II SA/Bd 1036/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Michał Kujawa po rozpoznaniu w dniu 22 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu prawa jazdy postanowił: oddalić wniosek. W dniu 13 października 2015 r. (częściowo uzupełniony 9 listopada 2015 r. i 14 grudnia 2015 r.) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął wniosek (formularz PPF) R. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Wniosek uzasadnił trudną sytuacją materialną. Skarżący we wspólnym gospodarstwie domowym zamieszkuje z S. R. (lat 23), dla której jest opiekunem prawnym. Łączny miesięczny dochód gospodarstwa domowego wynosi [...] zł i składa się ze świadczeń rentowych oraz z wynagrodzenia z umowy zlecenia. Oświadczył, że nie posiada żadnego majątku, oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Do stałych swoich zobowiązań i wydatków zaliczył: kredyty [...] zł, czynsz za mieszkanie [...] zł, media [...] zł, leczenie [...] zł, energia elektryczna [...] zł, komornicze [...] zł (łącznie [...] zł). Z kserokopii aktu notarialnego z dnia 21 lipca 2015 r. umowy o alimenty wynika, że skarżący zobowiązał się płacić miesięcznie kwotę [...] zł tytułem alimentów na rzecz córki. W piśmie z dnia 14 grudnia 2015 r. stwierdził, że za mieszkanie płaci [...] zł. Według zeznań podatkowych PIT-37 za 2013 r. i 2014 r. skarżący uzyskiwał dochód odpowiednio w wysokości: [...] zł oraz [...] zł. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zważył, co następuje: Należy zaznaczyć, iż prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w ramach prawa pomocy jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa ( art. 244 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.). Przepis art. 245 p.p.s.a. przewiduje możliwość przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w sytuacji, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.) polega na zwolnieniu tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tyko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Następuje w sytuacji, jeżeli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny. Istotne w przedmiotowej sprawie jest to, że wnioskodawca wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym zaś przepis wyraźnie wskazuje, że w tym stanie rzeczy powinien wykazać, że nie posiada jakichkolwiek środków pieniężnych. Tymczasem uzyskuje miesięcznie dochód w wysokości wskazanej powyżej z dwóch źródeł – tym samym już tylko z tego powodu nie spełnia wymagań zawartych w ww. przepisie. Poza tym w przedmiotowej sprawie podkreślenia wymaga, że zarządzeniem z dnia 20 listopada 2015 r. zobowiązano skarżącego (w tym pozostałych domowników) do przedłożenia w terminie 10 dni od dnia doręczenia wezwania dokumentów obrazujących jego sytuację majątkową i finansową. Skarżący jedynie fragmentarycznie wypełnił ciążący na nim obowiązek, ponieważ całkowicie pominął sytuację materialną i finansową S. R., z którą prowadzi wspólnie gospodarstwo domowe. Ponadto z kolejnych dokumentów wynika, że obciążenia skarżącego są znacznie większe niż te wykazane w formularzu PPF, ponieważ dopiero na tym etapie postępowania podał, że dobrowolnie zobowiązał się płacić alimenty na rzecz córki w ww kwocie. Z kolei z przedłożonej dodatkowo dokumentacji nie wynika dokładnie jaka jest kwota wydatkowana na kredyty oraz tzw. ,,komornicze". Należy zatem uznać, że skarżący nie wykonał w pełni zobowiązania, zatem nie było możliwości dokonania całościowej oceny materiału. Z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wynika, iż ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, a to znaczy że przepis ten nakłada na wnioskującego obowiązek przedstawienia argumentacji i dowodów potwierdzających istnienie przesłanek wskazanych w powołanym przepisie. Nadto to wnioskujący ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji opisanej w przedmiotowym przepisie, która uniemożliwia poniesienie mu jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania (np. postanowienia NSA: z dnia 30 lipca 2009 r., I FZ 171/09, LEX nr 552205, oraz z dnia 9 lipca 2009 r., I OZ 713/09, LEX nr 552394). Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie podkreślał w orzecznictwie, że z punktu widzenia art. 246 § 1 p.p.s.a. wykazanie okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy należy do obowiązku ubiegającego się o przyznanie tego prawa (np. postanowienie NSA z dnia 24 marca 2009 r., II FZ 101/09, LEX nr 550317). W orzecznictwie prezentowane jest jednoznaczne stanowisko, że brak współpracy ze strony podmiotu ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy skutkuje uznaniem, że nie wykazał on zaistnienia przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., koniecznych dla przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (np. postanowienie NSA z dnia 24 marca 2009 r., II FZ 91/09, LEX nr 550327). Reasumując powyższe należy stwierdzić, że trudno dać wiarę twierdzeniom skarżącego, ponieważ przedstawił on dowody w sposób wybiórczy a nie całościowy tak jak do tego został zobowiązany. Wobec tego jego twierdzenia należy uznać za niewiarygodne i nierzetelne. Tym bardziej, że w relacji do swego dochodu przeznacza bardzo dużą kwotę alimentów na rzecz córki. W formularzu PPF wskazał, że ponosi wydatki związane ze spłatą kredytów oraz tzw. komornicze, jednakże nie wynika to z przedłożonych przez niego kolejnych dokumentów załączonych do pisma z dnia 14 grudnia 2015 r. Poza tym jak wyżej podkreślono nie odniósł się w ogóle do sytuacji majątkowej S. R., w której to przypadku brak jest jakichkolwiek dokumentów źródłowych. W konsekwencji porównując wysokość dochodów skarżącego z ponoszonymi przez niego wydatkami należy zauważyć, że wydatki są wyższe od dochodów a brak jest źródła pokrycia różnicy. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 258 § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji.