I SO/Bd 43/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Sędzia WSA Urszula Wiśniewska po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym postanawia: przyznać prawo pomocy w zakresie całkowitym W dniu 20 listopada 2012r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął na urzędowym formularzu wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika, doradcy podatkowego M. G. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że jest osobą samotną, utrzymującą się z emerytury wypłacanej w wysokości 1.500 zł, pozostała kwota świadczenia została zajęta w wyniku toczącego się wobec strony postępowania egzekucyjnego. Jako koszty związane z koniecznym utrzymanie strona wskazała: czynsz - 400 zł, media - 400 zł, ogrzewanie - 200 zł oraz wyżywienie, ubranie, środki czystości, leki - 500 zł. Ponadto skarżący oświadczył, że innego majątku nie posiada. W trakcie postępowania podatnik przedłożył odpisy zeznań podatkowych za lata 2008, 2010 oraz 2011, wyciąg z rachunku bankowego za okres od dnia 01 września do dnia 28 listopada 2012 r., decyzje w sprawie waloryzacji emerytury wojskowej, kserokopię umowy o wyłączeniu wspólności ustawowej z dnia 20 marca 1998 r. zawartej w formie aktu notarialnego, kserokopię pism komornika, umowę najmu lokalu mieszkalnego z dnia 01 sierpnia 2008 r. Ponadto oświadczył, że jedynym źródłem jego utrzymania jest emerytura wojskowa. Nie korzysta z pomocy finansowej rodziny, nie posiada żadnych nieruchomości oraz ruchomości o znacznej wartości. Nie korzysta również z pomocy opieki społecznej oraz nie leczy się z chorób przewlekłych w żadnej placówce służby zdrowia. Postanowieniem z dnia 12 grudnia 2012 r. referendarz sądowy odmówił stronie przyznania prawa pomocy. W złożonym sprzeciwie skarżący podał, że przedłożył szereg dokumentów obrazujących jego sytuację majątkową, w związku z czym kwestionuje poczynione przez referendarza sądowego ustalenia w zakresie, w jakim ten wskazał, iż oświadczenia strony co do jej sytuacji finansowej są niewiarygodne. Częstotliwość oraz wysokość dokonywanych wypłat z rachunku bankowego, jego zdaniem, nie mogą prowadzić do wniosku, iż posiada inne źródło dochodu lub innych rachunek bankowy. Skarżący wskazał również, że fakt opłacania abonamentu za telewizję cyfrową nie powinien mieć jakiegokolwiek znaczenia, bowiem wysokość abonamentu została przez niego uwzględniona we wskazanej wysokości opłat za media (tj. 400 zł). W opinii strony, biorąc pod uwagę rozwój społeczno-gospodarczy, dostęp do telewizji cyfrowej z całą pewnością nie stanowi dobra luksusowego lub zbytkownego. W zakresie postawionego przez referendarza zarzutu nieprzedłożenia dokumentów obrazujących sytuację finansową żony, skarżący podniósł, że przedłożył majątkową umowę małżeńską z dnia 20 marca 1998 r., na mocy której ustanowiono ustrój rozdzielności majątkowej pomiędzy małżonkami. Wyjaśnił, że od wielu lat pozostaje z żoną w separacji faktycznej. Skarżący oraz jego małżonka zamieszkują oddzielnie, prowadzą odrębne gospodarstwa domowe. Skarżący podkreślił, że jest osobą głęboko wierzącą, a co za tym idzie - nigdy nie dążył do tego, aby pozostawanie w faktycznej separacji znalazło swoje odzwierciedlenie w rozwiązaniu małżeństwa przez rozwód. Tym bardziej, że ustanowiony pomiędzy małżonkami ustrój rozdzielności majątkowej niewątpliwie chroni jego ewentualne interesy finansowe. Wobec faktu, iż skarżący nie utrzymuje z żoną jakiegokolwiek kontaktu, przedłożenie żądanych dokumentów nie było możliwe. Ponadto, według skarżącego, dochody osiągane przez jego małżonkę w jakikolwiek sposób nie przekładają się na jego sytuację finansową. W związku z powyższym, zdaniem skarżącego, w dostateczny sposób wykazał on, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. Ponadto zaznaczył, że stopień skomplikowania sprawy, tak pod względem faktycznym, jak i prawnym - nawet mimo wskazówek udzielanych mu przez Sąd w trakcie postępowania - spowoduje, że nie będzie w stanie samodzielnie poprowadzić sprawy w taki sposób, aby uzyskać pozytywne dla siebie rozstrzygnięcie. Biorąc pod uwagę powyższe, skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, ewentualnie, z uwagi na stopień skomplikowania sprawy o ustanowienie dla niego profesjonalnego pełnomocnika. Postanowieniem z dnia 09 stycznia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odmówił stronie przyznania prawa pomocy. W wyniku złożenia zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 14 marca 2013 r., sygn. akt II FZ 75/13 uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy do ponownego rozpoznania. Sąd wskazał, że przy ponownym rozpatrzeniu sprawy konieczne będzie dokonanie ustalenia przewidywanych kosztów postępowania związanych z opłatami sądowymi i wynagrodzeniem pełnomocnika. Ta wielkość zaś winna zostać odniesiona do uzyskiwanych przez wnioskodawcę środków finansowych z tytułu świadczenia emerytalnego i dokonywanych operacji na jego rachunku bankowym, które również świadczą o sytuacji ekonomicznej osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy. Należy także mieć na względzie zdolność kredytową strony i możliwość pokrycia całości lub części kosztów z pożyczki bądź kredytu. W przypadku zaś ustalenia, że wnioskodawca może ponieść część kosztów sądowych lub wynagrodzenie pełnomocnika, możliwe będzie uwzględnienie jego wniosku w części i przyznanie prawa pomocy w zakresie przewidzianym w art. 246 § 1 pkt. 2 p.p.s.a. W trakcie prowadzonego ponownie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Bydgoszczy postępowania, na podstawie przedłożonych przez Dyrektora Izby Skarbowej w B. wyjaśnień zawartych w piśmie z dnia [...] r. Sąd ustalił, że decyzja tego organu z dnia [...] r. utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika K. Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] r. orzekającą o odmowie uchylenia decyzji ww. organu podatkowego z dnia 03 sierpnia 2011 r., w której orzeczono o odpowiedzialności podatkowej K. Z. - Prezesa Zarządu E. sp. z o. o. w R. za zaległości tej spółki z tytułu podatku od towarów i usług za okres od grudnia 2005 r. do stycznia 2007 r. w łącznej kwocie należności głównej wraz z odsetkami i kosztami postępowania egzekucyjnego 2.850.745,56 zł oraz umorzono postępowanie podatkowe w części dotyczącej orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości spółki z tytułu podatku od towarów i usług za listopad 2005 r., nie została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy i tym samym stała się prawomocna. Ponadto tut. Sąd na podstawie przedłożonych przez skarżącego wyjaśnień zawartych w piśmie z dnia 13 maja 2013 r. ustalił, że złożony przez stronę wniosek o przyznanie prawa pomocy związany jest z wskazaną decyzją Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o przyznanie prawa pomocy zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: "p.p.s.a"), zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Takim wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy. Prawo pomocy polega na tym, iż strona zostaje zwolniona przez Sąd od kosztów sądowych oraz uzyskuje pomoc prawną świadczoną przez profesjonalnego pełnomocnika, bez ponoszenia jego wynagrodzenia i wydatków (art. 244 § 1 i 2 w zw. z art. 250 p.p.s.a.). Stosownie do art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Jak wynika ze złożonego przez stronę wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz przedłożonych dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, skarżący jest osobą samotną, utrzymującą się z emerytury wojskowej wypłacanej w wysokości 1.500 zł. Pozostała kwota należnej stronie emerytury w wysokości 679,96 zł podlega zajęciu w związku z toczącym się postępowaniem egzekucyjnym. Z przedłożonych rocznych obliczeń podatku przez organ rentowy (PIT-40A) wynika, że wnioskodawca osiągnął w ostatnich latach przychód (dochód) w następujących wysokościach: w 2011 r. - 31.626,80 zł, w 2010 r. - 30.603,48 zł, w 2008 r. - 27.492,08 zł, przy czym z załączonego oświadczenia strony wynika, że wnioskodawca poza wypłacaną emeryturą wojskową nie ma innych źródeł utrzymania. W zakresie kosztów związanych z koniecznym utrzymanie strona wskazała: czynsz - 400 zł, media - 400 zł, ogrzewanie - 200 zł oraz wyżywienie, ubranie, środki czystości, leki - 500 zł, co łącznie stanowi kwotę 1.500 zł. Ponadto skarżący oświadczył, że nie korzysta z pomocy finansowej rodziny, nie posiada żadnych nieruchomości oraz ruchomości o znacznej wartości. Nie korzysta również z pomocy opieki społecznej oraz nie leczy się z chorób przewlekłych w żadnej placówce służby zdrowia. Z żoną pozostaje w separacji i ma ustanowioną rozdzielność majątkową. Z ustaleń poczynionych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w trakcie ponownie prowadzonego postępowania wynika, że złożony przez skarżącego wniosek o przyznanie prawa pomocy związany jest z decyzją Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] r. wydaną w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej po wznowieniu postępowania, przy czym decyzja organu odwoławczego nie została jeszcze zaskarżona. Koszty postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym na etapie skargi ograniczają się zatem do kosztów wpisu sądowego, który zgodnie z § 2 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 221, poz. 2193 ze zm.) wynosi 200 zł. Koszty wynagrodzenia ustanowionego pełnomocnika, stosownie do § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu wynoszą 240 zł. Łącznie koszty postępowania na etapie skargi wynoszą zatem 440 zł. W wyniku dokonanej analizy sytuacji finansowej i materialnej strony należało uznać, że wnioskodawca wykazał, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zatem spełnia przesłanki niezbędne do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie wnioskowanego pełnomocnika. Wpływ na takie rozstrzygnięcie miała w głównej mierze wysokość wykazanego przez wnioskodawcę dochodu uzyskiwanego z emerytury wojskowej, który po potrąceniu kwoty podlegającej zajęciu, w związku z toczącym się postępowaniem egzekucyjnym, wynosi 1.500 zł. Uwzględniając wykazany przez stronę dochód oraz stan konta bankowego, Sąd w oparciu o zasady doświadczenia życiowego uznał, że skarżący nie będzie w stanie ponieść kosztów postępowania również przy pomocy kredytów bankowych. W oparciu o przedstawione przez stronę zestawienie wydatków, Sąd uznał, że kwota wyliczonych kosztów sądowych przekracza obecnie możliwości płatnicze wnioskodawcy. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 260 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji orzeczenia.