I SA/Bd 867/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Urszula Wiśniewska Sędziowie: sędzia WSA Leszek Kleczkowski sędzia WSA Ewa Kruppik-Świetlicka (spr.) Protokolant: asystent sędziego Katarzyna Chowańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2017 r. sprawy ze skargi H. Sp. z o.o. w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2016 r. Dyrektor Izby Celnej w T. oddalił skargę na czynność egzekucyjną zajęcia ruchomości w postaci automatów do gier, dokonaną protokołem zajęcia i odbioru ruchomości z dnia [...] czerwca 2016 r. Po rozpatrzeniu zażalenia postanowieniem z dnia [...] października 2016 r. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ podał, że w ramach skargi na czynności egzekucyjne można jedynie podnosić okoliczności dotyczące konkretnych czynności wykonawczych, odnoszące się do prawidłowości działania organu egzekucyjnego bądź egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym. W rozpatrywanej sprawie kwestionowana czynność egzekucyjna polegała na zajęciu ruchomości w postaci trzech automatów do gier, tj. Apex nr [...], Apex nr [...], Apex nr [...], czego dowodem jest sporządzony przez poborcę skarbowego protokół zajęcia odbioru ruchomości z dnia [...] czerwca 2016 r. Organ podał, że stosowanie środka egzekucyjnego w postaci zajęcia ruchomości unormowane zostało w art. 97 do art. 109 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zgodnie z czym do egzekucji z ruchomości zobowiązanego poborca skarbowy przystępuje przez ich zajęcie, czyli wpisanie ruchomości do protokołu zajęcia i podpisanie protokołu przez poborcę skarbowego. Protokół podpisują także zobowiązany lub świadkowie. Ponadto zobowiązanemu doręcza się odpis protokołu zajęcia, a także odpis tytułu wykonawczego, jeżeli uprzednio nie został on zobowiązanemu doręczony. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej, wymogi określone przytoczonymi przepisami zostały spełnione. Organ stwierdził, iż w protokole prawidłowo został wskazany Dyrektor Izby Celnej w S. – jako wierzyciel dochodzonego obowiązku. Zgodnie z treścią przepisu § 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia [...] września 2015 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie wyznaczenia organu Służby Celnej do wykonywania niektórych zadań Służby Celnej oraz określenia terytorialnego zasięgu jego działania (Dz.U. z 2015 r. poz. 1494), w sprawach niezapłaconych należności powstałych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia (tj. [...] października 2015 r.), dla których obowiązujące przepisy przewidują tryb egzekucji administracyjnej, wierzycielem jest Dyrektor Izby Celnej w S., przy czym wszystkie podjęte w tych sprawach czynności pozostają w mocy. Zdaniem organu w sprawie ma miejsce opisana sytuacja, ponieważ dochodzona należność z tytułu kary pieniężnej wynika z decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w B. z dnia [...] marca 2015 r. utrzymanej w mocy decyzją Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] maja 2015 r. Zatem należność ta powstała przed dniem wejścia w życie powołanego rozporządzenia, tym samym wierzycielem w rozpatrywanej sprawie jest Dyrektor Izby Celnej w S.. Organ nie zgodził się również z postawionym zarzutem niewłaściwego określenia tytułu wykonawczego, stanowiącego podstawę do zajęcia ruchomości. W protokole zajęcia powołano tytuł wykonawczy nr [...] wystawiony przez Dyrektora Izby Celnej w T. w dniu [...] września 2015 r., który był wówczas wierzycielem dochodzonej należności. Wskazanie natomiast w protokole zajęcia Dyrektora Izby Celnej w S. jako wierzyciela nie ma wpływu na prawidłowość dokonanej czynności egzekucyjnej. Za bezzasadny organ uznał także zarzut dotyczący braku w protokole adnotacji, które z zajętych ruchomości mogą być sprzedane bezpośrednio po zajęciu, które poborca pozostawia pod dozorem zobowiązanego, a które odbiera. Organ wskazał, że zarówno zajęcie jak i odebranie spornych automatów do gier nastąpiło w tym samym dniu, tj. [...] czerwca 2016 r., co wynika ze sporządzonego przez poborcę skarbowego protokołu. W jego treści wyraźnie wskazano, że zajęte protokołem ruchomości wyszczególnione w poz. 1 do 3 odbiera się. Końcowo Dyrektor zwrócił uwagę na art. 97 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zgodnie z którym zajęciu podlegają ruchomości zobowiązanego znajdujące się zarówno w jego władaniu, jak i we władaniu innej osoby, jeżeli nie zostały wyłączone spod egzekucji lub od niej zwolnione. Skoro zatem automaty do gier nie były wyłączone spod egzekucji, ani też od niej zwolnione, a znajdowały się we władaniu Spółki, to zdaniem organu nie było przeszkód do ich zajęcia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia organu I instancji, zarzucając naruszenie: 1) art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 16 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., dalej jako: k.p.a.) oraz art. 7 i 77 kpa w zw. z art. 97 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 599 ze zm., dalej jako: u.p.e.a.) poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji oddalającego skargę na czynność egzekucyjną, podczas gdy organ egzekucyjny (rekwizycyjny) winien w pierwszej kolejności wyjaśnić istotną w sprawie okoliczność jaką jest ustalenie, czy ruchomości, których dokonania zajęcia planuje stanowią własność zobowiązanego, gdyż czynność egzekucyjna skierowana do składnika nie będącego majątkiem zobowiązanego jest wadliwa i jako taka winna zostać uchylona, zaś zajęte w sprawie ruchomości nie stanowią własności zobowiązanej spółki, a znajdowały się w jej posiadaniu na podstawie stosownych umów zobowiązaniowych; 2) art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. oraz art. 67 § 2 pkt 1 w zw. z art. 67 § 4 u.p.e.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji oddalającego skargę na czynność egzekucyjną, podczas gdy w protokole z zaskarżonej czynności egzekucyjnej organ rekwizycyjny błędnie określił wierzyciela, wskazując, iż zajęcie dotyczy tytułu wykonawczego nr [...] i podając wierzyciela jako Dyrektora Izby Celnej w S., w sytuacji gdy Dyrektor Izby Celnej w S. zgodnie z dyspozycją art. 5 § 1 pkt 1 i 4 w zw. z art. 1a pkt 13 u.p.e.a. nie jest wierzycielem i podmiotem uprawnionym do zainicjowania postępowania egzekucyjnego na podstawie aktów administracyjnych powoływanych we wskazanym tytule wykonawczym, co stanowi brak elementarnego składnika protokołu czynności egzekucyjnej; 3) art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. oraz art. 67 § 2 pkt 4 w zw. z art. 67 § 4 u.p.e.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji oddalającego skargę na czynność egzekucyjną, podczas gdy w przedmiotowej sprawie doszło do niewłaściwego określenia tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę do zajęcia, który to organ egzekucyjny określił jako tytuł wykonawczy wystawiony przez Dyrektora Izby Celnej w S. nr [...] w sytuacji, gdy wobec zobowiązanej spółki na podstawie takiego tytułu wykonawczego nie jest prowadzone żadne postępowanie egzekucyjne; w efekcie czynność taką należałoby uznać za podjętą w ramach niewszczętych prawidłowo postępowań egzekucyjnych oraz z brakiem poszanowania podstawowej zasady upomnienia, co winno uzasadniać uwzględnienie skargi; 4) art. 6 i 8 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. przejawiające się w obciążaniu zobowiązanego ciężarem identyfikacji wierzyciela, podczas gdy z zasady legalizmu oraz działania organów w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej wynika, że to organ egzekucyjny winien dokonywać czynności egzekucyjnej w taki sposób, aby jednoznacznie wynikało z niej z inicjatywy jakiego wierzyciela czynność ta zostaje dokonana; 5) art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. oraz art. 54 § 5a u.p.e.a. oraz art. 67 § 1 u.p.e.a. w zw. z § 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 17 grudnia 2015 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji oddalającego skargę na czynność egzekucyjną, podczas gdy w przedmiotowej sprawie doszło do sporządzenia protokołu zajęcia i odbioru ruchomości na nieaktualnym w dacie wystosowania zawiadomienia wzorze zajęcia, przy czym zgodnie z treścią naruszonej normy prawnej, podstawę stosowania środków egzekucyjnych stanowi zawiadomienie sporządzone według wzoru określonego w drodze rozporządzenia przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych, zaś jakiekolwiek modyfikacje ustalonego wzoru dopuszczalne są jedynie w zakresie przewidzianym w tym wzorze. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoją dotychczasową argumentację w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016r., poz. 718, t.j.), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi postanowień ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Postanowienie podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa będące podstawą wznowienia postępowania lub inne naruszenie prawa mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r. poz. 718 dalej jako "p.p.s.a.") lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Na początek WSA uznał, że stan faktyczny przyjęty w zaskarżonym postanowieniu jest prawidłowy i nie budził wątpliwości Sądu, zatem nie naruszono art. 7 i 77 k.p.a. Poza sporem pozostają wszystkie istotne okoliczności, a przedmiotem sporu staje się ich ocena prawna, dokonana w granicach art. 54 § 1 u.p.e.a., czyli skargi na czynności egzekucyjne. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego organ odwoławczy prawidłowo uznał, że czynność egzekucyjna zajęcia ruchomości została dokonana zgodnie z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, bowiem przede wszystkim, przedmiotem tej skargi jest konkretna czynność egzekucyjna, a nie zasadność wszczęcia postępowania egzekucyjnego czy też prawidłowość jego prowadzenia, co na początek czyni niezasadnymi zarzuty, oparte o stwierdzenia, że postępowanie nie było wszczęte w sposób prawidłowy i zabrakło wypełnienia zasady upomnienia. Zatem należy uznać, że działanie organu wypełniło zapisy art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. Jednocześnie, zgodnie z powołanymi w skardze przepisami art. 67 § 1, § 2 pkt 1 i 4 oraz § 4 u.p.e.a., podstawę zastosowania środków egzekucyjnych, o których mowa w art. 1a pkt 12 lit. a, stanowi zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności albo protokół zajęcia prawa majątkowego, albo protokół zajęcia i odbioru ruchomości, albo protokół odbioru dokumentu, sporządzone według wzoru określonego w drodze rozporządzenia przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych. Zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności zawiera m.in. oznaczenie zobowiązanego, wierzyciela i organu egzekucyjnego oraz numer tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę do zajęcia. Tut. Sąd w orzeczeniach z 16 listopada 2016r., I SA/Bd 701/16 oraz I SA/Bd 702/16, uznał, odpowiednio, że zgodnie z § 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 września 2015 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie wyznaczenia organu Służby Celnej do wykonywania niektórych zadań Służby Celnej oraz określenia terytorialnego zasięgu jego działania (Dz.U. z 2015 r. poz. 1494), w sprawach niezapłaconych należności powstałych przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia (tj. [...] października 2015 r.), dla których obowiązujące przepisy przewidują tryb egzekucji administracyjnej, wierzycielem jest Dyrektor Izby Celnej w S., i bez względu na to, że należność z tytułu kary pieniężnej wynika z decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w T., a należność ta powstała przed dniem wejścia w życie powołanego rozporządzenia, i nie została zapłacona; prawidłowym jest wskazanie jego tak w protokole zajęcia i odbioru ruchomości jak i w tytule wykonawczym. WSA wyjaśnił, iż nie można także zgodzić się z twierdzeniem, że rozporządzenie Ministra Finansów z dnia [...] września 2015 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wyznaczenia organu Służby Celnej do wykonywania niektórych zadań Służby Celnej oraz określenia terytorialnego zasięgu jego działania, zostało wydane bez delegacji ustawowej. Ta delegacja jest zawarta w art. 9 ust. 2a ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 990 ze zm.). W myśl tego przepisu minister właściwy do spraw finansów publicznych może, w drodze rozporządzenia, wyznaczyć organ Służby Celnej do wykonywania niektórych zadań Służby Celnej oraz określić terytorialny zasięg jego działania, uwzględniając potrzebę sprawnego wykonywania zadań organów Służby Celnej oraz gospodarcze potrzeby przedsiębiorców. Uznano, że tym samym, organ nie naruszył również art. 6 i art. 8 k.p.a., poprzez obciążenie zobowiązanego ciężarem identyfikacji wierzyciela, podczas gdy organ egzekucyjny powinien dokonywać czynności egzekucyjnej w taki sposób, aby jednoznacznie z niej wynikało z inicjatywy jakiego wierzyciela została ona dokonana. "Zarówno w protokole zajęcia i odbioru ruchomości, jak i w tytule wykonawczym wyraźnie wskazano, że wierzycielem jest Dyrektor Izby Celnej w S.. Zobowiązany nie jest zatem obciążony ciężarem identyfikacji wierzyciela.". W drugim z wyroków, wyjaśniono, że wskazany art. 5 § 1 pkt 4 u.p.e.a. stanowi, że uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków określonych w art. 2 jest w odniesieniu do obowiązków wynikających m.in. z wydanych przez naczelnika urzędu celnego decyzji, postanowień lub mandatów karnych właściwy dyrektor izby celnej. Zgodnie natomiast z przepisem § 3 rozporządzenia Ministra Finansów zmieniającego rozporządzenie w sprawie wyznaczenia organu Służby Celnej do wykonywania niektórych zadań Służby Celnej oraz określenia terytorialnego zasięgu jego działania z dnia [...] września 2015 r. (Dz.U. z 2015 r. poz. 1494) w sprawach niezapłaconych należności powstałych przed dniem wejścia w życie tego rozporządzenia (tj. [...] października 2015 r.), dla których obowiązujące przepisy przewidują tryb egzekucji administracyjnej, wierzycielem jest Dyrektor Izby Celnej w S., przy czym wszystkie podjęte w tych sprawach czynności pozostają w mocy. Tam w protokole zajęcia i odbioru ruchomości jako wierzyciela rzeczywiście wskazano Dyrektora Izby Celnej w T.. Wprawdzie WSA uznał, że "w protokole tym błędnie oznaczono wierzyciela, bowiem z dokumentu tego wynika, że należy w nim wskazać jako wierzyciela ten podmiot, który wystawił tytuły wykonawcze, na co wskazuje zawarty w nim zwrot "(...) objętych tytułami wykonawczymi wystawionymi przez (...)". Sąd przyjął, że wnioskującym o wszczęcie egzekucji, na podstawie art. 26 u.p.e.a., był Dyrektor Izby Celnej w T.. Tym samym nowelizacja wymienionego wyżej rozporządzenia nie miała wpływu na prawidłowość oznaczenia wierzyciela w protokole z dnia [...] lutego 2016 r. Obecnie Sąd zgadza się z powyżej opisanym poglądem, niemniej nie można pominąć, że Sąd we wskazanym wcześniej orzeczeniu zajął stanowisko, iż skoro w orzecznictwie sądowym różnicuje się wpływ wad na ważność dokumentów, o których mowa w art. 67 u.p.e.a. to nie każde uchybienie stanowi naruszenia prawa w stopniu uzasadniającym uchylenie dokonanej czynności. Wnioskiem Sądu było to, że nawet gdyby przyjąć, że błędnie określono wierzyciela, to uchybienie to i tak nie skutkowałoby nieważnością dokonanej czynności egzekucyjnej. W związku z powyższym także zarzut z art. 54 § 5a u.p.e.a. nie podlega uwzględnieniu. W realiach obecnie badanej sprawy, WSA również nie widzi podstaw do uchylenia postanowienia z tego względu, że organ posługując się tytułem wykonawczym, gdzie wierzycielem oznaczono autora decyzji stanowiącej podstawę prawną obowiązku, czyli Dyrektora Izby Celnej w T., w protokole odbioru wskazuje nie tylko (prawidłowo) jako wierzyciela Dyrektora Izby Celnej w S., ale i (błędnie) opisuje go jako wystawcę tytułu wykonawczego. WSA nie dostrzega tu żadnego wpływu na wynik sprawy, tj. na przymusowe dochodzenie niezapłaconej należności. Zobowiązany z protokołu zajęcia wiedział: o jaki konkretny tytuł wykonawczy chodzi i jakie należności są tu przedmiotem egzekucji. W żaden też sposób nie wykazano wpływu na wynik sprawy postulowanej kwestii wystawienia protokołu na nie obowiązującym już wzorze. Dostrzeżone przez skarżącego różnice nie odbierają mu cech wiernego obrazowania rzeczywistości czy kompletności. Zdaniem Sądu nie można doszukać się naruszenia zapisu art. 67 § 1 u.p.e.a., który wskazuje, że dokument ten sporządza według wzoru określonego w drodze rozporządzenia przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych, bowiem załączony do akt protokół spełnia te wymogi zawierając wszelkie niezbędne i prawem wymagane treści. W szczególności nie można zarzucić protokołowi braku adnotacji, o jakiej mowa w art. 67 § 4 pkt 2 u.p.e.a., tj. Adnotacji dotyczącej dozoru czy bezpośredniej sprzedaży, w sprawie, w której ruchomości: zostały zabrane, czy nie mogły być objęte sprzedażą bezpośrednią, bowiem nie obejmował ich art. 104 § 2 u.p.e.a. Nie znalazł też uznania Sądu zarzut oparty na twierdzeniu, że zajęte ruchomości mogą nie stanowić własności skarżącego, a zadaniem organu było poczynienie ustaleń w tym względzie. Trzeba zauważyć, że poborca skarbowy jest uprawniony do zajęcia wszystkich ruchomości, którymi zobowiązany faktycznie włada. Poborca skarbowy nie jest ani obowiązany, ani uprawniony do badania, czy zobowiązany ma tytuł do rzeczy, którą dysponuje (por. P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Warszawa 2008, str. 328). Osoba roszcząca sobie prawo do zajętej rzeczy może bronić swych praw zgłaszając wniosek o wyłączenie rzeczy spod egzekucji (art. 38 § 1 u.p.e.a). Skoro strona takiego wniosku nie zgłosiła, to nie ma podstaw do stwierdzenia naruszenia art. 97 § 2 u.p.e.a., bowiem ten wskazuje, że zajęciu podlegają ruchomości zobowiązanego, znajdujące się zarówno w jego władaniu, jak i we władaniu innej osoby, jeżeli nie zostały wyłączone spod egzekucji lub od niej zwolnione. Na koniec Sąd za niezasadny uznał zarzut naruszenia art. 6 i 8 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., gdyż po przeanalizowaniu postępowania oraz zebranego materiału trzeba stwierdzić, że organy działały na podstawie przepisów prawa i prowadziły postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. To, że strona nie zgadza się z orzeczeniem organu nie oznacza, że organy działały sprzecznie z powołanymi zasadami. Mając na względzie powyższe okoliczności oraz art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. E. Kruppik-Świetlicka U. Wiśniewska L.Kleczkowski