II SA/Bd 1001/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Wiesław Czerwiński sędzia WSA Anna Klotz Protokolant Magdalena Tambelli po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi T. i R. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego związanego z wyrębem lasu oddala skargę. Decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. [...] Starosta [...], na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. - zwanej dalej "Kpa" oraz art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (tj. Dz. U z 2005 Nr 45, poz.435 ze zm.), zwanej dalej: "ustawa o lasach", umorzył postępowanie administracyjne wszczęte na wniosek R. i T. G. dotyczące usunięcia lasu z działki nr [...] obrębu [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, iż za uznaniem postępowania w sprawie za bezprzedmiotowe przemawia fakt, iż postępowanie dotyczyło wyrębu lasu - zgodnie z ustawą o lasach, nie zaś usuwania drzew w trybie ustawy o ochronie przyrody oraz, że przeprowadzone postępowanie wykazało, że wycięcie drzew z lasu (olszy nad jeziorem uznanej w powszechnej ewidencji gruntów jako las) nastąpiło zgodnie z racjonalną gospodarką leśną. Organ dodał, że nie było podstaw do zawieszenia postępowania w niniejszej sprawie, gdyż granice działki, z której dokonano wyrębu drzew (działka nr [...] obręb [...]) są bezsporne. W odwołaniu od powyższej decyzji T. i R. G. zarzucili organowi naruszenie: 1. art. 7 Kpa w zw. z art. 48 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r., Nr 16, poz. 93 ze zm.) i art. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (tj. Dz. U. z 2001 r., Nr 124, poz. 1361 ze zm.), przez zaniechanie ustalenia stanu lasu stanowiącego część składową działki [...] i stanu lasu stanowiącego część składową wód stojących jeziora na działce [...] na podstawie tytułu własności ujawnionego w księgach wieczystych nieruchomości skarżących (w dacie wycinki) a obecnie uczestników M. Ł. i G. M. – wobec własnego ustalenia, że granice tych nieruchomości posiadają granice prawne, 2. art. 7 Kpa w zw. z art. 13 i 14 a ustawy o lasach i art. 30 ust. 1 pkt 5 tej ustawy przez zaniechanie ustalenia, czy właściciele działek [...] i [...] legitymowali się decyzją Starosty orzekającą o zgodnej z racjonalną gospodarką leśną wycince drzew z lasu (olszy nad jeziorem) przed dokonaniem wycinki względnie czy sprawca wycinki G. M. był adresatem decyzji wydanej w tej sprawie, 3. art. 7 w zw. z art. 76 Kpa przez zaniechanie ustalenia stanu faktycznego zgodnie z dowodami z dokumentów urzędowych, o czym świadczą błędne ustalenia z oględzin w czasie których nie stwierdzono istnienia pni wyciętych drzew z lasu na działce [...], w przeciwieństwie do ustaleń Policji sporządzonych dla Prokuratury Rejonowej w [...] 1 Ds. [...]/05 wymieniający wycinki [...] szt. Drzew, 4. art. 7 w zw. z art. 28 Kpa przez brak ustaleń stron postępowania wobec braku tożsamości pomiędzy osobą właściciela działki [...] w [...] i sprawcą wycinki drzew z lasu na działce [...] oraz dokonanej sprzedaży przez skarżących nieruchomości stanowiącej działkę [...] M. Ł., 5. art. 105 § 1 Kpa przez jego niewłaściwe zastosowanie wobec faktu, że D. M. nie posiadał zezwolenia Starosty na dokonanie wycinki drzew z lasu znajdującego się na pokrytej wodą stojącą jeziora działce [...] w obrębie v, ani na jakiejkolwiek działce we wsi/obrębie [...], gdzie las jest częścią składową nieruchomości skarżących, 6. art. 75 § 1 Kpa przez pominięcie dowodu własności z ksiąg wieczystych i dostępnych w Starostwie dokumentów urzędowych (w tym załączonych przez skarżących operatów pomiarowych działek i powierzchni lasu wykonanych w 1986 r. podczas podziału działki [...] w [...]), W uzasadnieniu wskazali, że Starosta przed wydaniem zaskarżonej decyzji nie zastosował się do nałożonego na niego w decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2009r., uchylającej poprzednią decyzję Starosty wydaną w niniejszej sprawie, nakaz podjęcia niezbędnych kroków w celu dokładniejszego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Ponadto skarżący podnieśli, iż z przedłożonych przez nich operatów technicznych nie wynika, aby nastąpiła zmiana przebiegu granicy działki nr [...] w stosunku do działki [...] wpływająca na obszar lasu o zapisanej w obu operatach powierzchni [...] ha, kolejno na działce [...] a następnie [...] i [...]. Skarżący zarzucili organowi, że wbrew dowodom własności lasów znajdujących się w księgach wieczystych uznał, że wycinka drzew nastąpiła na działce [...] we wsi/obrębie [...], a nie z działki [...] w obrębie [...] i nie wymaga uprzedniego zezwolenia Starosty, gdyż jak stwierdził przedstawiciel Nadleśnictwa nastąpiła zgodnie z racjonalną gospodarką leśną. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] września 2009 r., nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy, wskazał, że w pełni podziela stanowisko zajęte przez Starostę w kwestionowanej decyzji. Podniósł, że stan istniejący w księgach wieczystych dotyczący ujawnienia powierzchni leśnych w działkach [...] obrębu [...] i [...] obrębu [...] znany był organowi wydającemu decyzję administracyjną. Stan ten nie jest zgodny ze stanem ujawnionym w operacie ewidencji gruntów, natomiast ujawnienie tego stanu może nastąpić na wniosek obecnego właściciela działki nr [...]. Ponadto Kolegium wskazało, że z informacji przekazanej przez organ I instancji wynika, że w chwili dokonania wyrębu lasu z działki nr [...] obrębu [...] nie obowiązywał dla tego terenu uproszczony plan urządzania lasu, zaś zabiegi gospodarcze wykonywał właściciel lasu celem prowadzenia racjonalnej gospodarki, zgodnie z przepisami ustawy o lasach, co zostało potwierdzone opinią Nadleśniczego Nadleśnictwa [...]. Powyższe zdaniem organu II instancji uzasadniało umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] na powyższą decyzję T. i R. G. zarzucili zaskarżonej decyzji naruszenia: 1. art.107 § 3 Kpa w związku z art.76 kpa przez prowadzenie dowodu z oględzin w dniu [...] maja 2006 r. i w dniu [...] czerwca 2008 r. oraz z opinii Nadleśniczego Nadleśnictwa [...] z dnia [...] listopada 2008 r. ponad osnowę znajdujących się w obiegu prawnym dokumentów urzędowych (wypisów i wyrysów z rejestru gruntów stanowiących podstawę wpisu prawa własności użytku leśnego na działce [...] w obrębie [...] do działu I O KW Nr [...] i KW Nr [...] i wpisu prawa własności użytku wody stojącej na działce [...] obrębu [...] do działu I O KW Nr [...]) oraz protokołu Posterunku Policji w [...] sporządzonego w dniu [...] września 2006 r. ustalającego wycięcie [...] drzew z lasu znajdującego się na działce [...] i [...] (opisanych od poz. [...] do poz. [...]) oraz sporządzonych na podstawie danych z ewidencji gruntów, planów urządzenia lasu zatwierdzonych decyzją Wojewody [...] z [...] sierpnia 1997 r. obowiązujących na lata od [...] 1997 r. do [...] 2006 r., a następnie decyzją Starosty [...] z dnia [...] stycznia 2007 r. obowiązujących na okres od [...] 2007 do [...] 2016 r., 2. art. 7 Kpa w związku z art. 48 kc i art. 3 ustawy o księgach wieczystych i hipotece przez zaniechanie ustalenia stanu lasu stanowiącego część składową działki [...] i stanu lasu stanowiącego "część składową wód stojących jeziora" na działce [...] na podstawie tytułu własności ujawnionego w księgach wieczystych nieruchomości skarżących (w dacie wycinki) a obecnie uczestnika Mirosława Ł. oraz uczestnika D. M. - wobec własnego ustalenia, że nieruchomość stanowiąca działkę [...] posiada ustalone granice prawne, 3. art. 7 Kpa w związku z art. 13 i 14 a ustawy o lasach i art. 30 ust 1 pkt 5 tej ustawy przez zaniechanie ustalenia; czy właściciele działek [...] i [...] legitymowali się decyzją Starosty orzekającą o zgodnej z racjonalną gospodarką leśną wycince drzew z lasu (olszy nad jeziorem) przed dokonaniem wycinki, względnie czy sprawca wycinki G. M. był adresatem decyzji Starosty wydanej w tej sprawie, 4. art. 7 w związku z art. 76 Kpa, przez dokonanie ustalenia stanu faktycznego na podstawie błędnych ustaleń z oględzin w dniu [...] maja 2006 r. i [...] czerwca 2008 r. (odbytych bez udziału geodety), w czasie których nie stwierdzono istnienia pni wyciętych drzew z lasu na działce [...], w przeciwieństwie do protokołu Posterunku Policji w [...] sporządzonego w dniu [...] września 2006 r., 5. art. 7 w związku z art. 28 Kpa przez błędne ustalenie stron postępowania wobec braku tożsamości pomiędzy osobą właściciela działki [...] w [...] i sprawcą wycinki drzew z lasu na działce [...], 6.art. 105 § 1 Kpa przez jego niewłaściwe zastosowanie, jeśli D. M. nie posiadał zezwolenia Starosty na dokonanie wycinki drzew z lasu znajdującego się na pokrytej wodą stojącą jeziora działce [...] w obrębie [...], ani na jakiejkolwiek działce we wsi/obrębie [...], a las na działce [...] był częścią składową nieruchomości skarżących, a obecnie stanowi własność uczestnika,. 7.art. 75 § 1 Kpa przez pominięcie dowodu własności z ksiąg wieczystych i dostępnych w Starostwie dokumentów urzędowych (w tym załączonych przez skarżących operatów pomiarowych działek i powierzchni lasu wykonanych w 1986 r. podczas podziału działki [...] w [...]), któremu to podziałowi działka [...] w [...] nie podlegała. Skarżący zarzucili organowi II instancji, że nie wskazał, z jakich przyczyn odmówił wiarygodności i mocy dowodowej wypisom z rejestru gruntów stanowiącym podstawę wpisu prawa własności użytku leśnego na działce [...] w obrębie [...] do działu I O KW Nr [...] i KW Nr [...] i wpisu prawa użytku wody stojącej na działce [...] obrębu [...] do działu I O KW Nr [...]), protokołowi policyjnemu sporządzonemu w dniu [...] września 2006 r. ustalającemu wycięcie [...] drzew z lasu znajdującego się na działce [...] i [...]. Podnieśli również, iż organ nie ustalił dlaczego właściciel działki [...] w obrębie [...] stanowiącej wodę stojącą Jeziora [...] nie dokonał, od czasu jej zakupu, zmiany tego użytku na użytek leśny ze wskazaniem obszaru obu użytków i ich granic i nie ujawnił tego użytku leśnego w KW [...]. W ocenie skarżących, gdyby zostało to uczynione, to obręb [...] posiadałby większą powierzchnię lasów prywatnych, a uproszczony plan urządzenia lasu obowiązywałby również dla terenu lasu, który "wyrósł w wodach stojących Jeziora [...]" na działce [...] w obrębie [...]. W takiej sytuacji D. M. musiałby prowadzić racjonalną gospodarkę leśną drzewami w lesie na działce [...] w [...] i dokonywać w latach 2003 - 2005 ich wycinki w sposób racjonalny i w ilości dozwolonej uproszczonym planem. Ponadto skarżący wywiedli, że opinia sporządzona przez Nadleśniczego Nadleśnictwa [...] nie znajduje zastosowania do dokonanej w latach 2003 do lutego 2006 wycinki drzew (w ilości [...] sztuk) z lasu znajdującego się na działce [...] i [...], gdyż stoi ona w sprzeczności z treścią protokołu Posterunku Policji w [...] z dnia [...] września 2006 r., któremu organ II instancji nie odmówił wiarygodności. Zarzucili również SKO wyprowadzenie błędnego wniosku, że obecny właściciel działki [...] – M. Ł. ma ujawnić w ewidencji gruntów niezgodność ze stanem faktycznym stanu użytku leśnego na tej działce. Ich zdaniem stan użytku leśnego na tej działce niezmiennie od podziału działki [...] dokonanego w 1986 r. wynosi [...] ha i taki też obszar lasu na tej działce podlega racjonalnej gospodarce na podstawie inwentaryzacji stanu lasu obrębu B. na lata 2001 do 2011. Skarżący podnieśli ponownie, że z treści operatów technicznych nr [...] i [...] nie wynika, aby nastąpiła zmiana przebiegu granicy działki [...] w stosunku do działki [...] wpływająca na obszar lasu o zapisanej w obu operatach powierzchni [...] ha, kolejno na działce [...], a następnie [...] i [...]. Stwierdzili, że działka [...] w obrębie [...] nie ulegała podziałowi od czasów pruskiego katastru, wobec czego posiada granice pewne. Od początku istnienia nieruchomości jest pokryta wodą stojącą Jeziora [...], a zatem w świetle przedłożonej przez nich prywatnej opinię biegłego ds. leśnictwa, nie mogły rosnąć na tym terenie drzewa W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Ponadto Kolegium zakwestionowało informacje przedstawiane przez skarżących dotyczące: 1. ustalenia granic działki nr [...]. Sprawa granic tej działki na odcinku z działką nr [...] została ostatecznie rozstrzygnięta w postępowaniu cywilnym przed Sądem Rejonowym w [...] i Sądem Okręgowym w [...]; 2. obowiązku wprowadzenia do ksiąg wieczystych zmian ujawnionych w ewidencji gruntów dotyczących konturów i powierzchni użytków. Z żadnego przepisu nie wynika bowiem obowiązek wprowadzenia przez właściciela, a tym bardziej z urzędu zmian do ksiąg wieczystych w zakresie dotyczącym użytków gruntowych poszczególnych działek; 3. protokołu sporządzonego przez Posterunek Policji w [...] w sprawie usunięcia drzew. Żadna osoba uczestnicząca w prowadzonych wówczas oględzinach nie mogła stwierdzić, z jakiej działki drzewa te zostały usunięte, ponieważ granice działki nr [...] z działką nr [...] nie były widoczne. Granice te zostały odszukane dopiero na zlecenie G. M. we wrześniu 2008 r., 4. oględzin terenowych przeprowadzonych w dniu [...] października 2008 r. Oględziny te przeprowadzone zostały po odszukaniu przez służby geodezyjne wszystkich znaków granicznych dotyczących odcinka granic pomiędzy działkami [...] obrębu [...] i 186 obrębu [...], zaś oględziny te prowadził geodeta mający uprawnienia geodezyjne o numerze [...], przy wykorzystaniu szkicu granicznego dotyczącego ustalenia granic tych nieruchomości; 5. twierdzenia, iż drzewa nie mogły wyrosnąć z wody. Jest to twierdzenia nieprawdziwe, ponieważ olcha, która porasta brzegi jeziora w większości pochodzi z odrostów tj. z pni, które porastają brzegi jeziora, często znajdując się w wodzie lub przy wodzie. SKO zaznaczyło również, że G. M. będący ojcem D. M. właściciela działki nr [...], posiada odpowiednie pełnomocnictwo i w związku z tym może reprezentować syna w prowadzonym postępowaniu. Dodało także, że bezpodstawne było również zarzucenie bezprawności opisowi działki nr [...], dokonanemu przez geodetę M. M., ponieważ opis ten dotyczy prowadzonego postępowania rozgraniczeniowego w latach 1992/1993, ale na odcinku granicy działki nr [...] obrębu [...] z działką nr [...] obrębu [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269; z późn. zm.), Sąd sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że Sąd rozpatrując skargę ocenia czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania. Rozpoznając niniejszą sprawę w świetle powyższych kryteriów, należało uznać, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżonej decyzji nie można skutecznie postawić zarzutu, iż została ona wydana z naruszeniem prawa mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Z uwagi na przedmiot zaskarżenia, którym jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] czerwca 2009 r. umarzającą postępowanie administracyjne, kontrola sądowa w niniejszej sprawie sprowadzona była do oceny legalności zastosowania art. 105 § 1 kpa z uwzględnieniem wskazanej w nim przesłanki umorzenia. Zgodnie z wyżej wskazanym przepisem, gdy postępowanie z jakichkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Przesłanką umorzenia postępowania, w świetle treści omawianego przepisu jest zatem bezprzedmiotowość postępowania, która ma miejsce wówczas, gdy brak jest podstaw prawnych do rozpoznawania sprawy w drodze postępowania administracyjnego, to jest gdy zachodzi brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, skutkiem czego nie jest możliwe załatwienie sprawy poprzez rozstrzygnięcie co do istoty - pozytywne czy też negatywne. Jak wskazuje się orzecznictwie sądów administracyjnych i doktrynie, przedmiot postępowania administracyjnego istnieje, jeśli zostaną spełnione łącznie następujące warunki: a) w sprawie działa organ administracji publicznej w znaczeniu przyjętym przez art. 5 § 2 pkt 3 k.p.a. (znaczenie funkcjonalne); b) organ ten jest właściwy do podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie (chodzi przede wszystkim o właściwość rzeczową); c) sprawa ma charakter indywidualny, a więc dotyczy ona imiennie oznaczonego podmiotu oraz konkretnych jego praw lub obowiązków; d) rozstrzyganie o sprawie następuje w formie decyzji administracyjnej; e) w przepisach materialnego prawa administracyjnego zawarta jest norma kompetencyjna upoważniająca organ do podjęcia takiego rozstrzygnięcia; f) nie zostało w sprawie podjęte ostateczne rozstrzygnięcie; g) zrealizowany został pewien stan faktyczny odpowiadający generalnie hipotezie określonej w przepisie zawierającym normę kompetencyjną; h) istnieje podmiot mogący być stroną postępowania (posiadający zdolność administracyjnoprawną); i) podmiot ten dysponuje interesem prawnym w rozumieniu art. 28 k.p.a. (legitymacją procesową); j) podmiot uprawniony do wszczęcia postępowania zgłosił inicjatywę w tym względzie (prowadzenie postępowania administracyjnego z urzędu, w sytuacji gdy konieczny jest wniosek strony jest niedopuszczalne). Badając czy w niniejszej sprawie zachodziły przesłanki do umorzenia postępowania trzeba przede wszystkim zwrócić uwagę na to czego ono dotyczyło. Jak wynika z akt administracyjnych niniejszej sprawy postępowania administracyjne zostało wszczęte w związku z wnioskiem T. i R. G. dotyczącym naruszenia przez D. M. art. 30 ust. 5 ustawy o lasach (cyt. wyżej) przez nielegalne wycięcie drzew z lasu stanowiącego własność skarżących. Wskazać w tym miejscu należy, iż Starosta [...] zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o lasach sprawuje nadzór nad gospodarką leśną w lasach niestanowiących własności Skarbu Państwa. Nie przesądza to jednak o tym, iż ma on możliwość wydania decyzji merytorycznych dotyczących stwierdzenia naruszenia przepisu art. 30 ustawy o lasach. Zważyć bowiem należy, że organ może rozstrzygnąć decyzją jedynie wtedy, gdy z przepisów prawa materialnego wynika jego umocowanie do prowadzenia postępowania administracyjnego o charakterze jurysdykcyjnym. Z konstytucyjnej zasady działania organów administracji publicznej "na podstawie i w granicach prawa" (art. 7 Konstytucji RP) i z zasady ogólnej ustanowionej w art. 6 k.p.a. wynika, że nie można domniemywać władczej i jednostronnej formy działania, jaką jest decyzja administracyjna, tylko z okoliczności sprawy, lecz podstawę prawną do wydania decyzji trzeba wyprowadzić z powszechnie obowiązujących przepisów prawa materialnego. Podnieść w związku z tym trzeba, iż z przepisów ustawy o lasach nie wynika uprawnienie Starosty do rozstrzygania spraw dotyczących naruszenia przepisu art. 30 tejże ustawy. Kompetencje w tym zakresie należą natomiast, co do zasady, do sądów powszechnych. Do naruszenia przepisu art. 30 ustawy o lasach zastosowanie będą miały bowiem przepisy Rozdziału XIX ustawy z dnia 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń (Dz. U. tj. z 2007 r. Nr 109, poz. 756 ze zm.), a w sytuacji wyrębu lasu w celu przywłaszczenia, przepis art. 280 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny. (Dz.U Nr 88 poz. 553; ze zm) . Dodać należy, iż art. 11 ustawy o lasach daje osobie poszkodowanej, a więc przykładowo właścicielowi lasu, z którego drzewa zostały wycięte, możliwość zgłoszenia żądania naprawienia szkody, jednakże postępowanie to toczy się na zasadach kodeksu cywilnego. Mając zatem na uwadze, iż żądanie skarżących, dotyczące stwierdzenia naruszenia przez D. M. przepisu art. 30 ustawy o lasach, nie podlegało, co do istoty, rozstrzygnięciu przez Starostę jako organ nadzoru nad gospodarką leśną, należało uznać, iż zachodziły przesłanki do umorzenia postępowania administracyjnego. Dodać trzeba, iż wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia organów obu instancji nie mogły mieć podnoszone przez skarżących zarzuty dotyczące przeprowadzonego postępowania dowodowego w niniejszej sprawie. Podkreślić należy bowiem, że bez względu na to czy faktycznie doszło do naruszenia przez D. M. art. 30 ust. 5 ustawy o lasach poprzez wycięcie drzew z lasu bez zezwolenia, czy też nie i z jakiej nieruchomość wycięte zostały drzewa, Starosta nie miał możliwości merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. W tym stanie rzeczy Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił skargę jako nieuzasadnioną.