II SA/Bd 1016/13

WyrokWSA w Bydgoszczy2013-12-10

Skład orzekający: Grzegorz Saniewski, Małgorzata Włodarska, Leszek Tyliński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy rezygnacja z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym rodzicem, która miała miejsce wiele lat przed złożeniem wniosku o specjalny zasiłek opiekuńczy, może stanowić podstawę do przyznania tego świadczenia?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że kluczowym wymogiem do przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego jest istnienie bezpośredniego związku czasowego i funkcjonalnego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a podjęciem się sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Sama rezygnacja z pracy wiele lat przed pojawieniem się konieczności sprawowania opieki nad osobą z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności nie spełnia tego wymogu, nawet jeśli opiekun był wcześniej zarejestrowany jako bezrobotny lub sprawował opiekę nad innym członkiem rodziny.
Stan faktyczny
Skarżąca B. T. wnioskowała o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego na niepełnosprawnego ojca. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczenia, uznając, że skarżąca nie wykazała rezygnacji z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad ojcem, ponieważ ostatnio pracowała zawodowo w marcu 1990 r., a ojciec uzyskał orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności znacznie później. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji, podkreślając, że specjalny zasiłek opiekuńczy wymaga faktycznej rezygnacji z pracy w związku z opieką. Skarżąca wniosła skargę do sądu, argumentując, że "rezygnacja" oznacza zaniechanie pracy, a jej sytuacja spełnia ten warunek, wskazując również na opiekę nad niepełnosprawną matką w przeszłości.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 10 grudnia 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Saniewski (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Małgorzata Włodarska sędzia WSA Leszek Tyliński Protokolant: asystent sędziego Krzysztof Cisewski po rozpoznaniu w II Wydziale na rozprawie w dniu 10 grudnia 2013 roku sprawy ze skargi B. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego oddala skargę Decyzją z dnia[...], na podstawie art. 20, art. 24, art. 26, art. 16a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992, z późn. zm., zwanej w skrócie "u.ś.r."), rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 stycznia 2013 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2013 r., poz. 3), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2012 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2012 r., poz. 959) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98, poz. 1071 z 2000 r., z późn. zm.) - Prezydent Miasta [...] odmówił skarżącej B. T. przyznania prawa specjalnego zasiłku opiekuńczego na niepełnosprawnego ojca W. M. Prezydent ustalił, że skarżąca obecnie nie pracuje zawodowo, nie wykonuje innej pracy zarobkowej, nie jest zarejestrowana w Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna poszukująca zatrudnienia. Jako osoba bezrobotna była zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy do dnia 31 października 2010 r. Stosownie do oświadczenia skarżącej ostatnio była zatrudniona w marcu 1990 r. w [...]. Umowa o pracę została rozwiązana na mocy porozumienia stron. W związku z opieką nad niepełnoprawnym ojcem skarżąca od 1 listopada 2010 r. otrzymuje świadczenie pielęgnacyjne. Decyzja o przyznaniu świadczenia wygasa po upływie 30 czerwca 2013 r. We wniosku o przyznanie specjalnego zasiłku pielęgnacyjnego skarżąca wskazała, że nadal sprawuje opiekę nad ojcem, który legitymuje się orzeczeniem o niepełnoprawności z dnia 12 października 2004 r. zaliczającym go do znacznego stopnia niepełnoprawności na stałe (ustalony stopień niepełnoprawności datuje się od 25 sierpnia 2004 r.) oraz orzeczeniem lekarza orzecznika [...] ustalającym, iż jest on trwale niezdolny do pracy i do samodzielnej egzystencji od 9 kwietnia 2001 r. Dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie wnioskodawczyni w roku 2011 wynosił 552,36 zł na osobę. Zdaniem organu w ustalonej sytuacji nie zostały spełnione przesłanki przyznania wnioskowanego świadczenia. Nie można bowiem uznać, że w związku z koniecznością sprawowania opieki nad ojcem skarżąca zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca podniosła, że w świetle art. 16a ust. 1 u.ś.r. przysługuje jej specjalny zasiłek opiekuńczy z uwagi na rezygnację z pracy zarobkowej rozumianej jako pozostawanie bez zatrudnienia, zaniechanie, niemożność podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wywołane koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem. Odwołująca podkreśliła, że w marcu 1990 r. zrezygnowała z zatrudnienia [...] poprzez rozwiązanie umowy o pracę na mocy porozumienia stron ze względu na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką J. M., która na mocy orzeczenia nr [...] Komisji Lekarskiej do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia Nr [...] w [...] od kwietnia 1990 r. została zaliczona do pierwszej grupy inwalidów z ogólnego stanu zdrowia ze stwierdzeniem, że wymaga opieki osób drugich. Od tego momentu sprawowała ciągłą opiekę nad matką, a później nad ojcem. W okresie od 23 marca 1990 r. do 31 października 2010 r. skarżąca była zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy w [...] jako osoba bezrobotna, ponieważ w przeciwnym przypadku byłaby pozbawiona ubezpieczenia zdrowotnego. Odwołująca podkreśliła, że na mocy decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] przyznano jej świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad niepełnoprawnym ojcem od dnia 1 listopada 2010 r. Wobec tego dziwne jest kwestionowane w obecnie skarżonej decyzji jej rezygnacji z zatrudnienia, skoro wcześniej ta przesłanka nie była kwestionowana przy przyznawaniu świadczenia od 1 listopada 2010 r. Zaskarżona decyzja narusza prawa nabyte odwołującej, gdyż przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego jest niejako kontynuacją świadczenia przyznanego od 1 listopada 2010 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Kolegium wskazało, że od 1 stycznia 2013 r. weszła w życie nowelizacja ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, mocą której dokonano podziału świadczeń opiekuńczych na trzy rodzaje: zasiłek pielęgnacyjny, specjalny zasiłek opiekuńczy oraz świadczenie pielęgnacyjne. Z treści art. 16a ust. 1 u.ś.r. wynika, że intencją ustawodawcy było, by specjalny zasiłek opiekuńczy był przyznawany osobom, które faktycznie rezygnują z zatrudnienia lub inne pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnoprawnym członkiem rodziny. Wskazuje na to fraza "jeżeli [wnioskodawcy] rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej". Decyzja w sprawie ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego powinna nastąpić po sprawdzeniu, czy rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej nastąpiła w związku z koniecznością opieki nad niepełnoprawnym członkiem rodziny, legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnoprawności, a zatem po sprawdzeniu, czy istniał związek przyczynowy pomiędzy zakończeniem zatrudnienia a koniecznością opieki. Zdaniem Kolegium w przypadku skarżącej taka sytuacji nie zachodzi. Ojciec skarżącej legitymuje się orzeczeniem Lekarza Orzecznika [...] z dnia [...] r. ustalającym, iż jest całkowicie niezdolny do pracy i do samodzielnej egzystencji oraz orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. [...] z dnia [...] r. zaliczającym go do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe, przy czym ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od[...]. Skarżąca tymczasem oświadczyła, że była zatrudniona do marca 1990 r. i że opiekuje się ojcem od 10 lat. Wobec tego zdaniem Kolegium skarżąca nie zrezygnowała z zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawnym ojcem. Kolegium podkreśliło, że warunkiem przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowani stałej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, nie zaś niepodejmowanie zatrudnienia wynikające ze sprawowania opieki. W skardze do sądu B. T. wniosła o uchylenie decyzji Kolegium zarzucając jej: ― naruszenie prawa materialnego tj. art. 16a u.ś.r. poprzez błędną interpretację, ― naruszenie przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 6, 7, 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niedokładne ocenienie i błędne ustalenie stanu faktycznego. Skarżąca podniosła, że stosownie do art. 16a ust. .1 u.ś.r. przesłanką przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym. Ustawa nie definiuje pojęcia "rezygnacji z zatrudnienia" Zgodnie natomiast z definicją zawartą w Słowniku języka polskiego (wydawnictwo PWN) przez pojęcie "rezygnacja" należy rozumieć: zrzeczenie się czegoś, odstąpienie od czegoś, zaniechanie czegoś, ustąpienie. Rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, o której mowa w art. 16a ust. 1 u.ś.r. jest zatem "zaniechaniem" zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Odpowiada to jej sytuacji: nie pracuje zawodowo, nie wykonuje innej pracy zarobkowej ani też nie jest zarejestrowana w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna poszukująca zatrudnienia. Ponadto faktycznie zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad ojcem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności. Zdaniem skarżącej za powyższym rozumieniem art. 16a ust. 1 u.ś.r. przemawia też wykładnia celowościowa. Celem zasiłku jest bowiem kompensacja strat materialnych powstałych na skutek rezygnacji z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Ponadto zdaniem skarżącej wymóg rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej nie oznacza konieczności rezygnacji dosłownie tuż przed złożeniem wniosku o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego, jak to interpretuje Kolegium. Wymóg ten należy rozumieć jako pozostawanie opiekuna bez zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Skarżąca podniosła, że organ błędnie ustalił, iż nie było związku przyczynowego pomiędzy jej rezygnacją z zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem. Rezygnując bowiem w marcu 1990 r. z pracy w [...] uczyniła ta ze względu na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką, co do której zapadło orzeczenie, iż jest niezdolna do pracy i samodzielnej egzystencji. Od tego momentu tj. od marca 1990 r. sprawowała ciągłą opiekę nad matką, a później również nad ojcem, który od maja 2001 r. legitymuje się orzeczeniem Lekarza Orzecznika [...] o całkowitej niezdolności do pracy i samodzielnej egzystencji. Do śmierci matki tj. do 30 października 2012 r. skarżąca sprawowała jednoczesną opiekę nad obojgiem rodziców. Wobec tego spełniona jest przesłanka istnienia związku przyczynowo – skutkowego między rezygnacją z zatrudnienia a koniecznością opieki nad ojcem. Skarżąca zwróciła uwagę, że w okresie od 23 marca do 31 października 2010 r. była zarejestrowana w urzędzie pracy jako bezrobotna, gdyż w przeciwnym wypadku byłaby pozbawiona ubezpieczenia zdrowotnego. Sprawując opiekę nad rodzicami ze względu na stan prawny dopiero po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2008 r. (sygn. akt P 27/07) uzyskała możliwość otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego. W skardze skarżąca podtrzymała ponadto swoje zarzuty podniesione w odwołaniu, w tym odnośnie naruszenia jej praw nabytych. Wskazała, że kwestia naruszenia praw nabytych została podniesiona we wniosku Rzecznika Prawa Obywatelskich do Trybunału Konstytucyjnego o stwierdzenie niezgodności art. 11 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej a jej kryterium stanowi zgodność z prawem. Oznacza to, iż w postępowaniu sądowym badana jest wyłącznie legalność decyzji, czyli jej zgodność z przepisami prawa materialnego i prawidłowość przyjętej przez organ procedury na tle istniejącego w sprawie stanu faktycznego, która doprowadziła do wydania decyzji. Kontrola sądowoadministracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Oceniając zaskarżone rozstrzygnięcie w granicach tak określonej kognicji, Sąd uznał, że brak jest podstawa do jego uchylenia. Zgodnie z art. 16a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ("u.ś.r.") specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 i 1529) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Należy zauważyć, że cytowany przepis został wprowadzony do ustawy o świadczeniach rodzinnych ustawą z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r., poz. 1548) i zaczął obowiązywać od dnia 1 stycznia 2013 r. Na mocy tego przepisu do systemu świadczeń rodzinnych zostało wprowadzone nowe świadczenie tzw. specjalny zasiłek opiekuńczy wraz z określeniem nowej, innej – w stosunku do poprzedniego stanu prawnego oraz innych świadczeń określonych ustawą o świadczeniach rodzinnych – przesłanki przyznania tegoż świadczenia. W odniesieniu do specjalnego zasiłku opiekuńczego ustawodawca wymaga bowiem, aby konieczność sprawowania stałej opieki nad osobą niepełnosprawną w każdym przypadku wiązała się z rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Inaczej zatem niż przy świadczeniu pielęgnacyjnym (art. 17 ust. 1 u.ś.r.), samo niepodejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej nie wystarcza. Implikuje to konieczność wykazania przez osobę ubiegającą się o zasiłek bezpośredniego związku – tak funkcjonalnego, jak i czasowego – pomiędzy zaprzestaniem pracy zarobkowej a podjęciem się sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W sytuacji braku wystąpienia zbieżności czasowej pomiędzy obu zdarzeniami można, co do zasady, mówić jedynie o niepodejmowaniu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki, a nie o rezygnacji z pracy zarobkowej w rozumieniu art. 16a ust. 1 u.ś.r. Aby natomiast spełnić wymóg rezygnacji z zatrudnienia, niezbędnym elementem jest uprzednie jego podjęcie i aktywne wykonywanie pracy. Rezygnacja z tej aktywności stanowi więc rezygnację z zatrudnienia. Za powyższą wykładnią pojęcia "rezygnacji z zatrudnienia", użytego w art. 16a ust. 1 u.ś.r., przemawia także wzgląd na wyraźne rozróżnianie przez ustawodawcę pojęć "rezygnacji z zatrudnienia" i "niepodejmowania zatrudnienia" i wiążącą się z tym dyrektywę interpretacyjną w postaci tzw. zakazu wykładni synonimicznej, zgodnie z którą różnym zwrotom użytym w danym akcie prawnym, nie należy nadawać tego samego znaczenia (por. L. Morawski – "Zasady wykładni prawa" Toruń 2010, s. 117–119). W tej samej bowiem ustawie, w art. 17 u.ś.r., ustawodawca formułując przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uzależnił prawo do tego świadczenia bądź od niepodejmowania zatrudnienia bądź od rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną tj. posłużył się dwoma odrębnymi pojęciami wskazując na osoby które "nie podejmują" lub "rezygnują" z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Natomiast w przypadku specjalnego zasiłku opiekuńczego (art. 16a ust. 1 u.ś.r.) przyznanie tego świadczenia powiązane zostało jedynie z faktem który został określony wyłącznie pojęciem "rezygnacji" z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Uznanie w takiej sytuacji, że przez pojęcie "rezygnacji z zatrudnienia", o której mowa w art. 16a ust. 1 u.ś.r. należy rozumieć także "niepodejmowanie zatrudnienia" oznaczałoby, że ustawodawca w tym samym akcie prawnym temu samemu pojęciu przypisuje różne znaczenia: w art. 16a ust. 1 u.ś.r. pojęcie "rezygnacji z zatrudnienia" miałoby mieć znaczenie szersze (obejmujące także "niepodejmowanie zatrudnienia"), natomiast w art. 17 ust. 1 u.ś.r. – znaczenie węższe, nieobejmujące "niepodejmowania zatrudnienia" - skoro w tym przepisie mowa zarówno o osobach które "rezygnują" jak i "nie podejmują" zatrudnienia. Takie zróżnicowanie pojęć w obrębie jednej ustawy byłoby sprzeczne z założeniem racjonalności ustawodawcy. Należy też zauważyć, że w poprzednim brzmieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. ustawodawca, podobnie jak obecnie, także dokonywał rozróżnienia pojęć "niepodejmowanie zatrudnienia" i "rezygnacja z zatrudnienia". Trudno wskazać racjonalny sposób, odpowiadający regułom językowym – poza wyraźnym rozróżnianiem ww. pojęć – który pozwoliłby ustawodawcy na takie sformułowanie regulacji nowego świadczenia (specjalnego zasiłku opiekuńczego), aby było jasne, iż może one być przyznawane tylko tym osobom, które aktywnie wykonując pracę podjęły decyzję o rezygnacji z jej wykonywania, kierując się koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Niezasadny jest zatem zarzuty skarżącej odnośnie błędnej interpretacji art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Konieczność istnienia wyżej wskazanego związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a podjęciem opieki nad osobą niepełnosprawną nie oznacza, że fakt tej rezygnacji musi zaistnieć bezpośrednio przed złożeniem wniosku o przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Wbrew zarzutowi skarżącej skarżona decyzja nie sprzeciwia się temu stwierdzeniu. Kolegium badało bowiem okoliczność samego istnienia związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia przez skarżącą a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem. Do tego rodzaju rozważań konieczne jest zestawienie momentu, w jakim nastąpiła rezygnacja z zatrudnieniem z momentem, w jakim pojawiła się konieczność opieki nad osobą niepełnosprawną legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W przypadku skarżącej oznacza to m.in. konieczność zestawienia daty jej rezygnacji z pracy tj. [...] r. z datą uzyskania przez ojca skarżącej ww. orzeczenia tj. 17 maja 2001 r. i takiego właśnie zestawienia dokonało Kolegium. Organ nie zaznaczał przy tym w żaden sposób, iż konieczne jest spełnienie dodatkowego warunku, tj. aby owa rezygnacja miała miejsce bezpośrednio przed złożeniem wniosku o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego. Zasadnie wprawdzie skarżąca podnosi, iż Kolegium nie poczyniło ustaleń faktycznych odnośnie sprawowania przez nią opieki nad niepełnosprawną matką, tym niemniej ów błąd nie mógł zdaniem Sądu mieć wpływu na wynik sprawy. Z treści art. 16a ust. 1 u.ś.r. nie wynika, że aby została spełniona przesłanka rezygnacji z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą niepełnosprawną, owa rezygnacja a później sprawowana stała opieka musiała dotyczyć tej samej osoby. Możliwa jest zatem sytuacja, kiedy opieki wymaga najpierw jeden z rodziców (osoba względem której na opiekunie ciąży obowiązek alimentacyjny) – w związku z czym następuje rezygnacja z zatrudnienia, a następnie w trakcie sprawowania stałej opieki nad tym rodzicem także drugi rodzic, wskutek np. pogorszenia stanu zdrowia, stanie się osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, wymagającą opieki. O ile w takim przypadku okresy sprawowania opieki nad jednym, a następnie nad drugim rodzicem częściowo pokrywają się – należy uznać, że spełniona jest określona w art. 16a ust. 1 u.ś.r. przesłanka rezygnacji z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą niepełnosprawną. Jednakże także w tym przypadku musi istnieć związek przyczynowo - skutkowy (zarówno czasowy jak też co do motywów opiekuna) pomiędzy rezygnacją z pracy a podjęciem opieki na początku tak połączonych okresów opieki. Odnosząc powyższe do kontrolowanej sprawy należy zauważyć, że skarżąca w odwołaniu powołała się na okoliczność rezygnacji z zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawną matką. W aktach sprawy znajduje się powoływane przez skarżącą orzeczenie właściwego organu (komisji lekarskiej do sprawy inwalidztwa i zatrudnienia) o uznaniu matki skarżącej za inwalidę I grupy tj. za osobę o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 3 pkt 21 u.ś.r.). Organ winien zatem dokonać także zestawienia daty orzeczenia o niepełnosprawności matki skarżącej z datą w jakiej skarżąca zrezygnowała z zatrudnienia. Brak tego ustalenia oznacza naruszenie art. 7, 77 § 1 k.p.a. W przedmiotowej sprawie naruszenie to nie mogło jednakże mieć wpływu na wynik sprawy. Z akt sprawy administracyjnej oraz z dołączonej do skargi kopii orzeczenia Komisji lekarskiej do spraw inwalidztwa i zatrudnienia nr [...] wynika, że owo orzeczenie zapadło w dniu [...] r. Okoliczność legitymowania się przez osobę wymagającą opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, czego wymaga art. 16a ust. 1 u.ś.r. wystąpiła zatem kilka miesięcy po tym, jak skarżąca zrezygnowała z zatrudnienia w [...] (marzec 1990 r.) W tej sytuacji nie można byłoby uznać, że zaistniał związek przyczynowo – skutkowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a koniecznością podjęcia się stałej opieki nad osobą nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zdaniem Sądu na ocenę spełnienia przez skarżącą przesłanki pozwalającej na przyznanie jej specjalnego zasiłku opiekuńczego nie może mieć wpływu okoliczność, że na mocy decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] przyznano jej świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad niepełnoprawnym ojcem od dnia 1 listopada 2010 r. Jak wynika z wcześniejszych rozważań, obecne świadczenie – specjalny zasiłek opiekuńczy uregulowane w art. 16a u.ś.r. jest świadczeniem nowym, odrębnym od świadczenia pielęgnacyjnego w kształcie w jakim świadczenie to było określone w art. 17 u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie w dniu 1 stycznia 2013 r. ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r., poz. 1548). Zachowanie praw do świadczeń przez osoby, którym dotychczas przysługiwało świadczenie pielęgnacyjne (w uprzednio obowiązującym kształcie) jest problemem związanym z odpowiednim ukształtowaniem przepisów przejściowych ww. ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. Problem ten nie ma wpływu na ocenę spełniania przesłanek nowo wprowadzonego przez ustawodawcę świadczenia (specjalnego zasiłku opiekuńczego). Wobec tego jedynie na marginesie należy zwrócić uwagę, że problem, czy wprowadzone przepisy przejściowe realizują konstytucyjną zasadę ochrony praw nabytych rzeczywiści został podniesiony we wniosku Rzecznika Prawa Obywatelskich do Trybunału Konstytucyjnego o stwierdzenie niezgodności art. 11 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw. W wyniku rozpatrzenia tegoż wniosku, w wyroku z dnia 5 grudnia 2013 r. (sygn. akt K 27/13) Trybunał orzekł, że zakwestionowane przepisy są niezgodne z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Jednocześnie jednakże wskazał, iż usunięcie tej niezgodności będzie wymagało zmiany prawa, gdyż sam wyrok Trybunału nie tworzy ani roszczeń o wypłatę utraconych korzyści, ani nie daje podstaw do ubiegania się o nowe świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy (zob. komunikat po rozprawie na stronie TK: http://www.trybunal.gov.pl/Rozprawy/2013/k_27_13.htm). Ze względu na powyższe, na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnym, Sąd oddalił skargę.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło