I SA/Bd 87/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Sędzia WSA Urszula Wiśniewska po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2011r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. F. i M. F. o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego w sprawie ze skargi B. F. i M. F. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2005r. postanawia: odmówić przywrócenia terminu UZADANIENIE Postanowieniem z dnia 02 marca 2011r., sygn. akt I SA/Bd 87/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odrzucił skargę B. F. i M. F., ponieważ pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis. W dniu 21 lutego 2011r., tj. trzy dni po upływie zakreślonego im terminu do uzupełnienia braków formalnych skarżący złożyli wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Postanowienie o odrzuceniu skargi doręczone zostało skarżącym w dniu 07 marca 2011r. (k.77-78 akt sprawy). W dniu 09 marca 2011r. strony nadały do Sądu wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego. W uzasadnieniu wniosku B. i M. F. podali, że po otrzymaniu zarządzenia do uiszczenia wpisu sądowego przez siedem dni bezskutecznie starali się zebrać wymaganą kwotę. Również próby pożyczenia pieniędzy od rodziny spełzły na niczym. Skarżący podnieśli, że pouczenie zamieszczone przez Sąd w zarządzeniu o wezwaniu do uiszczenia wpisu zawierało informację, że mogą wnieść o zwolnienie od kosztów sądowych. W związku z tym w sytuacji, gdy nie udało im się zebrać w wyznaczonym terminie, tj. do piątku 18 lutego 2011r. pieniędzy na wpis sądowy złożyli w poniedziałek 21 lutego 2011r. wniosek o zwolnienie z kosztów sądowych. Wskazano, że w pouczeniu o możliwości złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy podano, że można tej czynności dokonać w toku postępowania, nie informując, że należy tego dokonać również w terminie siedmiu dni. Zdaniem stron świadczy to o braku z ich strony winy w tym, że wniosek o zwolnienie z kosztów sądowych złożono po terminie wyznaczonym przez Sąd do uiszczenia wpisu. Za brakiem winy przemawia również fakt, że nie posiadają wykształcenia prawniczego i fakt, że nie korzystają z zawodowego pełnomocnika, na którego ich nie stać. Strony uznały za niezrozumiałe, że Sąd choć odrzucił skargi z powodu ich nie opłacenia rozpatruje wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W świetle postanowień zawartych w art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Zgodnie z art. 87 §1 tej ustawy pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w jego uchybieniu (art.87 § 2 p.p.s.a.). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy postanowieniem z dnia 02 marca 2011r., odrzucił skargę B. F. i M. F. Jak wynika z akt sprawy, odpis niniejszego postanowienia doręczono skarżącym w dniu 07 marca 2011r. W konsekwencji Sąd uznał datę 07 marca 2011r. za datę, w której skarżący dowiedzieli się, iż uchybili terminowi do uiszczenia wpisu. Podkreślić należy, że art. 86 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie określa, według jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony. Ocena braku winy została pozostawiona uznaniu Sądu. Daje to zatem Sądowi możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności jakie uzna za istotne (por. postanowienie SN z dnia 22.07.1999 r., sygn. akt I PKN 273/99, OSNAP 2000 nr 20, poz. 757). W tym miejscu Sąd pragnie przywołać również postanowienie WSA w Warszawie z dnia 21 lutego 2006r. sygn. akt I SAB/Wa 78/2005, w którym czytamy - brak winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu polega na dopełnieniu obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Oceniając wystąpienie tej przesłanki, sąd przyjmuje obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona (lub jej pełnomocnik) nie mogła usunąć zaistniałej przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W literaturze wskazuje się na orzecznictwo, w którym podniesiono, iż następujące okoliczności faktyczne nie uzasadniają przywrócenia uchybionego terminu: zwolnienie lekarskie od pracy (wyr. NSA z dnia 4 listopada 1998r., III SA 1243/97, LEX nr 36 902); dopuszczenie się choćby lekkiego niedbalstwa przez stronę (wyr. NSA z dnia 8 stycznia 2002r., II SA/Wr 1329/01, niepubl.); niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw ((post. NSA z dnia 10 lutego 2000r., SA/Sz 1117/99, niepubl.); nieznajomość prawa (wyr. NSA z dnia 6 listopada 1998r., I SA/Łd 153/97, LEX nr 37 127); przebywanie w areszcie śledczym (post. NSA z dnia 20 października 2004r., FZ 432/04, niepubl.); choroba wymagająca leżenia, jeżeli skarżący mógł nadać pismo w ustawowym terminie korzystając z pomocy domowników (post. NSA z dnia 15 grudnia 2004r., OZ 809/04, niepubl.)., (w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze, 2006)). Mając na uwadze powyższe wywody w kontekście zaistniałego stanu faktycznego, rozpatrując złożony przez stronę skarżącą wniosek o przywrócenie terminu w oparciu o przesłankę braku winy Sąd stwierdza, że w przedmiotowej sprawie kryterium to nie zostało spełnione. Strona we wniosku prócz wyjaśnień dotyczących braku możliwości zebrania odpowiednich środków pieniężnych na uiszczenie w terminie wpisu sądowego powołuje się na fakt nieznajomości prawa oraz niezrozumienie zamieszczonego w piśmie przewodnim - za którym przesłano jej zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu - pouczenia dotyczącego możliwości wniesienia o przyznanie prawa pomocy. W kontekście powyższego podkreślić należy, iż przesłane skarżącym zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu zawierało w swej treści jasno brzmiące pouczenie: "Wymienioną kwotę należy uiścić w kasie Sądu (kasa czynna: w godz. od 900 do 1500 bądź na rachunek bankowy Sądu (konto: NBP O/O Bydgoszcz, 03 1010 1078 0068 9722 3100 0000) w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu, pod rygorem odrzucenia skargi." Zawiera ono w swojej treści jednoznaczną informację w jakim terminie strona powinna podjąć czynności, jeżeli nie chce się narazić na skutek jakim będzie odrzucenie złożonej przez nią skargi. W pkt 4 pouczenia zamieszczonego w piśmie, za którym przesłano zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu, zawarto m.in. informację, że "w toku postępowania strona może wnieść o przyznanie prawa pomocy obejmującego częściowe lub całkowite zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego". Jednak w kontekście argumentacji strony skarżącej podkreślenia wymaga, że przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dotyczące udzielania prawa pomocy nie zawierają określonych terminów na złożenie wniosku w tym zakresie. Przepis art. 243 § 1 p.p.s.a. stanowi, że "Prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania". Tym samym strona została właściwie poinstruowana o trybie złożenia takiego wniosku, a zawarcie pouczenia na ten temat w piśmie Sądu miało na celu poinformowanie strony o przysługujących jej prawach. Skoro skarżący nie mieli środków na sfinansowanie wpisu sądowego, to należało w wyznaczonym 7-dniowym terminie skierować do tut. Sądu wniosek o przyznanie prawa pomocy wskazując na brak możliwości jego uiszczenia. Pomimo wezwania Sądu, ze strony skarżących nie było żadnej reakcji w wyznaczonym 7-dniowym terminie. Dopiero po tym terminie skarżący złożyli wniosek o zwolnienie z kosztów Wyjaśnić również należy, że odrzucenie skargi z powodu nieuiszczenia wpisu w nakreślonym terminie, nie czyni wniosku o przyznanie prawa pomocy bezprzedmiotowym. Na każdym bowiem etapie postępowania strona ma prawo złożyć taki wniosek, który podlega rozpatrzeniu. Podkreślić należy, że w sytuacji, gdy pismo Sądu było dla strony niezrozumiałe, miała ona, mając na uwadze względy szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej, możliwość powzięcia informacji na temat jego treści, wyjaśnienia niejasności informując się w tym zakresie w Wydziale Informacji Sądowej Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, chociażby telefonicznie pod podanymi na otrzymanych z Sądu pismach numerami telefonów. Powyższe fakty w powiązaniu z przedstawionymi wcześniej rozważaniami na temat kryteriów oceny zachowania strony w kontekście braku winy w uchybieniu terminu, w szczególności dot. dołożenia przez stronę szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej pozwalają twierdzić, iż skarżący nie uprawdopodobnili okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Mając powyższe na uwadze w oparciu o przepis art. 86 w związku z art. 87 § 2 p.p.s.a. Sąd odmówił przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego.