I SA/Bd 929/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Sarah Sobecka-Kucharczyk po rozpoznaniu w dniu 09 grudnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G.D. o przyznanie prawa pomocy zakresie całkowitym w sprawie ze skargi G.D. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia postanowił odmówić przyznania prawa pomocy Skarżący wniósł w niniejszym postępowaniu o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. W druku PPF opisał swoją sytuację majątkową i rodzinną. Podał, że pozostaje wraz z żoną we wspólnym gospodarstwie domowym, którego łączny dochód wynosi 1.280 zł brutto. Jego składnikami są świadczenie emerytalne oraz renta przyznana wnioskującemu. Zainteresowany jako majątek wskazał mieszkanie. Pismem z 10 listopada 2010 r. wezwano ubiegającego do uzupełnienia braków wniosku, poprzez przedłożenie: 1) dokumentów obrazujących wysokość miesięcznego dochodu uzyskiwanego przez żonę skarżącego; 2) wyciągów z posiadanych przez skarżącego oraz jego żonę rachunków bankowych lub lokat terminowych za okres ostatnich trzech miesięcy ; 3) kopii zeznania podatkowego odnośnie ustalenia wysokości osiągniętego przez skarżącego oraz jego żonę dochodu w 2009 r.; 4) dokumentu potwierdzającego dodatkowe obciążenie budżetu domowego innymi wydatkami, w szczególności spłatą kredytów bankowych lub innych należności budżetowych; 5) oświadczenia o ponoszonych wydatkach związanych z koniecznym utrzymaniem gospodarstwa domowego oraz ich ewentualne udokumentowanie. Odpowiadając na nie wnioskujący wyjaśnił, że miesięcznie wydaje na zakup żywności, odzieży, lekarstw 270 zł. Spłaca również dwa kredyty. Poniósł też koszty wymiany okiem w mieszkaniu. W miarę możliwości pomaga bezrobotnemu synowi. Nieprzedłożenie dokumentów obrazujących stan majątkowy żony wytłumaczył podjęciem czynności zmierzających do ustanowienia separacji i rozdzielności majątkowej między małżonkami. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Postępowanie przed sądem administracyjnym toczy się według przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a. Modele postępowań sądowych respektują regułę, według której koszty sądowe ponosi ta strona, której działanie spowodowało ich powstanie (art.199 p.p.s.a.). Odstępstwem od niej jest instytucja pomocy prawnej mająca na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Stanowi ona bowiem realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art.77 ust.2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art.6 Konwencji o ochronie praw człowieka oraz podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie 4 listopada 1950 r. ( Dz. U. z 1993 r., Nr 61, poz. 284 ze zm.). Wskazać jednak należy, że uprawnienie do przeniesienia ciężarów finansowych procesu na Skarb Państwa nie ma charakteru absolutnego, gdyż podlega prawnie uzasadnionym ograniczeniom. Wydzielona ilość funduszy publicznych dostępna na udzielanie pomocy prawnej sprawia, że koniecznością wymiaru sprawiedliwości jest przyjęcie procedury selekcji, dokonywanej jednakże w sposób pozbawiony arbitralności lub dysproporcjonalności ( por. wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 16 lipca 2002 r. w sprawie P., C. i S. vs. Wielka Brytania nr 56547/00, opubl. Lex nr 75481). Stosownie do regulacji art. 245 ustawy p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zgodnie zaś z przepisem art. 246 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w tym zakresie następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z treści zawartego w treści art.246 § 1 i § 2 p.p.s.a. sformułowania " gdy osoba ta wykaże" wywodzić należy, że ciężar dowodu, co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, spoczywa na stronie ubiegającej się o przyznanie tego prawa. Podkreślić też należy, że najistotniejsze z unormowań dotyczących prawa pomocy wynikają z art. 252 § 1 i art. 255 p.p.s.a. Przepisy te pozwalają wyznaczyć kolejność działań podejmowanych w ramach postępowania rozpoznawczego. Zatem ustalenie faktów mających pierwszorzędne znaczenie dla sprawy przyznania pomocy prawnej odbywa się na podstawie oświadczeń zawartych w druku urzędowym PPF. W razie zaś pojawienia się wątpliwości, co do przedstawianych w formularzu PPF danych, bądź jeśli okażą się one niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego, referendarz na podstawie art.255 p.p.s.a. wzywa wnioskodawcę do przedłożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów źródłowych. Z akt sprawy wynika, że powyżej opisana procedura weryfikacji wniosku miała miejsce w tym postępowaniu. W jej granicach zwrócono się do skarżącego o nadesłanie "dokumentów źródłowych". Mając na uwadze powyższe rozważania oraz przedstawione wyjaśnienia i dokumenty, uznano, iż skarżący nie udowodnił, że znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Co warte podkreślenia, przedstawił on swoją sytuację finansową w sposób wybiórczy, zaś część ze złożonych oświadczeń uznać należy za niewiarygodne i sprzeczne z dokonanymi na podstawie akt sprawy ustaleniami. Skarżący jedne kwestie wyeksponował, inne zaś zostały przez niego przemilczane. Przede wszystkim zadeklarował, że dochód przypadający na osobę w jego rodzinie w sprowadza się do 645 zł brutto. Skoro wynosi on tylko tyle, to po zestawieniu tej kwoty z rzeczywistymi kosztami utrzymania ponoszonymi w skali miesiąca, przyjąć trzeba, że zainteresowany nie przedstawił swoich wszystkich źródeł utrzymania. Co więcej, uwagę zwraca to, że terminowo spłaca kredyty ( 381 zł), na zakup leków jest w stanie przeznaczyć 315 zł, a nawet finansowo wspomóc pełnoletniego syna, przy czym z niewyjaśnionych powodów nie generuje nakładów związanych z korzystaniem z mieszkania ( czynsz, energia, woda), chociaż bez wątpienia je ponosi. Istnienie opisanej powyżej nadwyżki wydatków nad dochodami, w świetle zasad doświadczenia życiowego, świadczy o tym, że strona posiada dodatkowe źródła finansowania, których nie ujawnia, bowiem nie można, bez wystarczających przychodów funkcjonować i regulować swoich zobowiązań. Ponadto, istotnym punktem odniesienia do negatywnej oceny zasadności przyznania pomocy prawnej pozostaje mylne przekonanie skarżącego co do skutków ustanowienia, w bliżej nieokreślonej przyszłości, ustroju rozdzielności majątkowej miedzy małżonkami. Zgodnie bowiem z art.27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r.- Kodeks rodzinny i opiekuńczy ( Dz .U. Nr 9, poz. 59 ze zm.) oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swoich sił oraz swoich możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Dlatego też, również w razie zawarcia umowy majątkowej małżeńskiej małżonkowie nadal zobowiązani są do zaspokajania potrzeb innych członków rodziny, w tym do udzielania wsparcia materialnego w celu umożliwienia prowadzenia sporów sądowych. Z tego powodu referendarz zwrócił się do skarżącego również o udzielenie informacji odnoszących się do dochodów i oszczędności żony uznając, że pełną i obiektywną ocenę kondycji finansowej skarżącego umożliwiłyby w szczególności zeznania podatkowe i wyciągi z rachunków bankowych należących do obojga małżonków. Na marginesie zauważyć trzeba, że wskazywana zdolność do regulowania rat kredytu, jak i świadczenie pomocy finansowej synowi, świadczą przeciwko uwzględnieniu wniosku, albowiem zobowiązania cywilnoprawne nie mogą być powodem pokrycia z budżetu Skarbu Państwa kosztów zainicjowanego przez stronę postępowania. W przeciwnym razie dochodziłoby do sytuacji, w której ciężar zaspokajania potrzeb niezasługujących na miano niezbędnych dla utrzymania danej osoby zostałby przerzucony na współobywateli. Skoro skarżący wykonuje skutecznie ciążące na nim zobowiązania, to przyjąć można, że w obecnej sytuacji materialnej jest w stanie ponieść również koszty postępowania sądowego w pełnym jego zakresie. Reasumując, ze względu na budzące wątpliwości źródła dochodów jak i nieujawnienie niezbędnych, z punktu widzenia przyznania prawa pomocy informacji, referendarz nie znalazł podstaw, aby wniosek skarżącego uwzględnić. Tym bardziej, że wymagany na obecnym etapie postępowania wpis od skargi zostałby ustalony w kwocie 100 zł, a więc najniższej z możliwych. Z powyższych względów, na podstawie powołanych w przepisów, w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono, jak w sentencji.