II SA/Bd 1011/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Leszek Tyliński (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Anna Klotz sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Protokolant Magdalena Tambelli – Orwat po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 listopada 2015 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Kierownik Referatu w Wydziale Zdrowia, Świadczeń i Polityki Społecznej, działając z upoważnienia Prezydenta Miasta B., odmówił skarżącemu J. B., przyznania świadczenia w formie specjalnego zasiłku opiekuńczego wnioskowanego na matkę K. B., z powodu niespełnienia kryterium dochodowego. W odwołaniu wniesionym od powyższej decyzji skarżący wskazał, iż organ w tendencyjny sposób określił dochód, który ma stanowić podstawę do przyznania świadczenia. Z treści odwołania wynika, iż przy obliczeniu ww. dochodu nie uwzględniono członka rodziny - córki wnioskodawcy. Ponadto skarżący podkreślił, że organ zbyt długo rozpatrywał sprawę, przekraczając znacznie termin 1 miesiąca wynikającego z przepisów. Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) w B. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że skarżący spełnił następujące przesłanki niezbędne do przyznania specjalnego zasiłki opiekuńczego nad osobą niepełnosprawną: spoczywa na nim obowiązek alimentacyjny, gdyż jest synem K. B., osoba wymagająca opieki - matka, legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, wnioskodawca nie podejmuje zatrudnienia, w związku z opieką nad matką. SKO podkreśliło, że łączny dochód rodziny skarżącego w przeliczeniu na osobę przekracza kwotę 664 zł, a w związku z tym kryterium dochodowe nie zostało spełnione. W ocenie SKO decyzja organu I instancji zasługuje na utrzymanie natomiast bez znaczenia pozostają zarzuty odnośnie tendencyjności obliczenia przez organ I instancji dochodu, ponieważ organ dokonał obliczeń zgodnie z treścią przepisów, a nie uwzględnił córki wnioskodawcy, jako członka rodziny, gdyż ten nie wskazał jej w treści wniosku. Organ nie posiada możliwości uznaniowego wyliczenia dochodu, może jedynie poruszać się w granicach wyznaczonych przez ustawę. Odnosząc się do zarzutu zbyt długiego czasu, w jakim sprawa została rozpatrzona, SKO zwróciło uwagę, iż ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego związane jest z koniecznością wystąpienia do kierownika ośrodka pomocy społecznej z prośbą o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, a przed jego uzyskaniem postępowanie nie może być zakończone. Organ I instancji, zgodnie z art. 36 kpa, przedłużył termin rozpatrzenia sprawy do czasu uzyskania wymaganego wywiadu, o czym poinformowano stronę. Zgodnie z art. 35 § 5 kpa do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu. Nie zgadzając się z dokonanym rozstrzygnięciem skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy motywując ją niesprawiedliwą urzędniczą niekompetencją. Podał, że do obliczeń dochodu nie wzięto pod uwagę jego córki. Ponadto w jego ocenie urzędnicy przeciągali sprawę. W odpowiedzi na skargę organ uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego, czyli jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i procesowego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zaskarżona decyzja (postanowienie) może być uchylona tylko wówczas, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na rozstrzygnięcie (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Oceniając zaskarżone rozstrzygnięcie w granicach tak określonej kognicji, Sąd uznał, że odpowiada ono prawu. Taka sama ocena dotyczy decyzji organu pierwszej instancji. W szczególności, w ocenie Sądu, organy administracji w sposób dostatecznie wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy niezbędny do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i na tej podstawie dokonały prawidłowych ustaleń, co do okoliczności faktycznych istotnych dla jej rozstrzygnięcia. Ustalenia te Sąd w pełni podziela i czyni integralną częścią swoich ustaleń oraz podstawą dalszych rozważań. Podstawę materialnoprawną zaskarżonego orzeczenia stanowił art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu nadanym przez art. 17 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. zmieniającej nin. ustawę z dniem 15 maja 2014 r., z tym, że art. 16a ust. 1 pkt 1 wszedł w życie z dniem 1 stycznia 2015 r. Zgodnie z tym przepisem, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r., poz. 788, z późn. zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom, jeżeli: nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej - w celu sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału, na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Warunkiem przyznania rzeczonego świadczenia jest także spełnienie kryterium dochodowego. Artykuł 16a ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych wprowadza - jako warunek uzyskania świadczenia rodzinnego - kryterium dochodowe, wskazując, że specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa, w art. 5 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych – tj. kwoty 664 zł. Przepisy art. 5 ust. 4-9 ustawy o świadczeniach rodzinnych stosuje się odpowiednio. Zatem przekroczenie tego kryterium, niezależnie od innych przesłanek, które mogą być spełnione (tj. np. rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki), wyklucza przyznanie świadczenia. W przedmiotowej sprawie istota sporu sprowadza się do tego czy wysokość tego dochodu została wyliczona prawidłowo oraz do tego ile osób powinno zostać objętych tym wyliczeniem. Bezsporne, bowiem pozostaje, że matka skarżącego legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w B. z dnia [...] r. stwierdzającym znaczny stopień niepełnosprawności. Z przedstawionego przez organ I instancji wyliczenia dochodu na osobę w rodzinie w roku poprzedzającym okres zasiłkowy, wynika, iż łączny dochód rodziny w roku 2013 wyniósł [...] zł na co składa się dochód matki skarżącego w kwocie [...] zł oraz dochód żony skarżącego w kwocie [...] zł, skarżący w tym okresie nie uzyskał żadnego dochodu co daje kwotę [...] zł na osobę w rodzinie, która została wyliczona następująco: [...] zł : 12 m-cy : 3 osoby. Zatem dochód na osobę w rodzinie, ustalony mocą w/w przepisów na kwotę 664,00 zł został przekroczony (wyniósł [...] zł). I jak słusznie uznał organ kwota tego przekroczenia wynosi [...] zł, co powoduje, iż kwota ta jest wyższa od najniższego zasiłku rodzinnego (77 zł) i uniemożliwiała ona organom orzekającym przyznanie skarżącemu wnioskowanego świadczenia. Zastosowanie tutaj miał przepis art. 16a ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowiący, że w przypadku, gdy łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę przekracza kwotę uprawniającą daną osobę do specjalnego zasiłku opiekuńczego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym specjalny zasiłek opiekuńczy nie przysługuje. Podkreślić również należy, że zgodnie z treścią art. 3 pkt 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych dochód na członka rodziny - oznacza to przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4-4b. Tak, więc organy prawidłowo ustaliły, że w przedmiotowej sprawie wpływ na ustalenie dochodu rodziny miały dochody uzyskane w 2013 r. Okres zasiłkowy oznacza zaś okres od dnia 1 listopada do dnia 31 października następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych (art. 3 pkt 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Organy również poprawnie zwróciły uwagę na fakt, iż skarżący we wniosku z dnia 24 kwietnia 2015 r. ujął jako osoby wchodzące w skład rodziny siebie, swoją żonę oraz niepełnosprawną matkę. Tymi danymi związany był organ I instancji. Późniejsze twierdzenia skarżącego zawarte w odwołaniu i skardze nie mają znaczenia, ponieważ skarżący już po zakończeniu postępowania przed organem I instancji nie mógł dokonywać zmian we wniosku, lecz np. złożyć nowy wniosek. Poza tym należy również zwrócić uwagę, że w dniu 17 czerwca 2015 r. został zapoznany z materiałem dowodowym w sprawie w trybie art. 10 § 1 kpa i wówczas nie wniósł żadnych uwag - jak wynika z notatki służbowej sporządzonej przez pracownika tego organu. Odnosząc się do zarzutu zbyt długiego czasu, w jakim sprawa została rozpatrzona należy stwierdzić, że organ I instancji od dnia wpłynięcia wniosku w dniu 27 kwietnia 2015 r. do organu, do dnia wydania przezeń decyzji w dniu [...] r. nie pozostawał w zwłoce, ponieważ postępowanie trwało niespełna dwa miesiące zaś skarżący wbrew jego twierdzeniu został zawiadomiony zgodnie z art. 36 kpa pismem z dnia 28 kwietnia 2015 r. o niezałatwieniu sprawy w terminie. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd uznał, że organy dokonały prawidłowej wykładni art. 16a ust. 1 oraz ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych i w tym stanie rzeczy, Sąd na mocy art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.