I SA/Bd 948/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia NSA Zdzisław Pietrasik Sędziowie: sędzia WSA Teresa Liwacz (spr) sędzia WSA Leszek Kleczkowski Protokolant starszy sekretarz sądowy Joanna Synakiewicz po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 26 stycznia 2010r. sprawy ze skargi J.P. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek. oddala skargę I SA/Bd 948/09 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] 2009r. Nr [...] Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 29 lipca 2009r. odmawiającą J. P. umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników. W uzasadnieniu organ wskazał, iż przyczyną powstania zadłużenia było zgłoszenie się wnioskodawcy do ubezpieczenia społecznego rolników w dniu 29 listopada 2000r. i objęcie tym ubezpieczeniem od 3 kwartału 1994r., co wiązało się z przypisaniem składek za wsteczne okresy, a także zaprzestanie regularnego opłacania obowiązkowych składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Prezes KRUS ustalił, że dnia [...] 2004 r. wnioskujący wydzierżawił gospodarstwo rolne i został wyłączony z ubezpieczenia społecznego rolników od dnia 01 kwietnia 2004r. W chwili obecnej jest osobą bezrobotną oraz studiuje, a na źródło utrzymania strony składają się dochód z dzierżawy oraz świadczenia z opieki społecznej. Z uwagi na brak przystąpienia do spłaty zadłużenia ustanowiono zabezpieczenie na hipotece gospodarstwa. Organ nie uznał argumentu, co do pogorszenia sytuacji finansowej z uwagi na podjęcie nauki, gdyż dobrowolna decyzja zainteresowanego nie jest zdarzeniem losowym i decyzją z dnia [...] 2009r. odmówił skarżącemu przyznania wnioskowanej ulgi. W odwołaniu strona wniosła o uchylenie powyższej decyzji i ponownie rozpatrzenie wniosku o umorzenie zaległych składek powołując się na trudną sytuację materialną. Skarżący wskazał również, że na skutek zamiany ustawy o świadczeniach rodzinnych został pozbawiony stypendium socjalnego. Rozpoznając ponownie sprawę Prezes KRUS wskazał, iż na przestrzeni okresu od 2000r. do 2009r. skarżący wielokrotnie ubiegał się o umorzenie powstałego zadłużenia. Biorąc pod uwagę ciężką sytuację materialno-bytową strony decyzją z dnia [...] 2006r. umorzono skarżącemu 100% odsetek w kwocie [...]zł. oraz rozłożono na raty pozostałe zadłużenie. Organ wyjaśnił również, że przepis na który powołuje się skarżący został zmieniony art. 26 pkt 2 ustawy z dnia 22 maja 2009r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych (Dz. U. Nr 97, ppz. 800), który z dniem 23 czerwca 2009r. dodaje art. 5 ust. 8a przywracający prawo do świadczeń socjalnych w ustawie o świadczeniach rodzinnych. Organ wziął również pod uwagę stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego, z których wypłacane są świadczenia dla wszystkich ubezpieczonych. Poinformował nadto wnioskującego, że umorzenie składek wpływa na zmniejszenie wymiaru przyznanych przyszłych świadczeń. Zdaniem organu, trudna sytuacja materialno-bytowa, strony, która zadecydowała uprzednio o umorzeniu odsetek od powstałych zaległości i przyznaniu układu ratalnego, nie uległa pogorszeniu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego strona wniosła o umorzenie zadłużenia z tytułu składek w całości z uwagi na trudną sytuacją materialną, w której się znajduje. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Ponadto wskazał, iż skarżący systematycznie realizuje spłatę zadłużenia w formie układu ratalnego, co spowodowało zmniejszenie zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenie rolnicze. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej zwana p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z powyższej regulacji wynika, iż sądowa kontrola zaskarżonego aktu administracyjnego jest dokonywana według kryterium legalności, przy czym sąd administracyjny w granicach danej sprawy bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, choćby nie były one podniesione w skardze. Podstawę materialnoprawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowi art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008r. Nr 50, poz. 291 ze zm.), stosownie do którego Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego lub upoważniony przez niego pracownik Kasy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego, może odroczyć termin płatności należności z tytułu składek na ubezpieczenie, rozłożyć ich spłatę na raty lub umorzyć w całości lub w części. Z treści przytoczonego art. 41a ust. 1 pkt 1 cytowanej ustawy wynika, że istotą decyzji dotyczącej umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników jest jej uznaniowy charakter. Uznanie administracyjne nie oznacza jednak dowolności organu administracji publicznej co do rozstrzygnięcia, o czym świadczą określone w tych przepisach przesłanki podejmowania decyzji w tej materii. Katalog tych przesłanek pozwalających na umorzenie należności składkowych został określony jasno i precyzyjnie i w ten sposób zakreśla granice swobodnego uznania organu. Organ przy wydawaniu decyzji o umorzeniu należności składkowych jest zobowiązany zatem do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione przesłanki określone w przytoczonych przepisach prawnych. W ten sposób przeprowadzona analiza stanu faktycznego stanowi podstawę do wydania decyzji o charakterze uznaniowym (por. uzasadnienie wyroku NSA z dnia 15 stycznia 2008r., sygn. akt II GSK 321/07, LEX nr 471116). W świetle dotychczasowego orzecznictwa sądowego takie decyzje podlegają ograniczonej kontroli sądów administracyjnych. Kontroli nie podlega uznanie administracyjne samo w sobie, lecz kwestia, czy decyzja została podjęta zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego, a w szczególności, czy wydano ją w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz, czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, czy też zawiera elementy dowolności. Decyzja uznaniowa może być przez sąd uchylona w wypadkach stwierdzenia, iż została wydana z takim naruszeniem przepisów prawa o postępowaniu lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdyby organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego, a także gdyby dokonał wykładni występujących w przepisach określających przesłanki umorzenia należności składkowych pojęć niezgodnie z ogólnymi zasadami prawa. Badając pod tym kątem zaskarżoną decyzje, Sąd nie stwierdził naruszenia prawa w sposób mający wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Sądu organ rozpatrując niniejszą sprawę wypełnił powyższe obowiązki poprzez zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie zawiera braków takich, jak niepełność, brak powiązania z materiałem dowodowym sprawy, brak wewnętrznej spójności lub zgodności z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Organ ustalił, że wnioskodawca jest osobą bezrobotną, utrzymuje się z dzierżawy gospodarstwa rolnego, oraz korzysta z pomocy Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w postaci zasiłku okresowego. Wskazał nadto, że na podjęte rozstrzygnięcie nie bez wpływu pozostaje udzielenie uprzednio odrębnej ulgi w postaci umorzenia odsetek za zwłokę w kwocie [...] zł oraz przyznanie układu ratalnego spłacanego obecnie przez wnioskującego. Prezes KRUS wziął również pod uwagę okoliczności podjęcia nauki przez wnioskodawcę uznając, że związane z nią pogorszenie sytuacji finansowej nie stanowi zdarzenia losowego niezależnego od strony. W podsumowaniu uzasadnienia organ podkreślił, że przedstawione okoliczności zostały już uprzednio uwzględnione przez organ, co znalazło odzwierciedlenie w decyzjach pozytywnych dla skarżącego. Należy również podnieść, że z uwagi na uznaniowy charakter decyzji umorzeniowych, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, że zapłata tych należności rzeczywiście może zagrozić jego egzystencji. Natomiast strona w skardze ograniczyła się do lakonicznego stwierdzenia, że znajduje się w ciężkiej sytuacji materialnej. Nie bez znaczenia pozostaje również okoliczność, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 10 grudnia 2008r. sygn. akt I SA/Bd 654/08 potwierdził prawidłowość decyzji Prezesa KRUS z dnia [...] 2008r. odmawiającej umorzenia J. P. umorzenia należności z tytułu składek. Reasumując zdaniem Sądu mając na uwadze uznaniowy charakter decyzji oraz fakt, iż strona składając kolejny wniosek o umorzenie zaległości nie wskazała nowych okoliczności wskazujących na wystąpienie ważnego interesu wnioskodawcy stwierdzić należy, że organ prawidłowo w oparciu o zebrany materiał rozstrzygnął wniosek strony o umorzenie należności z tytułu zaległych składek. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.