I SA/Bd 89/06
WyrokWSA w Bydgoszczy2006-04-05
Skład orzekający: Halina Adamczewska - Wasilewicz, Dariusz Dudra, Mirella Łent
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa umorzenia zaległości podatkowych przez organy podatkowe, pomimo przedstawienia przez podatnika trudnej sytuacji życiowej i finansowej, jest zgodna z prawem, gdy organy te uznały, że nie zachodzą przesłanki ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego, a sytuacja finansowa podatnika pozwala na zapłatę zaległości?Ratio decidendi
Sąd administracyjny sprawuje kontrolę legalności decyzji, a nie jej słuszności czy celowości, zwłaszcza w przypadku decyzji wydawanych w ramach uznania administracyjnego. Organy podatkowe prawidłowo oceniły, że przedstawiona przez podatniczkę sytuacja finansowa i majątkowa pozwala na zapłatę zaległości podatkowych, a zobowiązania publicznoprawne nie mogą być traktowane jako mniej ważne od zobowiązań cywilnoprawnych. Brak dochodu z działalności gospodarczej nie może być podstawą do kwestionowania wysokości podatku w postępowaniu o umorzenie zaległości, a jedynie w odrębnym postępowaniu dotyczącym wysokości podatku.Stan faktyczny
Skarżąca Urszula G. wniosła o umorzenie zaległości podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2003 i 2004. Organy podatkowe odmówiły umorzenia, uznając, że nie zachodzą przesłanki ważnego interesu podatnika ani interesu publicznego, a sytuacja finansowa skarżącej pozwala na zapłatę zaległości. Skarżąca argumentowała, że trudna sytuacja rodzinna, zdrowotna oraz brak faktycznego prowadzenia działalności gospodarczej uzasadniają umorzenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organów podatkowych.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Halina Adamczewska - Wasilewicz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Dudra Asesor sądowy Mirella Łent Protokolant: Asystent sędziego Daniel Łuczon po rozpoznaniu w dniu 05 kwietnia 2006r. na rozprawie sprawy ze skargi Urszuli G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] 2005r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych oddala skargę
Decyzją z dnia [...] 2005r., nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ś. odmówił Urszuli G. umorzenia zaległości podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003r. w kwocie 2.956,40 zł wraz z odsetkami za zwłokę wyliczonymi na dzień złożenia wniosku w wysokości 529,70 zł oraz za 2004r. w kwocie 3.322,20 zł wraz z odsetkami za zwłokę wyliczonymi na dzień złożenia wniosku w wysokości 83 zł.
Od decyzji organu I instancji strona złożyła odwołanie. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez przekroczenie granic uznania administracyjnego, naruszenie art. 67 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) poprzez nierozważenie występowania ważnego interesu podatnika zbieżnego z interesem publicznym oraz naruszenie art. 122 i art. 187 Ordynacji podatkowej przez nieprawidłową i fragmentaryczną ocenę okoliczności sprawy. Strona wniosła o uchylenie decyzji organu I instancji w całości i uwzględnienie wniosku o umorzenie zaległości podatkowej w całości lub w znacznej części lub uchylenie w całości decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez ten organ. W uzasadnieniu wskazała, że w 1999r. zarejestrowała działalność gospodarczą, którą w lipcu 2000r. zawiesiła, jednocześnie podkreśliła, że do końca 2004r. nie uzyskała z tego tytułu żadnego obrotu. Ponadto, od 1997r. rozliczała się wraz z córką i nie była świadoma zmian w prawie podatkowym. Strona przedstawiła szczegółowe dane obrazujące aktualną sytuację materialną, tj. wysokość wydatków, zadłużenie w bankach, a także kwotę wierzytelności zaznaczając, że bez uszczerbku dla siebie, a zwłaszcza córki nie jest w stanie zapłacić zaległości podatkowych.
Decyzją z dnia [...] 2005r., nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, iż zaskarżona decyzja wydana została na skutek złożonego wniosku z dnia [...] 2005r., w którym strona zwróciła się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ś. z prośbą o umorzenie zaległości podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2003 i 2004 w łącznej kwocie 6.278,60 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 612,70 zł.
Organ odwoławczy podał, iż podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 67 § l ustawy Ordynacja podatkowa, zgodnie z którym, decyzje w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych mają charakter indywidualnych decyzji uznaniowych. Organ podkreślił, iż fundamentalną zasadą systemu podatkowego jest równość i powszechność opodatkowania, wyrażająca się w obowiązku prawidłowego i terminowego odprowadzania należnych podatków. Jednocześnie w interesie publicznym, jak i w obiektywnie rozumianym ważnym interesie podatnika leży terminowe regulowanie należności podatkowych. Jeżeli organ podatkowy stwierdzi, iż w sprawie nie zachodzą przesłanki ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego, przepis art. 67 § l ustawy Ordynacja podatkowa w ogóle nie może mieć zastosowania. Jednakże wystąpienie okoliczności, do których odwołuje się ten przepis nie powoduje obowiązku organu w zakresie wydania decyzji pozytywnej dla strony.
Organ podkreślił, że skoro umorzenie zaległości podatkowych jest instytucją nadzwyczajną, to tym samym zdarzenia uzasadniające uwzględnienie wniosku muszą posiadać tę samą cechę. Za umorzeniem zaległości podatkowej przemawiać mogą zatem głównie wypadki niezależne od sposobu postępowania podatnika bądź spowodowane działaniem czynników, na które podatnik nie miał wpływu.
Dyrektor Izby Skarbowej w B. wskazał, iż na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie ustalono, że strona zarejestrowała działalność gospodarczą w zakresie handlu hurtowo-detalicznego w dniu [...] 2000r. Jako formę opodatkowania w podatku dochodowym strona wybrała zryczałtowany podatek dochodowy od przychodów ewidencjonowanych. Wpis do ewidencji działalności gospodarczej został wykreślony z dniem [...] 2005r. Z zeznań podatkowych PIT-37 za lata 2003 i 2004 wynika, że strona rozliczała się w sposób przewidziany dla osoby samotnie wychowującej dzieci. Powołując się na art. 6 ust. 8 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000r. Nr 14, poz. 176 ze zm.) organ podał, iż podatnik, który ma zgłoszoną działalność gospodarczą opodatkowaną zryczałtowanym podatkiem dochodowym, nie ma prawa do wspólnego opodatkowania z małżonkiem lub w sposób przewidziany dla osób samotnie wychowujących dzieci. Organ zaznaczył, iż z tego powodu w dniu [..] 2005r. strona złożyła korekty zeznań podatkowych za lata 2003 i 2004, w wyniku których powstały zaległości podatkowe: za 2003r. w kwocie 2.956,40 zł i za 2004r. w kwocie 3.322,20 zł.
Organ podał, iż z zeznań o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) - PIT-37 wynika, że w latach 2003-2004 strona osiągała dochody ze stosunku pracy, służbowego w kwotach odpowiednio - 71.480,34 zł i 74.181,71 zł, a dodatkowo w 2004r. zadeklarowała dochód z działalności wykonywanej osobiście, o której mowa w art. 13 ustawy (w tym umowy o dzieło i zlecenia) w kwocie 1.250 zł. W zeznaniach o wysokości należnego ryczałtu za poszczególne lata 2000-2004 (PIT-28) strona zadeklarowała przychód z działalności gospodarczej w kwocie "0".
Dyrektor Izby Skarbowej podniósł, iż we wniosku o umorzenie zaległości podatkowych strona powołała okoliczności, które spowodowały nieuwzględnienie zmiany przepisów dotyczących rozliczania rocznego podatników, którzy wybrali w podatku dochodowym formę ryczałtu ewidencjonowanego. Strona szczegółowo opisała trudną i złożoną sytuację rodzinną, okoliczności rozwodu, swoje starania i zabiegi o uzyskanie intratnej pracy, zagrożenie ze strony byłego męża oraz groźby jego wierzycieli. Zdaniem skarżącej okoliczności te, jak i fakt samotnego wychowywania córki, problemy ze zdrowiem które są udziałem strony od ponad roku, a także7-letnia rehabilitacja schorzenia układu kostnego córki, uzasadniają niedopatrzenie zmiany w przepisach ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, a w wyniku których utraciła prawo do rozliczania podatku dochodowego, jako osoba samotnie wychowująca dziecko. Zarówno we wniosku, jak i w pismach złożonych w postępowaniu odwoławczym strona wskazała, że status osoby prowadzącej działalność gospodarczą utrzymywała w celu uniknięcia rejestracji, jako osoby bezrobotnej, upatrując w tym gorszą pozycję na rynku pracy oraz w celu utrzymania ciągłości w opłacaniu składek na ubezpieczenie społeczne.
Organ odwoławczy zauważył, że fakt zarejestrowania działalności skutkuje tym, że to na podatniku ciąży obowiązek analizowania przepisów z zakresu prawa podatkowego. Działalność gospodarczą podatnik prowadzi na własny rachunek i ryzyko. Tym samym winien ponosić finansowe konsekwencje swoich działań i zaniechań na gruncie tej działalności. Wprawdzie strona podkreśliła, że z prowadzonej działalności gospodarczej od dnia jej zarejestrowania nie uzyskała żadnego przychodu, co potwierdzają dane zadeklarowane w deklaracjach PIT-28, jednak okoliczności te dotyczą lat 2000-2001, natomiast zaległości podatkowe występują za lata 2003-2004.Z materiału dowodowego wynika, że od dnia [...] 200lr. strona jest zatrudniona na podstawie umowy o pracę i posiada stałe źródło dochodu.
Zdaniem organu nieświadomość utraty prawa do preferencyjnego rozliczania nie może uzasadniać umorzenia zaległości podatkowych w kwocie 6.278,60 zł. Obecna sytuacja finansowa i majątkowa strony wskazuje, że zapłata zaległości podatkowych leży w granicach zdolności płatniczych strony, wymaga jedynie uwzględnienia ich w bieżących wydatkach. Organ podatkowy nie znalazł uzasadnienia do przedkładania zobowiązań cywilnoprawnych (np. spłaty kredytów, w tym na zakup samochodu) nad publicznoprawne (spłaty zaległości podatkowych). Podkreślił, że w interesie publicznym leży terminowe regulowanie należności podatkowych, gdyż wpływy z powszechnego obowiązku podatkowego stanowią źródło finansowania wszelkich celów o charakterze ogólnospołecznym.
Organ zaznaczył, iż obecnie uzyskiwane dochody strony ponad 5-krotnie przekraczają kwotę najniższego wynagrodzenia. W interesie publicznym nie leży udzielanie ulg podatnikom, których sytuacja materialna i majątkowa jest oceniana jako dobra.
Odnosząc się do podniesionego obniżenia dochodów o 500 zł w związku z nieuzyskiwaniem alimentów, Dyrektor Izby Skarbowej zauważył, że w kontekście obecnych miesięcznych dochodów strony w wysokości przekraczającej 3.500 zł, okoliczność ta nie może stać się podstawą do uchylenia decyzji organu I instancji.
Organ zaznaczył, iż w rozpatrywanej sprawie strona domaga się uwzględnienia jej ważnego interesu polegającego na ochronie życia i zdrowia jej oraz córki. Zdaniem organu strona podjęła suwerenną decyzję o niekorzystaniu z nieodpłatnych świadczeń publicznej służby zdrowia. Konsekwencje tego wyboru winna ponosić skarżąca, a nie ogół społeczeństwa, co nastąpiłoby w efekcie umorzenia zaległości podatkowych.
Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że podjęcie pozytywnej decyzji w postaci umorzenia zaległości podatkowej nie znajduje uzasadnienia również w kontekście posiadanych przez stronę wierzytelności wobec "Ś." Sp. z o. o. w R. w kwocie ok. 55.000 zł.
Odnosząc się do twierdzenia, że przedkładanie interesu publicznego przed słuszny interes strony jest nie do pogodzenia z zasadą państwa prawnego wyrażoną w art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, organ odwoławczy zauważył, że cytowany w tym kontekście wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 listopada 1993r., sygn. akt III ARN 49/93 dotyczył materii miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W rozpatrywanej sprawie trudno utożsamiać odmowę przyznania ulgi podatkowej z ograniczaniem uprawnień indywidualnych. Podkreślił, że konstrukcja prawna uznania administracyjnego z art. 67 § l Ordynacji podatkowej zezwala organowi administracji publicznej na wybór pozytywnego bądź negatywnego rozstrzygnięcia wniosku strony, nawet przy uwzględnieniu, że zachodzą ustawowe przesłanki ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego.
Wyjaśnił, iż w toku postępowania podatkowego przyjęto do protokołu oświadczenie strony z dnia [...] 2005r. o stanie majątkowym, gdyż wysokość uzyskiwanych dochodów, posiadany majątek oraz zobowiązania i wierzytelności mają decydujący wpływ na rozstrzygnięcie w sprawie. Ponadto podkreślił, że organ podatkowy I instancji prawidłowo przeprowadził postępowanie dowodowe i należycie wyjaśnił stan faktyczny sprawy. Szczegółowo rozpatrzył sytuację majątkową strony, z której wynika, że posiadany majątek i stałe dochody stanowią przekonywującą podstawę do przyjęcia, że zapłata zaległości oraz odsetek za zwłokę leży w granicach realnych możliwości podatnika bez obawy zagrożenia jego egzystencji.
Organ zaznaczył, iż umorzenie zaległości podatkowych jest instytucją prawną o charakterze wyjątkowym, gdyż zasadą jest płacenie podatków. Tym samym ważny interes podatnika, jako przesłanka umorzenia zaległości podatkowych wynikać musi z wyjątkowych okoliczności, nie można z instytucji umorzenia czynić powszechnie stosowanego środka prowadzącego do zwolnienia od zapłaty podatku. W szeroko rozumianym ważnym interesie podatnika leży regulowanie należności budżetowych. Każdy wniosek o przyznanie ulgi należy rozpatrywać również w aspekcie społecznym. Istotą ulgi polegającej na umorzeniu zaległości podatkowej jest rezygnacja z części dochodów przez budżet państwa. Udzielenie ulgi sprowadza budżet państwa do roli bezprocentowego kredytodawcy podatnika. Faktyczny ciężar przyznanej ulgi ponieśliby wówczas inni podatnicy. Taki stan rzeczy pozostaje w sprzeczności z interesem publicznym. W interesie publicznym jest bowiem dążenie do zapewnienia budżetowi wpływów z tytułu należnych podatków.
Zdaniem organu odwoławczego w sprawie nie wystąpiły szczególne okoliczności, które uzasadniałyby zastosowanie ulgi podatkowej oraz zmianę rozstrzygnięcia podjętego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ś.
Na decyzję organu II instancji strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, jako naruszającej prawo poprzez niewłaściwą interpretację i nieodpowiednie zastosowanie przepisu art. 67 § l Ordynacji podatkowej skutkujące uznaniem, że w sprawie nie wystąpiły szczególne okoliczności, które uzasadniałyby zastosowanie ulgi podatkowej.
W uzasadnieniu skarżąca wskazała, iż jej sytuacja osobista i związana z nią sytuacja materialna nie jest na tyle dobra, aby mogła uregulować zobowiązania podatkowe bez uszczerbku dla siebie i córki, tym bardziej, że do jej powstania doszło bez winy skarżącej. Ponadto zły stan zdrowia skarżącej ma bezpośredni wpływ na jej obecne możliwości finansowe. Skarżąca podkreśliła, że obiektywna ocena sytuacji zdrowotnej jej oraz córki, a także działania podjęte w celu ratowania małżeństwa pozwalają uznać, że została spełniona przesłanka ważnego interesu podatnika, gdyż zaistniały zdarzenia losowe niezależne od skarżącej.
Zaznaczyła, że w zakresie opodatkowania zryczałtowanym podatkiem dochodowym, faktycznie podjęła tylko próbę prowadzenia działalności gospodarczej. Poza czynnościami rejestrowymi, nie wykonywała żadnych czynności, nie osiągała żadnego dochodu z działalności gospodarczej. Faktycznie działalności nie prowadziła, a w lipcu 2000r. zamknęła działalność gospodarczą. Okoliczność, iż nie osiągała żadnego dochodu, nie może być obojętna z punktu widzenia zasadności ubiegania się o umorzenie zaległości podatkowej. W tym zakresie powołała się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku z dnia 24 kwietnia 2001r., w którym Sąd stwierdził, że "wobec braku osiągnięcia dochodu z działalności opodatkowanej podatkiem zryczałtowanym, nie powinny być stosowane sankcje związane z niemożnością wspólnego rozliczenia się w sposób przysługujący osobie samotnie wychowującej dziecko". Skoro zatem skarżąca nie osiągnęła dochodu z tytułu działalności gospodarczej, a jej sytuacja finansowa się pogorszyła z powodu zaprzestania płacenia alimentów przez ojca dziecka, który według jej informacji został aresztowany, to tym samym zachodzą przesłanki umorzenia zaległości podatkowych.
Wskazała, iż do umorzenia zaległości podatkowej wystarczy, że zostanie spełniona jedna z przesłanek z art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej, tj. ważny interes podatnika lub interes publiczny. Na poparcie swojej argumentacji powołała się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie z dnia 23 kwietnia 2000r.
Podniosła, że pewne jej działania związane choćby ze zmianą miejsca zamieszkania, rozwiązaniem umowy o pracę, spowodowane były chęcią i próbami ratowania rodziny. Zdarzenia, które wystąpiły miały charakter losowy, były niezależne od strony skarżącej.
Wskazała, iż faktycznie nie ma żadnej możliwości uregulowania zaległości podatkowych, aby tego dokonać musiałaby wyzbyć się majątku.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w B. wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ustosunkowując się do zarzutu nieustosunkowania się przez organ podatkowy do wniosku z dnia [...] 2005r. o wstrzymanie wykonania decyzji, organ wskazał, iż uznaje go za niezasadny. Z uwagi na to, iż do dnia złożenia wniosku nie zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne, w związku z otrzymanym wnioskiem odstąpiono od wszczęcia tego postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
W ocenie Sądu zaskarżonej decyzji takiego naruszenia prawa zarzucić nie można.
Spór sprowadza się do ustalenia, czy zgodne z prawem jest rozstrzygnięcie organu podatkowego odmawiające umorzenia zaległości podatkowych i odsetek za zwłokę.
W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że w sprawie nie mają zastosowania przepisy rozdziału 7a tej ustawy, bowiem stosownie do art. 25 § 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2005r. (Dz. U. Nr 143, poz. 1199) o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw, wnioski o udzielenie ulg w spłacie zobowiązań podatkowych złożone przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej, podlegają rozpatrzeniu na podstawie przepisów ustawy w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie tej ustawy, tj. przed dniem 01 września 2005r. Nie budzi natomiast wątpliwości, że wniosek o umorzenie zaległości podatkowych skarżąca złożyła w dniu [...] 2005r., w związku z tym zasadnie organ podatkowy jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podał przepis art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległość podatkową, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Warunkiem zatem umorzenia zaległości podatkowej jest wystąpienie jednej z dwóch ww. przesłanek, tj. ważnego interesu strony lub interesu publicznego. W tym zakresie należy zgodzić się ze skarżącą, która powołała się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie, a z którego wynika, że wystarczy jedna z nich do zastosowania instytucji umorzenia zaległości podatkowej.
Podkreślić należy, że decyzje podejmowane przez organy podatkowe na podstawie wskazanego wyżej przepisu mieszczą się w ramach tzw. uznania administracyjnego. Oznacza to, że ocena, czy w konkretnej sprawie występują okoliczności uzasadniające umorzenie zaległości podatkowych pozostawiona została swobodnemu uznaniu organu podatkowego, przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności mających wpływ na tę ocenę.
Decyzje z zakresu uznania administracyjnego podlegają kontroli sądowej. Jednakże kontrola tego typu decyzji ogranicza się wyłącznie do badania poprawności przeprowadzenia przez organy postępowania wyjaśniającego. Zgodnie bowiem z art. l § l i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem. Tym samym, skoro sąd dokonuje wyłącznie kontroli legalności zaskarżonej decyzji, nie jest władny wkraczać w sferę samego uznania organów podatkowych. W świetle wskazanego wyżej przepisu sąd nie jest bowiem uprawniony ani do oceny słuszności ani celowości zaskarżonej decyzji. Kontrola decyzji wydawanych w ramach tzw. uznania administracyjnego sprowadza się po pierwsze do oceny, czy organ podatkowy dokładnie wyjaśnił stan faktyczny sprawy, a więc uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających wskazywać na ważny interes podatnika lub ważny interes publiczny, po drugie czy nie naruszył on w ramach swego uznania zasady swobodnej oceny dowodów. Wskazane stanowisko dotyczące zakresu kontroli sądu w tego rodzaju sprawach zostało powszechnie przyjęte w orzecznictwie sądów administracyjnych oraz Sądu Najwyższego (wyrok SN z dnia 08 listopada 1996r., sygn. akt III RN 24/96, wyrok NSA z dnia 26 kwietnia 2000r., sygn. akt I SA/Gd 992/99, wyrok NSA z dnia 28 października 2003r., sygn. akt SA/Bd 1830/03).
Dla przyjęcia, że postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy Sąd bada czy w jego toku organy podatkowe zachowały rządzące nim i określone w ustawie Ordynacja podatkowa zasady. Przede wszystkim zgodnie z art. 122 ww. ustawy, w toku postępowania organy podatkowe zobowiązane są podjąć wszelkie niezbędne działania dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. W tym celu są one na mocy art. 187 § l ww. ustawy zobowiązane do zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
Tym samym należy zgodzić się ze stanowiskiem organów podatkowych, iż uznaniowy charakter instytucji umorzenia powoduje, iż zastosowanie wobec podatnika wnioskowanej ulgi jest prawem, a nie obowiązkiem organu. W ocenie Sądu podkreślenia wymaga, iż przyznana organom podatkowym swoboda w rozstrzygnięciu nie oznacza jednak dowolności. W sytuacji uznania administracyjnego, w celu wydania prawidłowego orzeczenia, organ podatkowy obowiązany jest bowiem, jak wskazano wyżej, szczegółowo zbadać stan faktyczny i utrwalić w aktach wyniki tego badania. Organ obowiązany jest podać przyczyny, którymi kieruje się przy odmowie umorzenia zaległości podatkowych.
Należy podkreślić, iż w przedmiotowej sprawie organ podatkowy zebrał materiał dowodowy w celu ustalenia sytuacji majątkowej, finansowej i rodzinnej skarżącej przy aktywnym jej udziale. Zgromadzony w sprawie materiał w ocenie Sądu nie pozostawia wątpliwości, iż podejmując rozstrzygniecie organy podatkowe znały sytuację skarżącej, w sposób prawidłowy przeprowadziły postępowanie, dokonały szczegółowej i wyczerpującej analizy wskazanych przez skarżącą okoliczności, w celu ustalenia, czy wystąpił ważny interes podatnika lub interes publiczny.
Z akt sprawy wynika, że skarżąca pozostaje w zatrudnieniu, osiąga z tego tytułu wynagrodzenie netto w kwocie 3.503,85 zł. Na utrzymaniu jest jedno dziecko. Na stan majątkowy składa się dom jednorodzinego o powierzchni 150 m2 oraz samochód Skoda Octavia, rok produkcji 2003. Jednocześnie skarżąca ma zobowiązania, zaciągnęła kredyt, który spłaca w kwocie 640 zł miesięcznie, a suma pozostałych spłacanych kredytów wynosi 650 zł. Według oświadczenia skarżąca ponosi również wydatki na leczenie córki i siebie. Ponadto ma wierzytelności w kwocie 55.000 zł. W oparciu o powyższe organ ocenił sytuację skarżącej, jako umożliwiającą zapłacenie zaległości podatkowych.
Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa w takiej ocenie materiału dowodowego. Podziela stanowisko organu, że podatnik nie może traktować banku, od którego zaciągnął kredyt na zakup samochodu, jako wierzyciela uprzywilejowanego w stosunku do Skarbu Państwa - Naczelnika Urzędu Skarbowego będącego wierzycielem w zakresie zobowiązań podatkowych. Zobowiązania publicznoprawne nie mogą być traktowane jako te należności, które można zaspokoić w dalszej kolejności, a przypadku braku środków na zapłatę wszystkich zobowiązań, jako te zaległości, które powinny zostać umorzone. Sąd nie kwestionuje trudności, które skarżąca napotkała w swoim życiu osobistym, rodzinnym, ale skutków tych niepowodzeń nie można przerzucać na budżet Państwa.
Sąd zauważa, że w istocie skarżąca nie zgadza się ze stanowiskiem, iż brak jest podstaw do skorzystania z preferencyjnego opodatkowania uregulowanego w art. 6 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000r. Nr 14, poz. 176 ze zm.) przewidzianego dla osób samotnie wychowujących dziecko. Jako argument podała okoliczność, że z tytułu działalności gospodarczej nie osiągnęła żadnego dochodu, a faktycznie podjęła tylko próbę prowadzenia działalności gospodarczej ograniczając się do jej zarejestrowania, a następnie jej zaniechania. Ustosunkowując się do tego zarzutu Sąd zauważa, że skarżąca nie kwestionuje, iż złożyła korekty zeznań podatkowych za 2003r. i 2004 r., a z których to korekt wynikają kwoty podatku należnego za poszczególne lata podatkowe. Na dzień złożenia wniosku istniały zaległości podatkowe, co pełnomocnik Dyrektora Izby Skarbowej w B. potwierdził na rozprawie w dniu [...] 2006r. W związku z tym podkreślić należy, iż na etapie postępowania w sprawie umorzenia zaległości podatkowych nie można kwestionować wysokości podatku wynikającego z zeznań korygujących złożonych przez skarżącą. Okoliczność, że skarżąca z tytułu działalności gospodarczej nie osiągnęła żadnego dochodu, a w związku z tym, podatek wykazany w zeznaniach korygujących jest nienależny, czy zbyt wysoki, może być podnoszona, ale w odrębnym postępowaniu w sprawie wysokości podatku dochodowego. Jeżeli skarżąca uważa, że podatek wykazany w zeznaniach jest w części nienależnie wykazany na skutek błędnej interpretacji przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, to ma prawo skorygować jego wysokość. Jeżeli organ uzna, że korekta jest nieuzasadniona, będzie obowiązany wszcząć postępowanie podatkowe w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych i wydać w tym zakresie stosowne rozstrzygnięcie. Wówczas też będzie podlegać ocenie, czy okoliczność nieosiągnięcia dochodu w ramach działalności gospodarczej opodatkowanej w formie zryczałtowanego podatku dochodowego ma znaczenie dla skorzystania z preferencyjnego opodatkowania przez osobę samotnie wychowującą dziecko. Sąd oceniając decyzję w sprawie odmowy umorzenia zaległości podatkowych z tytułu podatku wynikającego z zeznań korygujących nie może w ramach tego postępowania rozstrzygać, czy podatek został zadeklarowany w prawidłowej wysokości, czy też nie. Obalenie wysokości podatku zadeklarowanego w zeznaniu podatkowym nie może zostać dokonane w postępowaniu, w którym została wydana zaskarżona decyzja.
Odnośnie zarzutu, iż organ nie załatwił do dnia wniesienia skargi wniosku z dnia [...] 2005r o wstrzymanie egzekwowania podatku należy wyjaśnić, iż Sąd ma uprawnienie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Nie może natomiast w przedmiotowej sprawie wstrzymać wykonania skorygowanych zeznań podatkowych. Ponadto z wyjaśnień organu zawartych w odpowiedzi na skargę wynika, że do dnia złożenia wniosku z dnia [...] 2005r. o zawieszenie regulowania należności, nie zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne, natomiast w związku z jego otrzymaniem odstąpiono od wszczęcia tego postępowania. Organ powołuje się na nieprecyzyjne sformułowanie wniosku. Sąd zauważa, iż w takiej sytuacji należało zwrócić się do skarżącej ze stosownym zapytaniem w celu wyeliminowania ewentualnych wątpliwości. Powyższe jednak nie wpływu na ocenę zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło