I SA/Bd 866/10

I SA/Bd 866/10 POSTANOWIENIE Dnia 16 grudnia 2010r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Liwacz po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2010r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. I. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi R. I. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zaliczenia nadpłaty na poczet zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy I SA/Bd 866/10 UZASADNIENIE Wraz ze skargą na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] wpłynął wniosek R. I. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. W urzędowym formularzu PPF skarżąca podała, że pracuje na pół etatu i z tego tytułu otrzymuje miesięcznie wynagrodzenie w kwocie 638 zł. Opisując swój stan rodzinny i majątkowy oświadczyła, że nie posiada innych osób na swoim utrzymaniu, nie dysponuje żadnym majątkiem, a z mężem pozostaje w rozdzielności majątkowej. Podała, że swoje miesięczne wydatki pokrywa w całości z uzyskiwanego wynagrodzenia, przy czym nie ponosi żadnych nakładów na utrzymanie rodziny oraz mieszkania, stanowiącego własność męża. Skarżąca oświadczyła, że nie dysponuje wiedzą na temat sytuacji majątkowej współmałżonka. Do akt sprawy przedstawiła kopię umowy o pracę na stanowisku sprzedawcy, dokument PIT- 37 za rok 2009, oraz kopię umowy majątkowej małżeńskiej i częściowego podziału majątku dorobkowego z dnia 7 lutego 2006r. W odpowiedzi na pismo z 05 listopada 2010r. wzywające wnioskującą do przedstawienia dokumentów obrazujących możliwości płatnicze męża, A. I. poinformował tut. Sąd, że dzieci znajdują się na jego utrzymaniu oraz negatywnie ocenił zasadność ujawniania swojej sytuacji majątkowej w zainicjowanym przez skarżącą postępowaniu o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 22 listopada 2010r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie wskazując, że brak w zasadzie jakiejkolwiek wiedzy o dochodach męża nie pozwala na uwzględnienie wniosku strony. Na powyższe postanowienie pismem z dnia 29 listopada 2010r. skarżąca wniosła do tut. Sądu sprzeciw, w którym wskazała, że jej sytuacja wypełnia dyspozycję art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w związku z czym powinno zostać przyznane jej prawo pomocy w zakresie całkowitym. Skarżąca ponownie powołała się na bardzo trudną sytuację finansową, wskazała że nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z mężem. Ma do dyspozycji jeden pokój w mieszkaniu stanowiącym własność męża. Ponadto wskazała, że nie jest w stanie zmusić męża z którym żyje w separacji do ujawnienia jego sytuacji majątkowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Na podstawie przepisu art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwana dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1). W powyższym przepisie mowa jest wyłącznie o wykazaniu takiej wyjątkowej sytuacji, potwierdzonej stosownymi dokumentami, w której wnioskodawca ze względu na okoliczności życiowe jest pozbawiony całkowicie środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Sytuacja bytowa jest zachwiana w taki sposób, iż nie jest w stanie zapewnić sobie samodzielnie lub z pomocą innych osób, lub instytucji, w żaden sposób minimum warunków socjalnych. Ciężar dowodu powyższych okoliczności spoczywa jednak na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Świadczy o tym użycie w przepisie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zwrotu: "gdy wykaże". Należy przy tym podkreślić, że cytowany przepis stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty, powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa jest w powołanym wyżej przepisie. Skarżąca w swoim wniosku podała, że pracuje na pół etatu i z tego tytułu otrzymuje miesięcznie wynagrodzenie w kwocie 638 zł. Oświadczyła, że nie posiada innych osób na swoim utrzymaniu, nie dysponuje żadnym majątkiem, a z mężem pozostaje w rozdzielności majątkowej. Podała, że swoje miesięczne wydatki pokrywa w całości z uzyskiwanego wynagrodzenia, przy czym nie ponosi żadnych nakładów na utrzymanie rodziny oraz mieszkania, stanowiącego własność męża. Ze względu na to, że wskazane przez stronę w oświadczeniu okoliczności nie były wystarczające do oceny rzeczywistej sytuacji wnioskodawcy i budziły wątpliwości, referendarz sądowy stosownie do treści art. 255 p.p.s.a. dwukrotnie pismami z dnia 18 października 2010r. oraz 05 listopada 2010r. wzywał skarżącą do złożenia odpowiednich dokumentów obrazujących sytuację majątkową jej męża. Z treści powyższego przepisu wynika, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa jest w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Żądane w sprawie informacje były niezbędne dla dokonania analizy, która pozwoliłaby na ocenę zdolności wnioskodawcy do ponoszenia kosztów sądowych. Skarżąca w zakreślonym terminie dokumentów tych jednak nie przedłożyła. Pokreślić również należy, że skarżąca myli się, co do skutków pozostawania z mężem w ustroju rozdzielności majątkowej. Zgodnie bowiem z art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm. - dalej zwana K.r.o.) oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swoich sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli; zadośćuczynienie temu obowiązkowi może polegać także, w całości lub w części, na osobistych staraniach o wychowanie dzieci i na pracy we wspólnym gospodarstwie domowym. Ustanowienie rozdzielności majątkowej nie wyłącza przy tym stosowania przepisów regulujących małżeńskie stosunki majątkowe, niezależnie od ustroju majątkowego obowiązującego małżonków; chodzi tu, między innymi, o stosowanie art. 27 K.r.o. (por. M. Zychowicz, w: H. Ciepła i inni, Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz, Warszawa 2009, teza 8 do art. 51, s. 320). Dlatego też również w razie ustanowienia rozdzielności majątkowej małżonkowie nadal obowiązani są do zaspokajania potrzeb rodziny. Wykazanie zatem sytuacji materialnej obojga małżonków, przynajmniej w zakresie wystarczającym do scharakteryzowania rzeczywistych możliwości płatniczych małżonka domagającego się dofinansowania z budżetu państwa, jest w postępowaniu w przedmiocie przyznania prawa pomocy absolutnie niezbędne. Skarżąca jednak nie uczynił zadość powyższym wymogom i nie przedłożyła jakichkolwiek dokumentów obrazujących możliwości płatnicze małżonka. Z nadesłanego przez skarżącą aktu notarialnego z dnia [...] wynika, że skarżąca zawarła z mężem umowę o wyłączenie wspólności ustawowej oraz dokonała podziału majątku dorobkowego bez spłat i dopłat w ten sposób, że jej mąż nabył spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego (w którym obecnie zamieszkuje również skarżąca) oraz spółdzielcze własnościowe prawo do garażu. Okoliczności te w ocenie Sądu czynią zasadnym podejrzenie, że skarżąca próbowała wyzbyć się bądź ukryć składniki własnego majątku. Uchylanie się zatem skarżącej od zobrazowania sytuacji płatniczej męża dla potrzeb prowadzonego postępowania wpadkowego spowodowało, że niemożliwe było przeanalizowanie pełnej sytuacji rodzinnej i majątkowej strony a w konsekwencji przyznanie oczekiwanego przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny, nie znajdując przesłanek dla przyznania skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, na mocy art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.