I SA/Bd 899/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu w dniu 02 stycznia 2013r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] 2012r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od grudnia 2006r. do marca 2009r. postanowił: odmówić przyznania prawa pomocy W dniu 22 listopada 2012r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął na urzędowym formularzu wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że zamieszkuje z rodzicami, ale prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, którego dochód stanowi wynagrodzenie za pracę w kwocie [...] zł brutto. Strona płaci alimenty na rzecz dwóch synów w łącznej kwocie [...] zł. Koszty związane z utrzymaniem mieszkania które wnioskodawca ponosi określono na kwotę [...] zł. Zarządzeniem z dnia 04 grudnia 2012r. referendarz sądowy wezwał stronę do nadesłanie dokumentów obrazujących jej sytuację finansową. W odpowiedzi strona oświadczyła, że na zasadzie użyczenia mieszka w lokalu będącym własnością jego rodziców, nie posiada oszczędności, rachunków bankowych oraz samochodu. Ponadto strona wskazał, że zeznanie roczne za 2011r. nadesłała już do innej sprawy zawisłej przed tut. Sądem. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r. poz. 270) – dalej zwana "p.p.s.a." - prawo pomocy w zakresie częściowym, czyli takim, jakiego przyznania domagał się skarżący, może zostać przyznane, w razie wykazania przez wnioskodawcę, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z cytowanego przepisu wynika, że dla przyznania prawa pomocy konieczne jest niewątpliwe udowodnienie, że poniesienie kosztów postępowania przekracza możliwości majątkowe strony. Art. 246 § 1 p.p.s.a. bowiem - dla przyznania prawa pomocy - wymaga wykazania, nie zaś innego - sumarycznego i uproszczonego dowiedzenia istnienia wskazanych w jego treści przesłanek. W razie jednak, gdyby treść oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, obligatoryjnie składanego wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy (art. 252 § 1 p.p.s.a.) nie zawierała danych wystarczających do oceny, bądź też nasuwała by wątpliwości co do rzeczywistego stanu majątkowego strony i jej zdolności płatniczych, referendarz sądowy zgodnie z art. 255 p.p.s.a. zobligowany jest do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia tych okoliczności poprzez wezwanie strony do złożenia konkretnie określonych dokumentów i oświadczeń i dopiero w oparciu o taki materiał dowodowy wydaje rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy. Niezastosowanie się przez stronę do wezwania referendarza sądowego wystosowanego w trybie wyznaczonym przez art. 255 p.p.s.a. ma ten skutek, że referendarz sądowy nie może skorzystać ze wszystkich koniecznych do rozstrzygnięcia wniosku oświadczeń bądź dokumentów źródłowych. Ich brak powoduje, że materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niekompletny, a zatem niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenie strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości. Konsekwencją procesową takiego stwierdzenia może być nieuwzględnienie wniosku w jego pełnym zakresie, a nawet odmowa przyznania prawa pomocy (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydanie 3, Warszawa 2008, str. 613-614 i powołane tam orzecznictwo). Zdaniem orzekającego z oświadczenia zawartego w złożonym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wynikają w sposób niewątpliwy przesłanki zwolnienia od kosztów sądowych. Z przedłożonych przez wnioskodawcę dokumentów oraz nadesłanych do sprawy I SA/Bd 805/12 wynika, że dochód jego gospodarstwa domowego wynosi [...] zł netto. Strona podała natomiast, że ponosi comiesięczne koszty związane z utrzymania mieszkania w kwocie [...] zł. Ponadto płaci alimenty na synów w kwocie [...] zł, co daje razem kwotę [...] zł. Podkreślenia wymaga, że powyższa kwota nie uwzględnia kosztów, jakie strona bez wątpienia musi ponieść w związku z wyżywieniem, zakupem środków czystości, odzieży itp. Skarżący nie wyjaśnił, z czego pokrywa nadwyżkę wydatków na dochodami. Tym samym oświadczenia skarżącego, co do jego źródeł utrzymania orzekający uznał za niewiarygodne, tym bardziej, że strona nie przedstawiła wszystkich dokumentów, o które była wezwana na mocy art. 255 p.p.s.a., a w szczególności wyciągów z posiadanych rachunków bankowych czyli zasadniczego i miarodajnego dowodu obrazującego stan posiadania i możliwości płatniczych skarżącego. Odnosząc się do oświadczenia strony zawartego w piśmie z dnia 28 grudnia 2012r., iż nie posiada rachunków bankowych stwierdzić należy, że jest ono niewiarygodne, albowiem z treści skargi strony jednoznacznie wynika, że posiada rachunek bankowy, a nawet kilka. W tym miejscu podkreślić należy, że jak słusznie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z dnia 25 kwietnia 2008 r., sygn. akt: II OZ 322/08 i z dnia 24 czerwca 2008 r. sygn. akt I GZ 147/08 warunkiem przyznania prawa pomocy jest wykazanie przez wnioskodawcę, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania mu takiego prawa, co niewątpliwie oznacza, iż ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Uchylając się od przedstawienia wszystkich dokumentów, o które wzywał referendarz sądowy wskazujących na swoją trudną sytuację skarżący powinien liczyć się z tym, że referendarz sądowy nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jego oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione, a tym samym za uzasadniające przyznanie prawa pomocy – podobne stanowisko wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 5 czerwca 2008 r. sygn. akt: I FZ 236/08. Reasumując, należy wskazać, że warunkiem, od którego zależy przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, jest konieczność wykazania przez stronę, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ciężar dowodu w zakresie wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. Skarżący nie wykazał, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, co skutkuje odmową przyznania prawa pomocy. Z tych powodów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 245 § 3 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.