II SA/Bd 1063/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Piechowiak po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu A. K. na postanowienie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 21 września 2015 r. sygn. akt II SA/Bd 1063/15 odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia 21 września 2015 r. o sygn. akt II SA/Bd 1063/15 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy oddalił wniosek skarżącego A. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych - w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy. Referendarz sądowy WSA w Bydgoszczy wskazał, że skarżący zwrócił się z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. skarżący wyjaśniał, że: nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych. Prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną. Dochód miesięczny stanowi świadczenie rentowe skarżącego, które wynosi [...] zł oraz wynagrodzenie za pracę żony –[...] zł, co daje łącznie [...]zł. Jest właścicielem domu o powierzchni [...] m2. Oświadczył, że nie posiada oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Z przedstawionych w formularzu wyliczeń wynika, że wydatki ponoszone miesięcznie przez wnioskodawcę wynoszą około [...] zł z czego na spłatę raty kredytu [...] zł zaś na zakup lekarstw [...] zł. Uzasadniając odmowę przyznania prawa pomocy referendarz sądowy WSA w Bydgoszczy zaakcentował fakt, iż skarżący nie wykazał on zasadności swojego wniosku. Z danych przedstawionych przez skarżącego wynika, że średni miesięczny dochód gospodarstwa przypadający na jednego członka rodziny wynosi ok. [...] zł. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem skarżący wniósł sprzeciw. Rozpoznając powyższy wniosek Sąd uznał, że istnieje potrzeba nadesłania dodatkowych dokumentów i oświadczeń i zobowiązaniem z dnia 18 listopada 2015 r. wezwał skarżącego do wykazania na podstawie stosownych dokumentów, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, w tym do przedłożenia w terminie 10 dni: 1/ aktualnych dokumentów wykazujących wysokość uzyskiwanych przez stronę skarżącą oraz osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym dochodów z tytułu: umowy o pracę, diet, stypendiów, renty, emerytury, najmu, dzierżawy, prac dorywczych lub sezonowych, działalności gospodarczej, rolniczej, stażu itp.; 2/ oświadczenia o łącznej wysokości przeciętnych comiesięcznych wydatków związanych wyłącznie z koniecznym utrzymaniem strony skarżącej i rodziny oraz ponoszonych i udokumentowanych opłat związanych z domem takich jak: czynsz, energia elektryczna, gaz, opał itp.; 3/ kopii rachunków potwierdzających, że skarżący lub osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym ponoszą koszty zakupu niezbędnych dla ochrony życia leków; 4/ oświadczenia czy skarżący lub jej małżonka posiadają rachunki bankowe, jeżeli tak należy przedłożyć wyciągi z tych kont za okres ostatnich 3 miesięcy, 5/ wskazania i udokumentowania wysokości rat spłacanych kredytów; 6/ podanie czy skarżący lub osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym posiadają samochód, jeżeli tak należy podać markę, typ, rok produkcji i wartość rynkową, ewentualnie w przypadku nie posiadania pojazdu zaświadczenie o niefigurowaniu w ewidencji z właściwego starostwa 7/ oświadczenia o dodatkowych źródłach utrzymania (w tym pomocy udzielanej przez rodzinę – należy podać wysokość), 8/ potwierdzone przez właściwy US pełne kopie zeznań podatkowych skarżącego i jego żony za ostatnie dwa lata. W odpowiedzi na wezwanie Sądu skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów. Wyjaśnił jedynie, że nie posiada faktur na zakup opału, paliwa, lekarstw. Wskazał, że jest właścicielem [...] samochodu osobowego [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje: W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a. stronie postępowania sądowo-administracyjnego może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie natomiast do treści art. 259 § 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy strona może wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia. Rozpoznając sprzeciw, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (art. 260 § 1 p.p.s.a.). W ocenie Sądu, referendarz sądowy prawidłowo zbadał przesłanki przyznania prawa pomocy uznając, że skarżący nie wykazał w sposób należyty, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Niemniej jednak rozpatrując sprzeciw skarżącego, Sąd zdecydował się skorzystać z przewidzianego w art. 255 p.p.s.a. trybu wezwania skarżącego do uzupełnienia informacji o swoim stanie majątkowym – o brakujące dokumenty i oświadczenia. W zakreślonym przez Sąd terminie skarżący nie nadesłał wymaganych dokumentów ograniczając się jedynie do podkreślenie swojej trudnej sytuacji materialnej. Odnosząc się zatem do całokształtu sytuacji majątkowej skarżącego Sąd zauważa, że stosownie do treści art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Natomiast art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Art. 246 § 3 przewiduje, że adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radca prawnym, doradca podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Z przepisów tych wyraźnie wynika, iż jedynym kryterium, jakim kieruje się sąd rozpatrując wniosek w tym przedmiocie, są możliwości finansowe wnioskującego. Inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne do uwzględnienia wniosku spoczywa na wnioskodawcy, świadczy o tym użyty we wskazanym przepisie zwrot: "...gdy (osoba fizyczna) wykaże...". Znajduje to dodatkowe potwierdzenie w treści art. 252 § 1 p.p.s.a. in principio, który stanowi, że wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radca prawnym, doradca podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Wykazanie braku środków niezbędnych do pokrycia kosztów postępowania jest warunkiem niezbędnym do uzyskania ulgi w postaci prawa pomocy, nie kreuje jednak po stronie skarżącej roszczenia o jego przyznanie. Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest, że każdy kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do uiszczenia stosownych kosztów sądowych. Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa. Korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy istnieje realne zagrożenie nie zrealizowania przez stronę przysługującego jej prawa do sądu. Stanowisko to potwierdzone zostało w orzecznictwie i piśmiennictwie (por. "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, pod red. R. Hausera, M. Wierzbowskiego, C.H.Beck, wydanie 2, Warszawa 2013 r., s. 855-856). Skarżący powinien, zatem należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Uchylenie się skarżącego od przedstawienia stosownej dokumentacji, bądź też przedstawienie niepełnych lub sprzecznych ze sobą danych, skutkuje brakiem wystarczających podstaw do przyznania prawa pomocy. W związku z tym, osoba chcąca skorzystać z prawa pomocy, powinna liczyć się z koniecznością udzielenia, na wezwanie sądu, wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jej sytuacji materialnej, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku okoliczności (por. postanowienie NSA z dnia 18 grudnia 2012 r., sygn. akt I OZ 929/12, Lex nr 123955). Niewywiązanie się z tego obowiązku może mieć wpływ na ocenę zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy. Niedostarczenie żądanych przez sąd danych, przedstawienie ich w sposób niekompletny, mało czytelny powoduje, że oświadczenie wnioskodawcy pozostaje niepełne, niewystarczające do wydania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia (por. postanowienie NSA z 14 stycznia 2011 r., sygn. akt II OZ 1361/10, lex nr 743829). Jak wynika z akt sprawy skarżący nie skorzystał również z możliwości przedstawienia dokumentów potwierdzających jego sytuację finansową. Nie przedłożył również żadnego dokumentu potwierdzającego prawdziwość jego oświadczeń zawartych we wniosku. Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie posiadanych informacji uznać należy, iż skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów niniejszego postępowania, co jest przesłanką przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 260 p.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.