ponadto w piśmie z dnia [...]. skarżący oświadczył że: jego sytuacja majątkowa nie uległa istotnej zmianie; w dniu [...]. otrzymał darowiznę od córki w kwocie [...]zł z której to kwoty obecnie pozostało ok. [...] zł; żona skarżącego od [...]. jest zatrudniona w pełnym wymiarze czasu pracy z wynagrodzeniem wynoszącym od stycznia 2016r. [...] zł netto; żona skarżącego w znacznej części utrzymuje się z oszczędności które przechowuje poza systemem bankowym, dokonując jedynie cyklicznych niewielkich wpłat na potrzeby finansowania bieżącego utrzymania oraz regulowania rat kredytowych; źródłem oszczędności żony skarżącego były środki pochodzące ze sprzedaży w dniu [...]. lokalu mieszkalnego za kwotę [...]zł; z powyższej kwoty pokrywała koszty bieżącego utrzymania oraz dokonała w dniu [...]. darowizny na rzecz córki w kwocie [...]zł (równowartość [...] GBP).; z przedmiotowych oszczędności żona skarżącego dokonywała także spłaty kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na nieruchomość, która przypadła jej na wyłączną własność w wyniku podziału majątku wspólnego; w okresie 2013-2015 wysokość spłaconych rat wraz z odsetkami to kwota [...]zł; saldo zadłużenia kredytu obecnie wynosi [...] zł. Do wniosku dołączono: umowę sprzedaży lokalu mieszkalnego zawartą w formie aktu notarialnego; zgłoszenie o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych; potwierdzenie wykonania przelewu zagranicznego; zaświadczenie z banku o wysokości spłaconego kapitału oraz odsetek od kredytu przez żonę skarżącego; oświadczenie żony skarżącego o posiadaniu oszczędności w kwocie [...]zł; zaświadczenie o zarobkach skarżącego; roczne zeznanie podatkowe żony skarżącego za 2015r. z którego wynika, że za powyższy rok z tytułu umowy o pracę uzyskała dochód w kwocie [...]zł; zeznanie podatkowe skarżącego za 2015r. z którego wynika, że za powyższy rok z tytułu umowy o pracę oraz działalności wykonywanej osobiście uzyskał łączny dochód w kwocie [...]zł; umowę darowizny z dnia [...].; zaświadczenie o zarobkach żony skarżącego. Prawomocnym postanowieniem z dnia [...]. referendarz sądowy oddalił wniosek o zmianę postanowienia z dnia [...]. (postanowieniem z dnia [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy utrzymał w mocy powyższe postanowienie). Wyrokiem z dnia [...]. Sąd oddalił skargę. W odpowiedzi na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału I wzywające do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie [...]zł wpłynął złożony na urzędowym formularzu PPF kolejny wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych – częściowego zwolnienia z wpisu od skargi kasacyjnej ponad kwotę [...]zł. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że posiada stałe źródło dochodu, ale dochód z tytułu stosunku pracy jest niewielki (od 2016r. [...] zł netto) i ledwo starcza na pokrycie bieżących potrzeb. Skarżący wskazał również, że łącznie z egzekucją w niniejszej sprawie toczy się postępowanie zabezpieczające w VAT za kolejne okresy na kwotę ponad [...] zł. Od dłuższego czasu wszystkie rachunki bankowe są zajęte. Skarżący wskazał, że nie posiada żadnych nieruchomości, wartościowych ruchomości czy oszczędności, które choć w przybliżeniu pozwoliłyby mu na zgromadzenie środków na wpis, tym bardziej, że aby uiścić wpis od skargi w kwocie [...]zł zmuszony został dodatkowo się zadłużyć. Działalność gospodarcza nie jest wykonywana od [...]. Skarżący podniósł, że za 2015r. z tytułu zatrudnienia uzyskał [...] zł dochodu. Aktualnie zamieszkuje w mieszkaniu brata dzięki jego uprzejmości, partycypując w miarę skromnych możliwości w części kosztów. Z żoną posiada rozdzielność majątkową. Jednak nawet, gdyby uznać, że żona z majątku osobistego zobligowana jest udzielić pomocy skarżącemu przy wniesieniu wpisu, to stan jej majątku na to nie pozwala, gdyż posiada oszczędności w wysokości 17.550 z, niewielkie stałe wynagrodzenie za pracę w wysokości [...] zł netto oraz kredyt do spłacenia. Skarżący oświadczył, że załączniki przekazane z poprzednio złożonymi formularzami i pismami pozostają aktualne, w związku z czym wniósł o ich uwzględnienie przy rozpatrywaniu niniejszego wniosku. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, którego miesięczny dochód wynosi [...] zł netto. Miesięczne wydatki związane z utrzymaniem wnioskodawca określił na kwotę [...]zł (wydatki mieszkaniowe, media, Internet, wyżywienie, środki czystości, ubrania). Oświadczył, że nie posiada oszczędności, papierów wartościowych i innych praw majątkowych, wierzytelności oraz przedmiotów wartościowych o wartości powyżej [...] zł. W piśmie z dnia [...]. skarżący wskazał, że będąc zmuszony do uiszczenia ogromnej kwoty wpisu – [...] zł, a jednocześnie przekonanym o niezasadności stawianych mu zarzutów zaciągnął pożyczkę w spółce [...].o., którą w całości spożytkował na wniesienie wpisu, co z uwagi na blokadę kont bankowych zmuszony był zrobić za pośrednictwem kancelarii pełnomocnika. Skarżący obecnie pozostaje z wielomilionowymi zaległościami podatkowymi, brakiem majątku i źródeł istotnych przychodów, a jednocześnie z niespłaconą pożyczką w wysokości [...] zł. Skarżący nie posiada zdolności kredytowej, co powoduje, że uwzględnienie powyższego wniosku nie tylko jest jedynym sposobem na wykonanie wezwania do uiszczenie wpisu od skargi kasacyjnej, ale stanowi w rzeczywistości warunek zapewnienia skarżącemu konstytucyjnego prawa do sądu. Uiszczenie w sytuacji skarżącego wpisu w wysokości [...] zł stanowić powinno wystarczający przejaw determinacji skarżącego w obronie swych praw oraz dostateczny warunek poddania decyzji podatkowych gruntownej kontroli sądowej. W konsekwencji skarżący wniósł o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi kasacyjnej ponad kwotę [...]zł. Do wniosku dołączono: zaświadczenie o zarobkach skarżącego oraz żony skarżącego; umowę pożyczki; potwierdzenie wypłaty gotówki; wydruk z rachunków bankowych; oświadczenie żony skarżącego o posiadanych oszczędnościach w kwocie [...]zł, które są przechowywane poza sektorem bankowym. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016r. poz. 718) – dalej zwana "p.p.s.a." - prawo pomocy w zakresie częściowym, czyli takim, jakiego przyznania domaga się skarżący (zwolnienie od wpisu od skargi kasacyjnej ponad kwotę 10.000 zł) , może zostać przyznane, w razie wykazania przez wnioskodawcę, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z cytowanego przepisu wynika, że dla przyznania prawa pomocy konieczne jest niewątpliwe udowodnienie, że poniesienie kosztów postępowania przekracza możliwości majątkowe strony. W pierwszej kolejności wskazać należy, że jest to już trzeci wniosek skarżącego w przedmiotowej sprawie o przyznanie prawa pomocy. Większość okoliczności była już podnoszona na etapie wcześniej rozpoznawanych wniosków, które zostały poddane ocenie referendarza sądowego w prawomocnych postanowieniach z dnia [...]. oraz [...]. Zatem raz jeszcze przypomnieć należy skarżącemu, że ze znajdujących się w aktach sprawy zeznań podatkowych skarżącego za lata 2013–2014 wynika, że skarżący prowadził działalność gospodarczą w znacznym rozmiarze. Działalność skarżącego przynosiła za powyższy okres znaczny przychód odpowiednio [...] zł oraz [...] zł. W tym kontekście zauważyć należy, że o potencjale do gromadzenia środków finansowych osób prowadzących działalność gospodarczą, a tym samym o dostępności środków finansowych pozwalających na pokrycie kosztów sądowych, decydują przede wszystkim uzyskiwane przychody z tytułu świadczonych usług bądź sprzedawanych towarów, a nie dochody (bądź strata) będące wynikiem różnicy pomiędzy przychodami a kosztami działalności, która z kolei jest skutkiem decyzji gospodarczych podejmowanych przez prowadzącego działalność gospodarczą (por. postanowienie NSA z dnia [...]., sygn. akt II FZ 542/11, LEX 987763). Fakt ponoszenia kosztów działalności gospodarczej jest związany z istotą aktywności gospodarczej nastawionej na zysk, nie ma zatem podstaw do przerzucania konieczności ponoszenia kosztów sądowych na Skarb Państwa tylko z tego powodu, że koszty działalności są wysokie. Wykazywanie przy dużych obrotach (milionowych za 2013r.) równocześnie wysokich kosztów uzyskania przychodów nie przesądza jeszcze, że podatnik nie dysponuje żadnymi środkami pieniężnymi. Odróżnić bowiem należy dochód podatkowy, od faktycznego dochodu osiąganego z działalności gospodarczej będącego w dyspozycji podatnika. Podkreślenia również wymaga, że skarżący będąc ówcześnie przedsiębiorcą w ramach planowania wydatków, przewidując realizację swoich praw przed sądem, powinien uwzględnić konieczność posiadania środków finansowych na prowadzenie procesów sądowych. Koszty związane z postępowaniem przed sądem należy traktować na równi z innymi kosztami prowadzonej działalności, takimi jak należności publicznoprawne czy pieniężne zobowiązania umowne. Tymczasem w 2014r. skarżący przeznaczył kwotę [...]zł celem spłaty kredytu. W kontekście powyższego podkreślić należy, że zobowiązania cywilnoprawne nie korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami publicznoprawnymi, do których zaliczają się między innymi koszty sądowe. Brak jest więc podstaw do tego, aby z uwagi na wcześniej zaciągnięte kredyty oraz ich spłatę, przyznawać skarżącemu dofinansowanie ze środków publicznych, w postaci prawa pomocy. Godziłoby to bowiem w zasadę równości obywateli wobec prawa, którzy indywidualnie i osobiście odpowiadają za swoje zobowiązania. Tym bardziej, że przychód tylko za 2013r. wyniósł ponad [...] zł. Ponadto orzekający podtrzymuje stanowisko wyrażone w postanowieniu z dnia [...]., że na podstawie doświadczenia życiowego stwierdzić można, że mało prawdopodobne jest, aby osoba prowadząca działalność gospodarczą tak znacznych rozmiarów, jak prowadzona przez skarżącego w latach 2013-2014 nie miała z tego tytułu żadnych oszczędności. Skarżący obecnie podaje, że jego żona posiada oszczędności w kwocie [...]zł, które przechowuje poza sektorem bankowym. Na etapie rozpoznawania drugiego wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy podawał, że oszczędności te wynoszą [...] zł. Orzekający oczywiście nie kwestionuje faktu, że oszczędności żony skarżącego mogły ulec zmniejszeniu od czasu złożenia poprzedniego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jednakże w zakresie powyższych oszczędności należy przywołać tezy zawarte w prawomocnym postanowieniu referendarza sądowego z dnia [...]. Źródłem tych oszczędności są środki pochodzące ze sprzedaży w dniu [...]. lokalu mieszkalnego za kwotę [...]zł. Jak wynika z przedłożonego materiału dowodowego (zgłoszenie o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych) żona skarżącego w dniu [...]. darowała córce kwotę [...]zł (równowartość [...] GBP). Stanowisko, że żona winna partycypować w kosztach pomimo istnienia między małżonkami rozdzielności majątkowej nie jest obecnie kwestionowane przez skarżącego. Nie do zaakceptowania jest sytuacja, że żona skarżącego, która winna partycypować w kosztach sądowych regularnie spłaca raty kredytu - tym można uzasadnić zmniejszenie kwoty oszczędności - a więc należności cywilnoprawne, a jednocześnie jej mąż oczekuje pomocy państwa w postaci prawa pomocy. Jak wynika z materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy w okresie od 01 stycznia do [...]. zostały spłacone raty i odsetki od kredytu w łącznej kwocie [...]zł. Raz jeszcze zatem przypomnieć należy, że w orzecznictwie wielokrotnie wyjaśniano, że przedkładanie należności o charakterze prywatnoprawnym nad publicznoprawnymi nie może skutkować przerzuceniem ciężaru finansowania postępowań sądowoadministracyjnych strony na Skarb Państwa (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z [...] r., sygn. akt I FZ 224/13, orzeczenia.nsa. gov.pl). Odnosząc się do podnoszonej nowej okoliczności, którą było zawarcie umowy pożyczki w wysokości [...] zł która jak podnosi skarżący w całości została przeznaczona na opłacenie wpisu od skargi, wskazać należy, iż pomimo, że skarżący we wcześniejszym wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazywał, że skoro jego żona posiada oszczędności w kwocie [...]zł (obecnie [...] zł) to ewentualnie można oczekiwać, aby co najwyżej połowa tej kwoty w więc [...] zł została darowana skarżącemu celem pokrycia kosztów sądowych, to całość wpisu od skargi jak wynika z załączonych dokumentów została sfinansowana z pożyczki udzielonej skarżącemu przez spółkę [...].o. Zatem skarżący nie skorzystał ze środków finansowych żony w jakimkolwiek procencie, aby uiścić wymagany wpis od skargi. Bez wątpienia podmiot, który udzielił skarżącemu pożyczki posiadał gwarancje od pożyczkobiorcy spłacenia zaciągniętego zobowiązania. Skoro skarżący był w stanie zgromadzić środki finansowe na opłacenie wpisu od skargi to tym bardziej jest w stanie zgromadzić środki finansowe na opłacenie wpisu od skargi kasacyjnej, który wynosi połowę wpisu od skargi. Powyższa teza jest o tyle zasadna, że niedopuszczalnym jest żądanie przez skarżącego pomocy Państwa w finansowaniu kosztów procesu, skoro w 2014r. przeznaczył kwotę [...]zł celem spłaty kredytu, a jednocześnie żona skarżącego, która winna partycypować w kosztach sądowych spłaca zobowiązania prywatnoprawne, a dodatkowo w dniu [...]. dokonuje darowizny na rzecz córki kwoty [...]zł (równowartość 18.000 GBP) a więc kwoty prawie dwukrotnie wyższej niż wynosi wpis od skargi kasacyjnej. Z tych powodów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 165 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji