I SA/Bd 908/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Halina Adamczewska – Wasilewicz Sędziowie: sędzia WSA Ewa Kruppik – Świetlicka sędzia WSA Urszula Wiśniewska (spr.) Protokolant: starszy sekretarz sądowy Marcin Frydrych po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 25 listopada 2014 r. sprawy ze skargi M. M. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę Decyzją z dnia [...] r. Naczelnik Urzędu Celnego w T. określił stronie wysokość zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego marki A., rok produkcji 2003, w wysokości [...] zł. Decyzja została uznana za doręczoną zastępczo w trybie art. 150 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm., dalej: "O.p.") w dniu [...] r. Ostateczny termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu [...] r. W dniu [...] r. (data stempla pocztowego) podatnik złożył odwołanie od ww. decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W złożonym wniosku skarżący wyjaśnił, że nie mógł odebrać decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w T. z dnia [...] r., ponieważ w okresie od 10 do 30 stycznia 2014 r. przebywał na terenie Niemiec i Włoch w sprawach zawodowych i służbowych. Postanowieniem z dnia [...]r. Dyrektor Izby Celnej w T. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu organ wskazał, że w postanowieniu z dnia [...] r. wszczynającym postępowanie w przedmiotowej sprawie Naczelnik Urzędu Celnego pouczył stronę, iż w przypadku zmiany adresu w toku postępowania należy o tym fakcie powiadomić organ podatkowy. W razie zaniedbania tego obowiązku, w myśl art. 146 § 2 O.p., pismo uznaje się za doręczone pod dotychczasowym adresem, a organ podatkowy pozostawia pismo w aktach sprawy. Organ podał, że w związku z faktem, iż na zwrotnym potwierdzeniu odbioru nie wskazano, komu została doręczona przesyłka, organ pismem z dnia [...] r. zwrócił się do Urzędu Pocztowego w G. o uzupełnienie ww. braku. W dniu [...] r. do kancelarii Izby Celnej w T. wpłynęło pismo Poczty Polskiej Urząd Pocztowy nr 1 w G., z którego wynika, iż postanowienie z dnia [...] r. wszczynające postępowanie zostało doręczone pełnoletniemu domownikowi (pracownikowi) w dniu [...] r., który podjął się oddania pisma adresatowi. Ponadto Dyrektor Izby Celnej wskazał, że w ramach prowadzonego postępowania podatkowego organ pierwszej instancji zawiadomieniem z dnia [...] r. poinformował podatnika o przeprowadzeniu dowodu z opinii biegłego. Skarżący w dniu [...] r. osobiście odebrał ww. pismo, co wynika z zapisów na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Tego samego dnia poinformował organ telefonicznie, iż nie może uczestniczyć w czynnościach przeprowadzania dowodu z opinii biegłego w związku z faktem, iż ww. zawiadomienie odebrał osobiście już po dokonaniu czynności w siedzibie organu. W związku z powyższym organ ponownie wyznaczył nowy termin na przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego. Zawiadomienie o kolejnym terminie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego z dnia [...]r. zostało doręczone pełnoletniemu domownikowi w dniu [...] r. Podsumowując powyższe okoliczności, organ stwierdził, że postanowienie o wszczęciu postępowania z dnia [...] r. czy też zawiadomienie o przeprowadzeniu dowodu z opinii biegłego z dnia [...] r. zostały odebrane przez pełnoletnią osobę upoważnioną do odbioru, która podjęła się oddania pisma adresatowi. Biorąc powyższe pod uwagę, organ uznał, iż strona miała świadomość, że Naczelnik Urzędu Celnego prowadzi postępowanie w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego i wyda rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie. Organ podkreślił, że fakt przebywania przez podatnika za granicą jednoznacznie wskazuje, iż zdarzenie to, zmiana miejsca pobytu, było przez niego zaplanowane i nie miało charakteru losowego, przypadkowego. Tym samym organ uznał, iż strona nie powiadamiając organu podatkowego o zmianie miejsca pobytu, nie upoważniając nikogo do odbioru adresowanej do niej korespondencji, bądź nie ustanawiając pełnomocnika, sama z własnej winy przyczyniła się do uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Strona dopuściła się zatem niedbalstwa. Tym samym przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, w świetle zaprezentowanych argumentów jest niemożliwe. W skardze strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości zarzucając mu naruszenie art. 162 § 1 O.p. poprzez odmowę przywrócenia terminu do złożenia odwołania i nieuwzględnienie okoliczności niezłożenia odwołania w terminie nie z winy podatnika. Ponadto strona zarzuciła naruszenie art. 216 § 2 O.p. poprzez brak wskazania w uzasadnieniu postanowienia powodów negatywnego dla skarżącego rozstrzygnięcia. Zdaniem skarżącego, pobyt za granicą w celach służbowych (zarobkowych) nie może być podstawą do przypisania podatnikowi niedbalstwa. Skarżący podniósł, że nie można wywodzić jak chce organ, że w trakcie trwania postępowania podatkowego strona ma zaprzestać wykonywania działalności i czekać na listy od urzędników. Skarżący stwierdził, że szczegółowo wyjaśnił, z jakich powodów nie był w stanie w terminie wnieść odwołania i że nie stało się to z jego winy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Na rozprawie w dniu 25 listopada 2014r. skarżący podniósł, że cześć korespondencji była kierowana przez organ na adres domowy (ul. K.) a część na adres firmy (ul. Armii Krajowej). Jednocześnie podkreślił, iż osoba wskazana na niektórych potwierdzeniach odbioru jako dorosły domownik (p. A. Ł.) nie jest mu znana. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przeprowadzona przez Sąd kontrola nie wykazała wad skutkujących wyeliminowaniem zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego. W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 220 § 1 O.p., od decyzji organu podatkowego wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji. W myśl art. 223 § 1 i § 2 pkt 1 O.p., odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu podatkowego, który wydał decyzję, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. W rozpatrywanej sprawie decyzja z dnia [...] r. nr [...] wysłana na adres prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej , została uznana za skutecznie doręczoną w dniu [...]. (w trybie art. 150 § 2 O.p. – k. 73 akt adm.). Ostatecznym zatem terminem do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w T. był dzień [...] r. Odwołanie od w/w decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia, strona nadała w placówce pocztowej dopiero w dniu [...] r. (vide data stempla pocztowego – k. 74 akt adm.). Strona dochowała terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, gdyż o fakcie niewniesienia odwołania dowiedziała się w dniu [...] r. – w trakcie wizyty poborcy skarbowego. Istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadza się do kwestii, czy skarżący uprawdopodobnił brak swojej winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej insatncji, a w konsekwencji do uznania, czy organ odwoławczy zasadnie odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do dokonania wskazanej czynności procesowej. Rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania organ odwoławczy przywołał treść art. 162 § 1 i § 2 O.p. i uznał, że skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło bez jego winy. Zgodnie z art. 162 § 1 i § 2 O.p. w razie uchybienia terminowi należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Dla przywrócenia terminu konieczne jest zatem łączne spełnienie czterech przesłanek: 1) uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku jej winy, 2) złożenie przez osobę zainteresowaną wniosku o przywrócenie terminu, 3) dochowanie terminu wniesienia wniosku, 4) dopełnienie czynności, dla której ustanowiony był przywracany termin. Wystąpienie zatem łącznie wszystkich czterech przesłanek ma ten skutek, że organ obowiązany jest przywrócić termin. Jedną z przesłanek przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie przez stronę, że nie dokonała czynności bez własnej winy. Podkreślenia wymaga, że uprawdopodobnienie jest instytucją o wiele mniej restrykcyjną od udowodnienia i oznacza, że strona powinna jedynie w sposób wiarygodny uzasadnić okoliczności, które spowodowały niemożność dokonania czynności w terminie, bez konieczności wykazywania ich w sposób ostateczny. Uprawdopodobnienie to środek zastępczy dowodu w znaczeniu ścisłym, niedający pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) o jakimś fakcie (por. S. Babiarz i inni, Ordynacja podatkowa, Komentarz, Lexis Nexis, Warszawa 2007, Wydanie 4, str. 578). Zaakcentować należy, że o braku winy można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, tj. że strona nie mogła tej przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, a przy tym powstała ona w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej. W orzecznictwie wskazuje się, że do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu zalicza się np. przerwy w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar (por: wyrok NSA z dnia 3 sierpnia 2001 r., sygn. akt I SA/Wr 676/99, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl, wyroki NSA z dnia 1 marca 1999 r., sygn. akt II SA 45/99, oraz z dnia 19 września 2000 r., sygn. akt I SA 1072/00, niepubl.). Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa w tym zakresie (por. wyrok NSA z dnia 30 grudnia 1998 r., sygn. akt III SA 1259/98, niepubl.). Przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Przede wszystkim stwierdzić trzeba, że to na stronie, która uchybiła terminowi do wniesienia odwołania, spoczywa obowiązek prezentacji dowodu w celu uprawdopodobnienia, że uchybienie nastąpiło bez jej winy. Aby uprawdopodobnić brak swojej winy, strona powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała cały czas, aż do momentu wniesienia wniosku o przywrócenie terminu (por. B. Adamiak: Ordynacja podatkowa. Komentarz, wyd. UNIMEX, Wrocław 2012, s. 744). Przenosząc powyższe na grunt badanej sprawy Sąd uznał, że skarżący nie dołożył należytej staranności w dbałości o własne interesy. Jak już bowiem wyżej wskazano art. 162 § 1 O.p. przewiduje możliwość przywrócenia terminu, jednakże jedynie w sytuacji uprawdopodobnienia braku winy wnioskującego w jego uchybieniu. W rozpoznawanej sprawie uchybienie terminu do wniesienia odwołania nie nastąpiło bez winy strony. Jako przyczynę uchybienia terminowi do wniesienia odwołania skarżący powołał się na pobyt w okresie od 10 do 30 stycznia 2014r. na terenie Niemiec i Włoch w sprawach zawodowych i służbowych. W ocenie strony jest to okoliczność , która uzasadnia brak po jej stronie winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania. W rozpatrywanej sprawie trudno mówić o uprawdopodobnieniu, że uchybienie nastąpiło bez winy skarżącego. O braku winy można bowiem mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, tj. że strona nie mogła tej przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, a przy tym podejmowała działania zmierzające do przezwyciężenia tej przeszkody w zachowaniu terminu do wniesienia odwołania (dochowała należytą staranność w prowadzeniu sprawy). Zauważyć bowiem należy, że w przypadku wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, to osoba zainteresowana ma uprawdopodobnić brak swojej winy, a nie organ. Oznacza to, że to strona powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Organ podatkowy nie ma bowiem obowiązku poszukiwania przyczyn uchybienia terminu, ale jedynie obowiązek weryfikacji twierdzeń strony pod względem ich wiarygodności (por. wyrok NSA z dnia 13 stycznia 2012 r., sygn. akt II FSK 1289/10, publ. na str. internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zauważyć również należy, że art. 162 O.p. nie wymaga udowodnienia istnienia faktu, zatem przy rozpatrywaniu wniosku w sprawie przywrócenia terminu, nie mają zastosowania przepisy dotyczące dowodu (por. wyrok NSA z dnia 06 stycznia 1997 r., sygn. akt III SA 394/96). Przepis 162 § 1 O.p. nie uzależnia uprawnienia do przywrócenia terminu od stopnia zawinienia. To zaś oznacza, iż każdy, nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyłącza możliwość zastosowania tej instytucji. Winą, w rozumieniu art. 162 § 1 O.p. jest przy tym każda jej postać, w tym także niedbalstwo, jako jedna z form winy nieumyślnej. Uniknięcie negatywnych skutków dokonania czynności postępowania po upływie ustawowego terminu zakreślonego do jej wykonania wymaga więc uprawdopodobnienia nie tylko braku winy umyślnej (przy rozumieniu umyślności jako zamierzonego działania sprzecznego z regułą lub regułami postępowania bądź na powstrzymaniu się od działania mimo obowiązku czynnego zachowania), ale także lżejszej jej postaci - niedbalstwa (rozumianego jako niedołożenie należytej staranności, jakiej można wymagać od każdej osoby dbającej o swoje interesy). Ponadto wykluczenie winy w uchybieniu terminu wymaga wykazania, iż mimo dołożenia wszelkich możliwych w danych warunkach starań, strona nie mogła przezwyciężyć przeszkody uniemożliwiającej jej dokonanie czynności postępowania w terminie ustawowym. Sąd podziela przy tym pogląd wyrażony przez organ, że w żadnym razie o braku winy w dopełnieniu wymogów procesowych nie może stanowić np. wyjazd służbowy. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ wskazuje na okoliczności z których wynika, że skarżący wiedział o toczącym się wobec niego postępowaniu podatkowym. W tym zakresie organ powołał się na fakt odebrania osobiście przez skarżącego zawiadomienia o przeprowadzeniu dowodu z opinii biegłego oraz na fakt telefonicznego kontaktu skarżącego z organem w sprawie przeprowadzenia tego dowodu. A zatem strona miała świadomość, że toczące się postępowanie musi zakończyć decyzja podatkowa. Prawidłowo organ odwoławczy stwierdził, iż pobyt w sprawach służbowych za granicą to wyjazd zaplanowany i nie można mu raczej przypisać charakteru losowego, przypadkowego. Osoba należycie dbająca o własne interesy powinna zatem co najmniej upoważnić osobę trzecią do odbioru przesyłki i powiadomić o tym organ podatkowy, ewentualnie po powrocie do kraju zwrócić się do organu czy w sprawie wydano decyzję. W interesie strony bowiem, jako podmiotu obciążonego skutkami prawnymi w/w decyzji Naczelnika Urzędu Celnego , było dołożyć wszelkich starań, by w przypadku dłuższej nieobecności w kraju zostać poinformowanym o zapadłym rozstrzygnięciu. Zatem organ zasadnie przyjął, że za okoliczność wyłączającą zawinienie strony nie można uznać wyjazdu służbowego. W ocenie Sądu zaskarżone postanowienie - wbrew twierdzeniom skarżącego - zostało wydane prawidłowo, a tym samym nie zostały naruszone przepisy procedury podatkowej. Odnośnie błędniej daty podanej w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia – "[...]" wskazać należy, że w aktach administracyjnych znajduje się postanowienie z dnia [...] w przedmiocie sprostowania z urzędu oczywistej omyłki (k-15 akt administracyjnych). Odnośnie natomiast podania przez organ błędnej sygnatury sprawy tj. [...]w odpowiedzi na skargę wyjaśniono , że obie sygnatury dotyczą tej samej sprawy a ich różne numery wynikają z technicznego sposobu numeracji spraw prowadzonych przez organ. Ustosunkowując się natomiast do kwestii podniesionej przez skarżącego na rozprawie tj. doręczania pism osobie która nie jest ani domownikiem ani pracownikiem skarżącego Sąd zauważył, że z mocy art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 dalej jako "p.p.s.a.") może rozstrzygać tylko w granicach danej sprawy. Niniejsza skarga dotyczy postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. A zatem w granicach danej sprawy leży zbadanie przez Sąd jednie czy decyzja kończąca postępowanie co do której uchylono terminowi do wniesienia odwołania została prawidłowo i skutecznie doręczona, natomiast Sąd nie może badać prawidłowości doręczeń w całym postępowaniu podatkowym zakończonym wskazaną decyzją. Z akt sprawy wynika, że decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w T. została skutecznie doręczona w trybie art. 150 O.p. Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji K. Kruppik – Świetlicka H. Adamczewska – Wasilewicz U. Wiśniewska