I SA/Bd 94/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. J. i A. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. J. i A. J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2005r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych W dniu 20 lutego 2012 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynęły wnioski (formularze PPF) J. i A. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Konieczność przyznania prawa pomocy wnioskodawcy uzasadnili trudną sytuacją materialną spowodowaną prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym i w związku z tym zajęciem ich majątku, wynagrodzeń oraz świadczeń emerytalnych. Skarżący wskazali, że prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Posiadają dom o powierzchni 200 m2. Łączny dochód gospodarstwa domowego wynosi około [...] zł miesięcznie. Oświadczyli, że nie posiadają oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Mają do spłaty raty dwóch kredytów w łącznej wysokości około [...] zł. Postanowieniem z dnia 22 lutego 2012r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy odmówił przyznania prawa pomocy. Pismem z dnia 06 marca 2012r. skarżący złożyli sprzeciw od powyższego postanowienia. W uzasadnieniu podnieśli, że obecnie nie są w stanie opłacić terminowo rachunków związanych z codziennym życiem w postaci opłat za prąd, wodę, ogrzewanie oraz spłacaniem rat kredytów. Wskazali, że z uwagi na pogarszający się stan zdrowia zmuszeni są przeznaczać dodatkowe kwoty pieniędzy na leczenie. Zwrócili uwagę, że w związku z obecną porą roku ponoszą większe koszty związane z koniecznym utrzymaniem. Dodatkowo podkreślili, że reprezentujący ich w niniejszej sprawie pełnomocnik działa pro bono. Na potwierdzenie obecnej sytuacji materialnej załączyli kopie przekazów pocztowych z tytułu wypłacanych emerytur, kopie rachunków i faktur dotyczących utrzymania domu oraz kopie opłat z tytułu zaciągniętych kredytów i zobowiązań finansowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Przepis art. 260 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. stanowi, że w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie lub zarządzenie, przeciwko któremu został wniesiony, traci moc a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do art. 243 § 1 p.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może zostać przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje z kolei zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). W związku z tym, że przepisy dotyczące prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który stanowi, że to strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, to rzeczą wnioskodawcy, jako zainteresowanego, jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym, to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane. Powyższe wprost wynika z treści art. 246 § 1 powołanej ustawy, który stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślić należy, iż wyjątkowy charakter instytucji prawa pomocy oznacza również, że może być ona stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, do których zalicza się bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby, które pozbawione są środków do życia bądź których środki są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko potrzeby egzystencjalnie niezbędne (postanowienie NSA z dnia 19 października 2005 r., I GZ 107/05, niepubl.). Jak wskazał NSA w postanowieniu z 10 maja 2005 r. II OZ 318/05 (niepubl.), prawo pomocy przyznawane jest osobom, które pomimo starań i przy największym możliwym wysiłku nie mogą ponieść kosztów postępowania, ponieważ ich dochód jest wybitnie niski lub też nie osiągają żadnego dochodu. Odnosząc powyższe rozważania do przedstawionej przez skarżących we wniosku o udzielenie prawa pomocy ich sytuacji materialnej i rodzinnej stwierdzić należy, iż nie udowodnili oni, że znajdują się w sytuacji uniemożliwiającej poniesienie kosztów postępowania. Należy zaznaczyć, że jak wynika z wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz pozostałych dokumentów znajdujących się w aktach sprawy skarżący prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Posiadają dom o powierzchni 200 m2. Łączny dochód rodziny wynosi około [...] zł miesięcznie. Oświadczyli, że nie posiadają oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Mają do spłaty raty dwóch kredytów w łącznej wysokości około [...] zł, które zaciągnęli na potrzeby życia codziennego. Skarżący wskazali, że ponoszą opłaty związane z ogrzewaniem domu w wysokości [...] zł miesięcznie oraz związane z mediami (prąd, woda) w kwocie ok. [...] zł miesięcznie. Dodatkowo podali, że w związku z zaskarżoną do tut. Sądu decyzją i toczącym się równolegle postępowaniem egzekucyjnym zajęte mają wynagrodzenia oraz emeryturę w całej dopuszczalnej kwocie. Ponadto zajęte zostały również należące do skarżących ruchomości w postaci samochodu osobowego marki [...], przyczepy ciężarowej [...] oraz samochodu osobowego marki [...], a następnie sprzedane w drodze licytacji publicznej. Wnioskodawcy nadmienili, że były to ich narzędzia pracy. Podkreślili, że z uwagi na pogarszający się stan zdrowia zmuszeni są przeznaczać dodatkowe kwoty pieniędzy na leczenie. Zdaniem Sądu, powyższe okoliczności nie przemawiają za przyznaniem skarżącym prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Nie można zwolnić skarżących z kosztów sądowych wobec uzyskiwania regularnych dochodów w podanej wyżej kwocie. Ponadto okoliczność, że skarżący spłacają kredyt nie oznacza, że bank należy traktować w sposób uprzywilejowany w stosunku do Skarbu Państwa, gdy zamiarem jest dochodzenie praw przed sądem. Pomimo zatem prowadzonej egzekucji i dokonanych zajęć, trudno uzasadnić zwolnienie od kosztów sądowych koniecznością np. uprzedniego uregulowania zadłużenia z tytułu karty kredytowej, czy uiszczenia kolejnej raty kredytu. Nie jest też szczególną okolicznością ponoszenie zwiększonych wydatków związanych choćby z ogrzewaniem domu w okresie zimowym, bowiem dotyczy to wszystkich mieszkańców Polski. Obecnie koszty te niewątpliwie uległy już zmniejszeniu. W ocenie Sądu uzyskiwane dochody dają możliwość wygospodarowania kwoty na zapłatę wpisu sądowego w wysokości [...] zł. Podkreślić jeszcze raz należy, że prawo pomocy jest skierowane do osób, które znajdują się w bardzo trudnej sytuacji majątkowej np. żyją w ubóstwie, są bezrobotnymi, korzystają z pomocy społecznej, nie posiadają wystarczających środków na utrzymanie rodziny w tym niepełnoletnich dzieci. W przypadku skarżących, Sąd nie doszukał się okoliczności, które stanowiłyby o spełnieniu przesłanek udzielenia prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze, Sąd postanowił jak w sentencji, działając na podstawie art. 260 p.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.