I SA/Bd 852/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu w dniu 16 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L. N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi L.N. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach postanowił: oddalić wniosek Wraz ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...]r. strona wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, sporządzonym na urzędowym formularzu PPF, wnioskodawczyni podała, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z czwórką małoletnich dzieci, którego miesięczny dochód stanowi kwota [...] zł tytułem otrzymywanych alimentów na dzieci. Oświadczyła, że posiada 2 mieszkania o łącznej powierzchni ok. [...] m² oraz [...] ha nieużytków. Ponadto strona oświadczyła, że innego majątku nie posiada. W odpowiedzi na zarządzenie referendarza sądowego pełnomocnik w piśmie z dnia 9 października wskazał, że źródłem utrzymania skarżącej oraz jej rodziny są alimenty otrzymywane na nieletnie dzieci; skarżąca nie składała zaznania podatkowego za 2011r.; nie posiada rachunków bankowych ani lokat terminowych; nie korzysta z pomocy opieki społecznej; posiada samochód osobowy marki [...] z 2004r.; opłaty związane z utrzymaniem domu były realizowane przez właściciela domu, który jest ojcem dzieci skarżącej. Ponadto skarżąca otrzymuje pomoc finansową od rodziców. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 i 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) – dalej zwana p.p.s.a. - prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Intencją wprowadzenia przepisów dotyczących prawa pomocy było stworzenie możliwości dochodzenia swoich praw przed sądem osobom, które znajdując się w trudnej sytuacji finansowej nie mogą uiścić kosztów sądowych. Instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywoływania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Przykładowo do takich osób można zaliczyć osoby, które ze względu na okoliczności życiowe są pozbawione całkowicie środków do życia. Bezspornym jest, że do żadnej z wyżej wymienionych grup społecznych skarżąca nie należy, bowiem wykazała, że posiada zarówno majątek ruchomy – samochód jak i nieruchomy - dwa mieszkania. Wskazać należy, że wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega badaniu z uwzględnieniem wysokości obciążeń finansowych, jakie należy ponieść w konkretnym postępowaniu oraz możliwości finansowych wnioskodawcy. W świetle powyższych ogólnych rozważań stwierdzić należało, że wnioskodawczyni nie spełnia przesłanki wskazanej w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Jak wnika z oświadczeń zawartych na urzędowym formularzu PPF oraz informacji zawartych w piśmie z dnia 09 października 2012r. skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wraz z czwórką małoletnich dzieci, którego dochód stanowi tylko kwota [...]zł tytułem alimentów na dzieci. Skarżąca nie pracuje, ale jednocześnie nie jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna. Posiada samochód marki [...] rok produkcji 2004r. Ponadto skarżąca otrzymuje pomoc finansową od rodziców. Powyższe oświadczenia w ocenie orzekającego budzą poważne wątpliwości co do możliwości płatniczych wnioskodawczyni. Wskazać bowiem należy, że trudno za wiarygodne uznać oświadczenie skarżącej, że pięcioosobowa rodzina utrzymuje się z kwoty [...] zł. Nie zmienia tego również okoliczność podniesiona w piśmie pełnomocnika z dnia 09 października 2012r., że koszty związane z utrzymaniem domu ponosił ojciec dzieci skarżącej. Co więcej powyższa okoliczność rodzi podejrzenie, że skarżąca prowadzi z ojcem dzieci wspólne gospodarstwo domowe. Ponadto skarżąca posiada samochód osobowy, a więc ponosi koszty związane z jego eksploatacją. Wskazać również należy, że w odpowiedzi na zarządzenie o przesłanie dokumentów źródłowych obrazujących sytuację finansową strony pełnomocnik strony przysłał jedynie pismo wyjaśniające. Skoro skarżąca nie składała zeznania podatkowego za 2011r. to winna przedstawić stosowne zaświadczenie potwierdzające powyższą okoliczność. Strona również nie przedstawiła stosownego zaświadczenia, że nie jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna. Ponadto jak wynika z informacji przedstawionych przez stronę, co zostało już wskazane powyższej dysponuje ona majątkiem znacznej wartości (dwa mieszkania), co już przesądza, że nie spełnia przesłanek warunkujących przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Ponadto skarżąca nie przedstawiła jakiejkolwiek informacji oraz dokumentów w zakresie wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem rodziny, poza lakonicznym stwierdzeniem pełnomocnika, że koszty utrzymania domu ponosi ojciec dzieci. Wskazać należy, że informacje wskazane przez wnioskodawcę domagającego się przyznania prawa pomocy muszą być informacjami wiarygodnymi i rzetelnymi, nie pozostawiającymi wątpliwości interpretacyjnych. Zwrócić należy uwagę na treść art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Wszczynając zatem postępowanie przez sądem administracyjnym, należy mieć na uwadze również okoliczność, iż postępowanie takie generuje koszty, do opłacenia których zobowiązana jest strona, która inicjuje czynności w postępowaniu. Uchylając się od przedstawienia wszystkich dokumentów, o które wzywał Sąd wskazujących na swoją trudną sytuację skarżąca powinna liczyć się z tym, że Sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jej oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione, a tym samym za uzasadniające przyznanie prawa pomocy – podobne stanowisko wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 5 czerwca 2008 r. sygn. akt: I FZ 236/08. Reasumując, należy wskazać, że warunkiem, od którego zależy przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, jest konieczność wykazania przez stronę, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ciężar dowodu w zakresie wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. Skarżący nie uprawdopodobnił, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, co skutkuje odmową przyznania prawa pomocy. Z tych powodów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 245 § 3 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.