I SO/Bd 13/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu w dniu 26 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku I. F. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym postanowił: odmówić przyznania prawa pomocy W dniu 04 września 2013r. wpłynął do tut. Sądu wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach sporządzonym na urzędowym formularzu PPF wnioskodawczyni podała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem oraz trójką dzieci, którego miesięczny dochód stanowi kwota [...] zł. W pkt 8 formularza skarżąca podała natomiast, że prowadzi wspólne gospodarstwo z mężem oraz dwójką dzieci, nie wymieniając najstarszego 25 letniego syna Krystiana. Skarżąca oświadczyła, że nie posiada oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Jako majątek wnioskodawczyni wskazała dom o pow. [...] m². Zarządzeniem z dnia 06 września 2013r. referendarz sądowy wezwał skarżącą do nadesłania dokumentów obrazujących jej sytuację finansową i majątkową. W odpowiedzi wnioskodawczyni przedłożyła: PIT 37 za lata 2011-2012 z których wynika, że za powyższe okresy osiągnęła wraz z mężem dochód w kwotach: [...] zł oraz [...] zł., PIT 11 syna Adriana, z którego wynika, że za 2012r. osiągnął dochód w kwocie [...] zł, rachunki za wodę i energię elektryczną oraz decyzję wymiarową+ dotyczącą podatku od nieruchomości, harmonogram spłat kredytu. Ponadto oświadczyła, że z tytułu comiesięcznego napełniania butli gazowej ponosi wydatek w kwocie [...] zł. Koszty związane z zakupem opału na zimę strona określiła na kwotę [...]zł. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: W postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest, stosownie do art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 poz. 270 ze z.) – zwana dalej p.p.s.a., że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Jednakże, w myśl art. 245 § 1 p.p.s.a. stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przywołanej wyżej regulacji wynika, że strona ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia poniesienie jakichkolwiek (pkt 1) lub też pełnych (pkt 2) kosztów postępowania, o czym świadczy użycie w przepisie art. 246 § 1 p.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże". Taka konstrukcja znajduje uzasadnienie w tym, że najszerszą wiedzę o okolicznościach mogących mieć znaczenie z punktu widzenia przesłanek przyznania prawa pomocy posiada sam wnioskodawca. Wobec tego, pochodzące od niego informacje powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była kompleksowa ocena jego rzeczywistej kondycji finansowej i sytuacji majątkowej. Zatem to w interesie skarżącego pozostaje przedstawienie jak najpełniejszej informacji, pozwalającej na dokonanie oceny jego aktualnych możliwości płatniczych. Podkreślić również należy, że przyznanie prawa pomocy, będącego odstępstwem od zasady partycypacji stron w kosztach postępowania i przerzucające takie koszty na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona w sposób jednoznaczny wykaże spełnienie przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. Oznacza to, że ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie skarżącej (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). Przeprowadzona analiza danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazuje jednoznacznie, że sytuacja materialna skarżącej nie uprawnia do skorzystania z prawa pomocy. Strona nie wykazała, aby nie miała żadnych środków na poniesienie kosztów postępowania. Z oświadczenia majątkowego skarżącej oraz dokumentów przesłanych w odpowiedzi na zarządzenie z dnia 06 września 2013r. wynika, że gospodarstwo domowe skarżącej dysponuje stałym źródłem dochodu w wysokości [...] zł miesięcznie (dane z zeznań podatkowych skarżącej, jej męża oraz syna), co pozwala jej zaplanować wydatki. Wpis sądowy od niniejszej sprawy jest zaś opłacany jednorazowo. Mając na uwadze wskazaną na urzędowym formularzu PPF wartość przedmiotu sporu ([...] zł) wpis od skargi w przedmiotowej sprawie wyniesie [...] zł. Ponadto wskazać również należy, że skarżąca spłaca kredyt, którego miesięczna rata wynosi [...] zł. W tym miejscu godzi się podnieść, że wydatkowanie posiadanych środków finansowych na spłatę zobowiązań prywatnoprawnych (rat kredytu czy pożyczki) bez uwzględnienia kosztów związanych z toczącym się postępowaniem sądowym jest naruszeniem równości w traktowaniu swoich powinności finansowych. Takie działanie nosi znamiona wyzbywania się zdolności do zapłaty kosztów sądowych (por. postanowienie NSA z dnia 27 czerwca 2008 L, sygn. akt II FZ 186/08 - Legalis). Preferencyjne zaś traktowanie należności prywatnoprawnych (rat kredytu czy pożyczki) wobec należności publicznoprawnych nie może uzasadniać przyznania prawa pomocy w toku postępowania sądowoadministracyjnego (por. postanowienie NSA z dnia 16 grudnia 2009 r., sygn. akt I FZ 462/09 - Lex nr 582452). Ponadto skarżąca nie wypełniła w pełni dyspozycji, o której mowa w wezwaniu z dnia 09 września 2013r., albowiem w ogóle nie przedłożyła wyciągów z rachunków bankowych za okres ostatnich trzech miesięcy. Nie oświadczyła również, że nie posiada rachunków bankowych. Tym samym należało przyjąć, że takowe rachunki bankowe posiada, których wyciągów nie przedłożyła. Wyciągi miały natomiast obrazować wszelkie operacje dokonywane na tych rachunkach w ciągu ostatnich trzech miesięcy. Dotyczyło to zarówno transakcji obciążeniowych na tych rachunkach (czyli wydatków, środków, które wypływają z tych kont), jak również i transakcji uznaniowych (czyli wpływów na te rachunki bankowe). Jest to w rzeczywistości bardzo istotny brak wniosku o prawo pomocy. Wśród dokumentów potwierdzających argumentację wnioskodawcy zwłaszcza wyciągi z rachunków bankowych mogą w najbardziej wiarygodny sposób przybliżyć wiedzę o jego rzeczywistej sytuacji finansowej (por. NSA w postanowieniu z dnia 31 sierpnia 2011 r., I FZ 249/11, LEX nr 896209). Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, że skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów sądowych niniejszego postępowania w tym również ustanowienia zawodowego pełnomocnika, którego udział na tym etapie postępowania nie jest konieczny. Sąd obowiązany jest czuwać nad tym by stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego udzielać potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 p.p.s.a.). Skarga dla sądu ma wyłącznie walor niewiążącej informacji o wadliwości aktu czy działania (zaniechania) organu, bowiem sąd z urzędu zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa jakie stwierdzi badając daną sprawę. Sąd także ocenia czy organy administracyjne zastosowały wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze (art. 134 p.p.s.a.). Wskazane uregulowania gwarantują, że niezależnie od błędnie lub nieudolnie formułowanych przez skarżącą zarzutów czy braku jej zaangażowania w postępowanie sądowoadministracyjne (skarżąca nie ma obowiązku uczestniczenia w posiedzeniach sądu) akt będący przedmiotem zaskarżenia zostanie wszechstronnie przez sąd zbadany pod względem jego zgodności z prawem (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 stycznia 2011 r., sygn. akt I OZ 987/10, z dnia 30 sierpnia 2011 r., sygn. akt I FZ 227/11, postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 26 października 2010 r., sygn. akt III SA/Wr 387/10). W konsekwencji, w niniejszej sprawie brak jest podstaw uwzględnienia wniosku o przyznanie skarżącej prawa pomocy, co musiało skutkować odmową przyznania tego prawa. Z tych powodów na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 245 § 2 i art. 258 §1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.